Επιστολή του Χ. Βαρουχάκη για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση προς τον υπ. Υγείας Π. Κουρουμπλή και την Επίτροπο M. Thyssen

Χάρης Βαρουχάκης  
Ψυχίατρος
Τέως Διευθυντής Ιατρικής Υπηρεσίας του Ψ.Ν.Α.
Γρηγορίου Ε΄23, Πειραιάς Τ.Κ.18534
Τηλ. 210-4171681  E-Mail: bxaris@otenet.gr

                                                                      Πειραιάς 29 Ιανουαρίου 2015

Προς
1. Κύριο Παναγιώτη Κουρουμπλή Υπουργόν Υγείας
2. Κυρία Marianne Thyssen, Επίτροπο Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

Κοινοποίηση:
1. Αναπληρωτή Υπουργόν Υγείας Κύριο Ανδρέα Ξανθό
2. Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας
3. Κύριο Filip Busz, Επικεφαλής Μονάδας F στην Διεύθυνση Απασχόλησης

Θέμα: Η κατάρρευση της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης στην Ελλάδα και προτάσεις για τη διόρθωση της κατάστασης

Αξιότιμη Κυρία Επίτροπε,
Αξιότιμε Κύριε Υπουργέ,

Θα επαναλάβω και σε σας συνοπτικά όσα ματαίως και επανειλημμένα έχω επισημάνει στους προ υμών Έλληνες Υπουργούς Υγείας και αρμόδιους Επίτροπους και υπηρεσιακούς παράγοντες. Το πράττω με την ιδιότητα του επί σαράντα χρόνια κρατικού λειτουργού, του επικεφαλής του Ιατρικού Σώματος και Συντονιστή των Προγραμμάτων Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης στο μεγαλύτερο Ψυχιατρικό Νοσοκομείου της Ελλάδας και του ενεργού Έλληνα και Ευρωπαίου πολίτη.

Με έγγραφα και αναφορές, ών ουκ έστιν αριθμός, επιχείρησα, από τριακονταετία μέχρι και πρόσφατα, αλλά χωρίς αποτέλεσμα, να επιστήσω την προσοχή του Υπουργείου Υγείας και των αρμοδίων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στους κινδύνους που απειλούσαν και απειλούν δυστυχώς ακόμα τους ψυχικά πάσχοντες στην Ελλάδα και τα παρακμιακά φαινόμενα που παρατηρούνται στη διαχείριση των πόρων που διατίθενται από την Ευρωπαϊκή Ένωση υπέρ αυτών των προσώπων. Και να επισημάνω επίσης τις βασικές αιτίες αυτής της απαράδεκτης εξέλιξης με ευθύνη που δεν περιορίζεται μόνο στους Έλληνες αρμόδιους, αλλά και στους αρμόδιους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τα σχετικά λεπτομερή έγγραφα, πολύ παλαιά αλλά και πολύ πρόσφατα, μπορείτε να τα αναζητήσετε στις αρμόδιες Υπηρεσίες του Υπουργείου και της Επιτροπής αλλά και εγώ μπορώ να τα θέσω στη διάθεσή σας εάν το κρίνετε χρήσιμο.

Συνοψίζω για μια φορά ακόμη τις επισημάνσεις και τις προτάσεις μου:

1. Η ούτως ειπείν Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση έχει εκπέσει σε μια κενή περιεχομένου βαρύγδουπη διατύπωση. Τα δικαιώματα των ψυχικά πασχόντων αγνοούνται ασύστολα, ακόμα και η ίδια η βιολογική τους ύπαρξη δοκιμάζεται βάναυσα.

2. Η επέλαση της κομματοκρατορίας και τα παρακμιακά φαινόμενα καλά κρατούν και θεριεύουν.

3. Η ιδεολογική σκλήρυνση, που θεωρεί τα ψυχιατρεία ως την μόνη αιτία των δεινών, επιδεινώνεται και οδηγεί σε κατά Χίτλερ τελικές λύσεις σε βάρος ανυπεράσπιστων και εγκαταλειμμένων ανθρώπων.

4. Επιτροπές επί επιτροπών, Ελλήνων και ξένων, ποικίλης αλλά με άγνωστα τα κριτήρια επιλογής και συνθέσεως, παρακολουθούν, άγνωστο τι ακριβώς, αλλά περιέργως δεν βλέπουν αυτά που όλοι οι άλλοι βλέπουν και που όφειλαν και αυτοί να δουν και να διορθώσουν.

5. Μονάδες και Μηχανισμοί Υποστήριξης πλούσια χρηματοδοτούμενες που πολλούς και ποικιλοτρόπως υποστήριξαν αλλά λίγο συνέβαλαν στην υποστήριξη των ίδιων των αρρώστων.

6. Θεσμικά κενά, που εδώ και δεκαετίες εντοπίστηκαν, χαίνουν ακόμα για να διευκολύνουν όσους σπεύδουν ιδιοτελώς να επωφεληθούν.

7. Όλοι ή σχεδόν όλοι, άλλοι από ιδιοτέλεια, άλλοι από ασύγγνωστη άγνοια πιπιλίζουν το Πρόγραμμα που βαρύγδουπα και ανελλήνιστα ονομάσθηκε Ψυχαργώς. Ελάχιστοι όμως γνωρίζουν ποιοι και πως επιλέχτηκαν αυτοί που εν κρυπτώ και παραβύστω το σχεδίασαν, ποια λίγα από αυτά που αρχικά σχεδιάστηκαν μετά από δεκαπέντε χρόνια εφαρμογής επιτεύχθηκαν, ποιες κρίσιμες αρνητικές συνέπειες σημειώθηκαν, ποιοι από ποιους και με ποια κριτήρια κλήθηκαν να το υλοποιήσουν, με τι ποσά και με ποιο τρόπο υπολογισμού χρηματοδοτήθηκαν. Εσχάτως μάλιστα πληθαίνουν οι  καταγγελίες, ακόμα και από πολιτικά στελέχη του Υπουργείου Υγείας, για πολλά ύποπτα και περίεργα συμβαίνοντα, αλλά ο αναγκαίος έλεγχος καρκινοβατεί, με προφανές όφελος για τους ιδιοτελώς διαχειρισθέντες το δημόσιο χρήμα και σε βάρος των εντίμων που προσπαθούν να περισώσουν ό,τι μπορεί να περισωθεί  και έχουν εγκλωβιστεί σε ένα βαρύ και ψυχοφθόρο κλίμα γενικευμένης καχυποψίας. Συνεχίζεται έτσι η στρεβλή και λιπώδης διόγκωση του Ιδιωτικού Τομέα και η θανάσιμη καχεξία του Δημόσιου Τομέα.

8. Τόσο το Υπουργείο Υγείας όσο και η Επιτροπή πρέπει να  παραδεχτούν ότι έχουν αυτοπαγιδευτεί στις επιλογές τους και στις πράξεις και στις παραλείψεις τους σχετικά με τα Ν.Π.Ι.Δ., στα οποία εμπιστεύτηκαν τη λειτουργία Μονάδων Ψυχικής Υγείας. Γιατί ακόμη και στη περίπτωση που διαπιστωθούν σε κάποιες από αυτά κάθε μορφής παράνομες πράξεις ή ατασθαλίες ή άλλα παρακμιακά φαινόμενα, η επιστροφή, των προσώπων που στεγάζονται σε αυτές τις Μονάδες, στα γιγαντιαία και αποκρουστικά Άσυλα είναι αδιανόητη. Και γιατί επίσης απαράδεκτη είναι η απόλυση των εκεί εργαζομένων. Όμως τόσο το Υπουργείο όσοι και οι αρμόδιοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να βρουν τρόπο, ώστε να μπορούν να αντισταθούν στον εκβιασμό που μπορεί να υποκρύπτει η επίκληση τέτοιων επιχειρημάτων. Και βέβαια όλοι να είναι προσεκτικότεροι όταν παραδίδουν  σε ιδιώτες τους δημόσιους πόρους. Και επαναλαμβάνω ότι θα πρέπει κάποτε να κληθούν να εξηγήσουν, όσοι το όφειλαν, γιατί τόσα χρόνια δεν πρόσεξαν τα παρακμιακά αυτά φαινόμενα που επανειλημμένα τους είχαν επισημανθεί και γιατί δεν έκαναν κάτι για να τα αποσοβήσουν.

9. Οι ψυχίατροι, οι λοιποί εργαζόμενοι στις Μονάδες Ψυχικής Υγείας και οι νοσηλευόμενοι σε αυτές ουσιαστικά είναι αμέτοχοι στη λήψη των αποφάσεων. Οι μόνες απόψεις, που ελήφθησαν διαχρονικά (από «Ψυχαργούς» γενέσεως) υπόψη και δυστυχώς φαίνεται να λαμβάνονται ακόμη, είναι οι των εκλεκτών φίλων και παρατρεχάμενων της εκάστοτε εξουσίας και των συνοστιζομένων πέριξ αυτής.

Εργαζόμενοι απωθούμενοι από τα κέντρα των αποφάσεων, αμέτοχοι στα τεκταινόμενα, απλήρωτοι επί μήνες,  προσωπικά ανασφαλείς και υπόδουλοι της ανάγκης, όμηροι του Δημοσίου ή των ιδιωτών εργοδοτών τους, που με τα λεφτά του δημοσίου τους προσέλαβαν και τώρα τους απειλούν με απολύσεις και τους χρησιμοποιούν, (όπως και τους αρρώστους άλλωστε), για να εκβιάσουν το Κράτος, δεν μπορούν να απολαύσουν και να διατηρήσουν τον ενθουσιασμό που απαιτείται για μια ουσιαστική Ψυχιατρική μεταρρύθμιση.

10. Υπάρχουν πολλά και ουσιώδη κενά, προβλήματα εφαρμογής και αντιφάσεις, στο υπάρχον θεσμικό πλαίσιο. Ψυχικά πάσχοντες και νοητικά υστερούντες μεταφέρθηκαν και μεταφέρονται σε οικοτροφεία κατά παράβαση ρητών διατάξεων του Νόμου. Άρρωστοι τίθενται σε δικαστική συμπαράσταση με διαδικασίες ατελείς και ενδεχομένως ιδιοτελείς.

 

11. Η γενικευμένη απογοήτευση από όσα συμβαίνουν και το πλήθος και η βαρύτητα των  αποτόκων της ανθρωπιστικής κρίσης αιτημάτων έχουν οδηγήσει πολλούς στην παραίτηση, στην απουσία οποιασδήποτε αντίδρασης ή σε προσπάθειες περιχαράκωσης, προκειμένου να διασωθεί ό,τι μπορεί να περισωθεί.

Κυρία Επίτροπε,

Κύριε Υπουργέ,

Είμαι βέβαιος ότι η Ελλάδα, δεδομένης της οικτρής οικονομικής της κατάστασης, δεν μπορεί να εγγυηθεί, όποιες και εάν είναι οι οικονομικές εξελίξεις, την αξιοπρεπή λειτουργία των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας μετά το τέλος του 2015 με αποκλειστικά ελληνικούς πόρους. Εάν δε τα πράγματα εξελιχθούν ανεξέλεγκτα ακόμα και οι κοινοτικοί πόροι που έχουν εξασφαλιστεί για το 2014 και το 2015 θα κατασπαταληθούν με τη γνωστή παρακμιακή πρακτική και με ελάχιστο όφελος για τους πάσχοντες.

Θα πρέπει επομένως να επιδιώξουμε  και να πετύχουμε, τόσο από ελληνικής όσο και από κοινοτικής πλευράς την διάθεση των πόρων που έχουν εξασφαλιστεί μέχρι το τέλος του 2015, με τρόπο αξιόπιστο και μετρήσιμα αποτελέσματα, με βασικό και πρώτο κριτήριο το μεγαλύτερο δυνατό όφελος για τους ψυχικά πάσχοντες, και χωρίς τα παρακμιακά φαινόμενα  που έχουν επισημανθεί και που δυστυχώς με ευθύνη όλων μας συνεχίζονται ακόμη. Εάν  αυτό επιτευχθεί θα μπορέσουμε, ελπίζω, περί τον Οκτώβριο του 2015, να ζητήσουμε με πειστικά επιχειρήματα από μεν ελληνικής πλευράς την παράταση της χρηματοδότησης για ένα ίσως και περισσότερα χρόνια ακόμη, από δε της κοινοτικής την αποδοχή του αιτήματος.

Σας προτείνω λοιπόν:

1. Να καταργήσετε πάραυτα το Μνημόνιο Συνεργασίας Λυκουρέντζου- Αντορ  και την Απόφαση Μπόλαρη με την οποία ο κύριος αυτός θέλησε να δεσμεύσει την πολιτική του Κράτους μέχρι το 2020, με σαφή τον προσανατολισμό στην επικυριαρχία των Ν.Π.Ι.Δ.

2. Να κινήσετε τις διαδικασίες για την υπογραφή νέου Συμφώνου Συνεργασίας μεταξύ Υπουργείου Υγείας και Ευρωπαϊκής Επιτροπής. που θα περιλαμβάνει δεσμεύσεις που η  ελληνική πλευρά θα μπορούσε πράγματι να υλοποιήσει. Και όχι δεσμεύσεις που αποδέχεται ελαφρά  τη καρδία και χωρίς να τις καλοεξετάσει, προκειμένου να πετύχει τη χρηματοδότηση.

3. Να δρομολογήσετε τις διαδικασίες για την αναμόρφωση του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου και κυρίως του Νόμου 2071/ 92, του Νόμου 2716 /1999 και των διατάξεων του Αστικού Δικαίου που αναφέρονται στη Δικαστική Συμπαράσταση. Εάν αυτό δεν γίνει, είναι απολύτως βέβαιο ότι η πορεία προς μια ουσιαστική Ψυχιατρική μεταρρύθμιση θα συναντά σοβαρά και μερικές φορές ανυπέρβλητα εμπόδια. 

4. Να εγκρίνετε την διεξαγωγή δύο απολύτως αναγκαίων πειραματικών Προγραμμάτων:

4.1. Ένα πρόγραμμα συλλογής και επεξεργασίας των αναγκαίων επιδημιολογικών δεδομένων μετά το κλείσιμο κάποιου από τα Ψυχιατρικά Νοσοκομεία που έκλεισαν (π.χ. του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Πέτρας Ολύμπου ή Χανίων κ.τ.λ).

Τα στοιχεία που θα συγκεντρωθούν και η επεξεργασία τους θα βοηθήσουν να οργανωθούν σε καλλίτερες βάσεις οι Μονάδες Ψυχικής Υγείας που αντικατέστησαν τα Ψυχιατρεία που έκλεισαν και να εξαχθούν οι απαραίτητες πληροφορίες για το είδος, τον αριθμό, την απαραίτητη υποδομή, τη στελέχωση, την οργάνωση και τον τρόπο διοικητικής, επιστημονικής και λειτουργικής διασύνδεσής τους. Θα μας έδιναν επίσης πληροφορίες για   την οργάνωση και λειτουργία των Μονάδων Ψυχικής Υγείας, που θα αντικαταστήσουν τα εναπομένοντα Ψυχιατρικά Νοσοκομεία εάν και όταν αποφασιστεί το κλείσιμό τους.

4.2. Ένα δεύτερο πρόγραμμα: Λειτουργία Τομέα με την επιλογή μιας συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής εντός της οποίας υπάρχουν ήδη και λειτουργούν όλες οι βασικές Μονάδες Ψυχικής Υγείας, περιλαμβανομένης και Μονάδας Ψυχικής Υγείας που λειτουργεί σε ειδικό Ψυχιατρικό Νοσοκομείο (Στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής ή, εναλλακτικά, στο Δρομοκαϊτειο). Στόχος του Προγράμματος είναι να καταδείξει ποιες είναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις προκειμένου η Μονάδα του Ψυχιατρείου να καταργηθεί και τις υπηρεσίες που παρέχει εκείνη να αναλάβουν οι άλλες. Το προσωπικό που υπηρετεί τώρα στις Μονάδες του Τομέα θα ανήκει στον Τομέα και μπορεί να εργάζεται κυκλικά στις Μονάδες  ανάλογα με τις ανάγκες που έχει η κάθε Μονάδα και τον απαιτούμενο χρόνο της  απαραίτητης φυσικής παρουσίας του. (Σημειώνουμε ότι ουδείς εκ των Τομέων, στην περιοχή τουλάχιστο της Αττικής, λειτουργεί. Επίσης δε ότι η συγκρότησή τους παρουσιάζει μεγάλες ανισότητες και ως προς τον πληθυσμό για τον οποίο είναι υπεύθυνος ο κάθε Τομέας και ως προς την αντίστοιχη γεωγραφική έκταση και ως προς τις αντίστοιχες Μονάδες Ψυχικής Υγείας που περιλαμβάνει).

Η πιλοτική λειτουργία ενός Τομέα που διαθέτει επαρκείς Μονάδες όλων των τύπων και που θα συνδέονται διοικητικά, επιστημονικά και λειτουργικά με την ευθύνη ενός μονοπρόσωπου ή πολυπρόσωπου οργάνου και θα καλύπτουν σε καθημερινή και 24ωρη βάση όλες τις αντίστοιχες ανάγκες κατοίκων της περιοχής ευθύνης του, θα έδινε πολύτιμα στοιχεία για τον επιδιωκόμενο ευρύτερο σχεδιασμό.

Τα προγράμματα που προτείνω θα μας επιτρέψουν εξ άλλου να προσδιορίσουμε τον ελάχιστο αριθμό και τις ειδικότητες των εργαζομένων  που απαιτεί η ασφαλής λειτουργία κάθε είδους Μονάδας Ψυχικής Υγείας.  Και να προτείνουμε την έκδοση των αντιστοίχων Προεδρικών Διαταγμάτων και Υπουργικών αποφάσεων που προβλέπονται από το Ν.2716/1999, αλλά που, 16 χρόνια από την ψήφισή του, δεν έχουν εκδοθεί ακόμη και επέτρεψαν έτσι το πάρτι με τις χρηματοδοτήσεις και τις πλούσιες ατασθαλίες.

Τους βασικούς άξονες  και των δύο αυτών προγραμμάτων έχω ήδη σε σημαντικό βαθμό επεξεργαστεί. Για την υλοποίηση αυτών των πειραματικών προγραμμάτων θέτω στη διάθεσή σας την εμπειρία μου από την υλοποίηση αναλόγων προγραμμάτων και την αμισθί προσωπική μου εργασία.

5. Να προχωρήσετε στη  κατάρτιση νέου προγράμματος για την Ψυχική Υγεία μετά από εισήγηση Ομάδας εργασίας με ισχυρή εκπροσώπηση σ’ αυτήν της ΕΨΕ και άλλων ανεξάρτητων θεσμικών οργάνων  (π.χ. Συνήγορος του Πολίτη, Εθνική Επιτροπή για τα δικαιώματα του Ανθρώπου, Ειδική Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές, συλλογικά όργανα εργαζομένων, ασθενών και συγγενών τους κ.α.).

6. Να αποφασίσετε την επανεξέταση, με συμμετοχή της ΕΨΕ και των άλλων ανεξαρτήτων οργάνων στην όλη διαδικασία, των προτάσεων που έχουν υποβληθεί μέχρι σήμερα για υλοποίηση μέσω του ΕΣΠΑ.

7. Να αποφασίσετε την εκπόνηση κατεπειγόντως ενός νέου συστήματος, κοστολόγησης των υπηρεσιών και χρηματοδότησης των Μονάδων που τις παρέχουν,  γιατί είδαμε που οδήγησε το υπάρχον. Σε μια βίαιη, απάνθρωπη και παράνομη εκστρατεία -όπως το θέλησε η με αριθμό Υ5α//Γ.Π.οικ. 99897 εγκύκλιος- για να αδειάσουν τα ψυχιατρεία και να γεμίσουν οι δομές των Ν.Π.Ι.Δ που έχουν κενές θέσεις, όπου κι αν βρίσκονται, και σε μια στρατιά «ωφελουμένων», υπαρκτών ή ανυπάρκτων. Μια δεύτερη εγκύκλιος αναριθμήτων σελίδων, εναργές και απεχθές παράδειγμα της πιο στυγνής γραφειοκρατικής εκφύλισης των προβλημάτων ολοκλήρωσε το κακό. Πολύ φοβάμαι ότι το αληθές θεραπευτικό συμφέρον όσων έχουν ανάγκη υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας έχει παραμερισθεί  ακόμη περισσότερο και το ενδιαφέρον έχει επικεντρωθεί αλλού. Των μεν φορέων στη σύνταξη εγγράφων και τη συμπλήρωση πινάκων με τρόπο που θα επιφέρει μεγαλύτερη χρηματοδότηση, των δε αρμοδίων του υπουργείου στον έλεγχο με τρόπο που θα επιφέρει την μικρότερη. Αυτές οι εγκύκλιοι πρέπει λοιπόν να αποσυρθούν αμέσως.

Σε περιόδους μεγάλης και γενικευμένης οικονομικής δυσπραγίας, το κόστος λειτουργίας δεν πρέπει ασφαλώς να παραγνωρίζεται. Εν τούτοις το νέο σύστημα θα πρέπει να βασίζεται λιγότερο στον αριθμό των αρρώστων και τον αριθμό και το είδος των αντιστοίχων θεραπευτικών παρεμβάσεων, και περισσότερο στον αριθμό και τις ειδικότητες του αναγκαίου προσωπικού. Γιατί ένας ελάχιστος αριθμός προσωπικού, ιδιαίτερα για τις  Μονάδες μεγάλου κόστους όπως τα Οικοτροφεία, είναι απολύτως απαραίτητος, ανεξαρτήτως του αριθμού των αρρώστων που στεγάζουν. Οι οικονομίες πρέπει να αναζητηθούν αλλού.

Ένα σύστημα εύρυθμης λειτουργίας Τομέα που θα βασίζεται σε πραγματικά στοιχεία ίσως αποδείξει π.χ. ότι είναι εφικτός ο περιορισμός Μονάδων μεγάλου κόστους (π.χ. οικοτροφεία) εάν αντικατασταθούν με Υπηρεσίες μικρότερου κόστους και περισσότερο μάλιστα συμβατές με το πνεύμα της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης (π.χ  Υπηρεσίες βοήθειας στο σπίτι συνδυαζόμενες και με κάποια ενδεχομένως οικονομική ενίσχυση της οικογένειας).

8. Μετά την υπογραφή του νέου Μνημονίου να συγκροτήσετε Επιτροπή Παρακολούθησης και Αξιολόγησης της εφαρμογής του με ισχυρή εκπροσώπηση σ’ αυτή προσώπων που διαθέτουν την «έξωθεν καλή μαρτυρία», που θα εργάζονται χωρίς αμοιβή, δεν θα συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με ηθικά ή υλικά συμφέροντα και θα προταθούν από την ΕΨΕ και τα ανωτέρω αναφερόμενα θεσμικά όργανα.

Μία επί τόπου συνάντηση στην Αθήνα ή στις Βρυξέλλες αρμοδίων υπηρεσιακών παραγόντων του Υπουργείου Υγείας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πρέπει επειγόντως να πραγματοποιηθεί και να προηγηθεί των όποιων οριστικών αποφάσεων. Αυτοί οι υπηρεσιακοί παράγοντες θα εξέταζαν τις προτάσεις μου, θα  συμφωνούσαν με κάποιες από αυτές θα απέρριπταν άλλες, θα πρότειναν συμπληρωματικές θα ζητούσαν και τις απόψεις άλλων εγκύρων προσώπων και φορέων και θα προωθούσαν τις τελικές προτάσεις τους στους πολιτικούς τους προϊστάμενους. Στην συνάντηση αυτή, παρακαλώ να έχω την ευκαιρία να παραστώ.

Κυρία Επίτροπέ,

Κύριε Υπουργέ,

Επειδή τα πράγματα έχουν προσλάβει εκρηκτικό χαρακτήρα περιμένω την απάντησή σας το ταχύτερο δυνατό. Στην περίπτωση  δε  που συμμερίζεστε σε κάποιο βαθμό  τις ανησυχίες μου και τις σκέψεις που διατύπωσα πιο πάνω, μπορείτε να υπολογίζετε στην  εμπειρία που απόκτησα όταν επί πολλά χρόνια συντόνιζα και σχεδίαζα τα προγράμματα για την υλοποίηση μιας ουσιαστικής Ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής, στην επαρκή γνώση της υπάρχουσας κατάστασης και των αιτίων της, την «έξωθεν καλή μαρτυρία», που ελπίζω ότι διαθέτω, σε ένα πλήθος εγγράφων από το προσωπικό μου αρχείο που μπορούν να στηρίξουν ισχυρισμούς για τα κακώς διατρέξαντα και προτάσεις για την απάμβλυνση των συνεπειών τους και την αμισθί, στο βαθμό που επιτρέπει η ηλικία,  προσωπική μου εργασία. Επίσης στη βοήθειά μου για τη διατύπωση τεκμηριωμένων  προτάσεων επί συγκεκριμένων ζητημάτων.

Με εκτίμηση
Χάρης Βαρουχάκης

Ευρωπαϊκές οργανώσεις ζητάνε από την Ευρωβουλή να εξετάσει την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ελλάδα

Δελτίο Τύπου

Ελλάδα: τα ανθρώπινα δικαιώματα στο κρεβάτι του Προκρούστη

Είκοσι δύο συνδικάτα, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κινήματα από τις τέσσερις γωνιές της Ευρώπης έστειλαν σήμερα επιστολή στον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ζητώντας του τη σύνταξη αναφοράς για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας στη χώρα που ασκεί την Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, με βάση το Άρθρο 7 της Συνθήκης της ΕΕ.

Η επιστολή τεκμηριώνει μια ευρεία κλίμακα σοβαρών παραβιάσεων του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ που λαμβάνει χώρα στην Ελλάδα, ιδιαίτερα από το 2010 όταν η χώρα υποβλήθηκε στα οικονομικά προγράμματα της Τρόικας.

Οι υπογράφοντες περιλαμβάνουν την ΠΟΕ-ΟΤΑ που εκπροσωπεί 75 χιλιάδες εργαζόμενους στους ελληνικούς δήμους και το βελγικό συνδικάτο CNE που εκπροσωπεί 167 χιλιάδες εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα. Την επιστολή προσυπογράφει επίσης η Ευρωπαϊκή Ένωση για την Υπεράσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, μια οργάνωση-ομπρέλα που περιλαμβάνει 30 τμήματα σε 22 κράτη μέλη της ΕΕ.

Την βδομάδα αυτή, οι Έλληνες υπουργοί περνούν από ακροάσεις σε διάφορες επιτροπές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Οι οργανώσεις που υπογράφουν την επιστολή καλούν τους Ευρωβουλευτές να χρησιμοποιήσουν την ευκαιρία αυτή για να υποβάλουν ερωτήσεις στους υπουργούς με βάση τα τεκμήρια που υπάρχουν στο κείμενό τους.

«Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να χρησιμοποιήσει τις εξουσίες του για να διερευνήσει τις παραβιάσεις και να ξεκινήσει μια διαδικασία με βάση το άρθρο 7 της Συνθήκης της ΕΕ. Η επιστολή μας παρέχει μια στέρεα βάση για να γίνει κάτι τέτοιο. Ήταν δύσκολο να βρούμε έστω και ένα άρθρο του Χάρτη θεμελιωδών δικαιωμάτων που να μη παραβιάζεται σήμερα από την ελληνική κυβέρνηση», είπε ο προέδρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Υπεράσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Serge Kollwerter.

Η Ελλάδα περνά τον έκτο χρόνο ύφεσης με την ανεργία να είναι σε επίπεδα ρεκόρ και 57,9% να είναι εκτός αγοράς εργασίας. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι είναι χωρίς πρόσβαση στην υγεία και τον ηλεκτρισμό, ενώ άλλες βασικές υπηρεσίες όπως η εκπαίδευση διαλύονται. Όσοι διαδηλώνουν ενάντια στην κατάσταση αυτή αντιμετωπίζονται με υπέρμετρη βία και συχνά απειλείται η ζωή τους. Συλληφθέντες βασανίζονται από την ίδια αστυνομία που αφήνει τους νεοναζί να τρομοκρατούν κι ακόμα και να σκοτώνουν μετανάστες. Κατά μήκος των συνόρων με την Τουρκία, πρόσφυγες και μετανάστες αντιμετωπίζουν συχνά απειλές για τη ζωή τους και κακομεταχείριση.

«Είναι αυτό το μέλλον για όλους τους Ευρωπαίους; Ποια χώρα έχει σειρά για να αντικρύσει τέτοια φαινόμενα; Όταν είμαστε αντιμέτωποι με τέτοιες παραβιάσεις, η αδράνεια σημαίνει συνενοχή. Η Ευρωβουλή πρέπει να δράσει έστω και την τελευταία στιγμή και να πει ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα δε μπορούν να θυσιάζονται για κανένα λόγο. Οι άνθρωποι δεν είναι αριθμοί» είπε ο Θέμης Μπαλασόπουλος, πρόεδρος της ΠΟΕ-ΟΤΑ.

Ο Renaud Vivien, γενικός γραμματέας της Επιτροπής για την Κατάργηση του Χρέους (CADTM) είπε: “Τα ανθρώπινα δικαιώματα θυσιάζονται στο όνομα της αποπληρωμής ενός παράνομου χρέους που όλο και αυξάνεται τα τελευταία τέσσερα χρόνια, παρά τις βίαιες περικοπές. Είναι επείγον να γίνει έλεγχος του χρέους από τον ελληνικό λαό και να ακυρωθεί χωρίς όρους το κομμάτι που θα αποδειχθεί παράνομο».

Διαβάστε ολόκληρο το γράμμα στα ελληνικά, τα αγγλικά και τα γαλλικά.

Υπογράφοντες:

Ευρωπαϊκή Ένωση για την Υπεράσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (AEDH)

Βελγική Ένωση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

Ευρωπαϊκό Δίκτυο της Attac

Attac Αυστρίας

Attac Γαλλίας

Attac Ελλάδας

Attac Ουγγαρίας

Attac Ιρλανδίας

Attac Φλάνδρας

CADTM Ευρώπης

CNE-CSC, Εθνική Ομοσπονδία Ιδιωτικών Υπαλλήλων - Βέλγιο

Παρατηρητήριο της Ευρώπης των Εταιρειών (CEO)

Ευρωπαϊκή Συμμαχία για τη Δημόσια Υγεία (EPHA)

Forum per una Nuova Finanza Pubblica e Sociale – Ιταλία

Δίκτυο για τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα

ΟΛΜΕ, Ομοσπονδία Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης

Platform Stop Racisme en Uitsluiting – Ολλανδία

Plataforma Auditoría Ciudadana de la Deuda (PACD) – Ισπανία

Πανελλήνια Ομοσπονδία Εργαζομένων στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΠΟΕ-ΟΤΑ)

Διεθνικό Ινστιτούτο (ΤΝΙ)

Σωματείου Εργαζομένων στην ΕΥΑΘ (ΣΕΕΥΑΘ)

Κίνηση Ενωμένοι ενάντια στο Ρατσισμό και τη Φασιστική Απειλή (ΚEΕΡΦΑ)

War on Want – Ηνωμένο Βασίλειο

Υποστηρίζεται από:

Πρωτοβουλία Αλληλεγγύης στην Ελλάδα που Αντιστέκεται – Βρυξέλλες

Real Democracy Now Berlin / GR

πηγή: Initiative de Solidarité avec la Grèce qui resiste Bruxelles

    

ΠΟΕΔΗΝ προς Επίτροπο L. Andor: Επικίνδυνος ο υπουργός Υγείας. Διαλύει την ψυχική υγεία εν μία νυκτί !

 

Π.Ο.Ε.ΔΗ.Ν.

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ

PANHELLENIC FEDERATION OF PUBLIC HOSPITALS WORKERS

ΑΘΗΝΑ 7-11-2013

ΑΡ.ΠΡΩΤ.: 2305

ΠΡΟΣ: LASZLO ANDOR
EUROPEAN COMMISSIONER FOR EMPLOYMENT
SOCIAL AFFAIRS AND INDUSION

EUROPEAN COMMISSION
B-1049 BRUSSELS

Κύριε Επίτροπε,

Η Ελληνική Κυβέρνηση δια του Υπουργού Υγείας κου Άδωνι Γεωργιάδη μεθοδεύει την Διάλυση της Δημόσιας Ψυχικής Υγείας η οποία στη χώρα μας σε μεγάλο ποσοστό  προσφέρεται από τα Δημόσια Ψυχιατρικά Νοσοκομεία. Επικαλούμενος  ο Υπουργός Υγείας το ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ που υπογράψατε με τον πρώην Έλληνα Υπουργό Υγείας κο Α. Λυκουρέντζο για την ολοκλήρωση της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης το έτος 2015, εντάσσει στο ΜΝΗΜΟΝΙΟ Δημοσιονομικής Προσαρμογής τα Δημόσια Ψυχιατρικά Νοσοκομεία και τους επαγγελματίες που υπηρετούν σε αυτά.

Εξειδικευμένοι επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας που όλοι τους αποτελούν μέλη θεραπευτικών ομάδων και εκπαιδεύτηκαν με διαρκή προγράμματα επιμόρφωσης επιδοτούμενα από τα Ευρωπαϊκά Κοινοτικά Ταμεία θυσιάζονται για την επίτευξη των ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ.

Ο μοναδικός λόγος που εντάσσονται τα Ψυχιατρικά Νοσοκομεία στα ΜΝΗΜΟΝΙΑ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ είναι να οδηγηθούν πολυάριθμοι επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας σε Διαθεσιμότητες και να ξεφορτωθεί το Κράτος τη δαπάνη λειτουργίας τους.

Η Δημόσια Ψυχική Υγεία της χώρας χρηματοδοτήθηκε γενναία από τα Ευρωπαϊκά Ταμεία με σκοπό την κατάργηση των Ασυλικών Υπηρεσιών.

Όμως με ευθύνη της χώρας δεν αναπτύχθηκαν οι κατάλληλες  Δημόσιες Μονάδες Ψυχικής Υγείας (Πρωτοβάθμιες, Εισαγωγών, Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης) προκειμένου να υποστηρίξουν τα Τομεοποιημένα Δίκτυα Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας ώστε  να ανταποκρίνονται στις ανάγκες του εκάστου πληθυσμού αναφοράς.

Οι Επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας ασφαλώς και επιδιώκουν να εργάζονται στις μετασχηματισμένες Κοινοτικές Δημόσιες Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας.

Η κυβερνητική απόφαση να θέσει σε διαθεσιμότητα μεγάλο αριθμό από τους λιγοστούς Επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας οδηγεί στη διάλυση των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, αφού αποδυναμώνει την εύρυθμη λειτουργία των Μονάδων Ψυχικής Υγείας και των διαπιστωμένων αναγκών για να υλοποιηθεί η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση. Εξάλλου προηγούμενη κυβέρνηση της χώρας που επίσης εφήρμοζε ΜΝΗΜΟΝΙΑ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ στη συγχώνευση των Περιφερειακών Ψυχιατρικών Νοσοκομείων με τα Γενικά Νοσοκομεία των πόλεων που είναι ανεπτυγμένα, σεβάστηκε την ιδιαιτερότητα και την επένδυση που απαιτήθηκε για την εκπαίδευση των Επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας, ψηφίζοντας διάταξη (Ν.4052/2012 άρθρο 30, 31 παρ.5) για υποχρεωτική απασχόληση στις μεταφερόμενες στα Γενικά Νοσοκομεία Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας (Ψυχιατρικοί Τομείς, Κέντρα Υγείας, Μονάδες Αποασυλοποίησης και Επαγγελματικής Αποκατάστασης). Τα Ψυχιατρικά Νοσοκομεία και οι Δημόσιες Μονάδες Ψυχικής Υγείας είναι υποστελεχωμένες  ελέω ΜΝΗΜΟΝΙΩΝ (Μηδενικές προσλήψεις, αθρόες συνταξιοδοτήσεις) και απαιτούν την πρόσληψη μόνιμου προσωπικού και όχι την διάθεση επαγγελματιών σε άλλες Υπηρεσίες Υγείας. Οι Διαθεσιμότητες Επαγγελματιών, έστω για μικρό χρονικό διάστημα δεν μπορεί να αναπληρωθεί ώστε να διασφαλιστεί η στοιχειώδης ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών.

Τα Ψυχιατρικά Νοσοκομεία ανέπτυξαν πλούσιο δίκτυο υπηρεσιών προσφέροντας αφενός Πρωτοβάθμιες Υπηρεσίες και αφετέρου στους τομείς Εισαγωγών, Αποασυλοποίησης, Επαγγελματικής Αποκατάστασης.

Η κατάργησή τους διαλύει το σύστημα Ψυχικής Υγείας της χώρας αφού ειδικά στον τομέα των εισαγωγών (60% με εισαγγελική παραγγελία) δεν έχουν δημιουργηθεί αντίστοιχες Δημόσιες Μονάδες.

Το 70% των εισαγωγών Ψυχικά Πασχόντων Ασθενών γίνεται στα Ψυχιατρικά Νοσοκομεία αφού το σύστημα Ψυχικής Υγείας δεν Τομεοποιήθηκε με την ανάπτυξη κατάλληλων ψυχιατρικών τομέων στα Γενικά Νοσοκομεία και την αύξηση Μονάδων Πρωτοβάθμιας περίθαλψης ώστε να ανασχεθεί η ζήτηση σε εισαγωγές (Κέντρα Ψυχικής Υγείας).

Η αρμόδια Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας παραδέχεται ότι οι επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας των Ψυχιατρικών Νοσοκομείων δεν αρκούν για την μετεξέλιξη, μετασχηματισμό τους. Η κάλυψη βρίσκεται μεταξύ 40% και 65%. Οι επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας επιδιώκουν να προσφέρουν αντισταθμιστικά οφέλη της συσσωρευμένης γνώσης που απέκτησαν από τη διαρκή εκπαίδευση με Κοινοτικά Κονδύλια. Τα αντισταθμιστικά οφέλη θα αποδοθούν στις μετασχηματιζόμενες και μετεξελιγμένες Δημόσιες Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας.

Παρά ταύτα στη Χώρα μας με τις αλλοπρόσαλλες αποφάσεις της κυβέρνησης, εξελίσσονται σε πειραματόζωα της ΜΝΗΜΟΝΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ.

Διαλύεται η Δημόσια Ψυχική Υγεία και δεν μετεξελίσσεται εξωνοσοκομειακά. Επενδύθηκαν εκατομμύρια ευρώ στη κατασκευή, την λειτουργία Μονάδων Ψυχικής Υγείας καθώς επίσης και στο Ανθρώπινο Δυναμικό χωρίς να λαμβάνει υπόψιν ο επικίνδυνος Υπουργός Υγείας. Διαλύει τα πάντα εν μία νυκτί.

Οφείλετε να παρέμβετε στον Υπουργό Υγείας να σταματήσει να τσουβαλιάζει το ΜΝΗΜΟΝΙΟ Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης με τα ΜΝΗΜΟΝΙΑ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ελληνική κυβέρνηση οφείλουν στη πράξη και όχι στα λόγια να αποδεχτούν ότι οι επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας είναι ελάχιστοι να υλοποιήσουν το εφαρμοζόμενο πρόγραμμα Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης. Να επιβληθούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή οι απαραίτητες προσλήψεις προσωπικού. Παρά ταύτα ο Υπουργός Υγείας με επικίνδυνους ακροβατισμούς εντάσσει την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στα ΜΝΗΜΟΝΙΑ που προβλέπουν περιορισμό των κοινωνικών δαπανών και Απολύσεις Δημοσίων Υπαλλήλων. Διαλύει το Σύστημα Ψυχικής Υγείας που στηρίχθηκε με δεκάδες εκατομμύρια ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον Κρατικό Προϋπολογισμό.

Τα Ψυχιατρικά Νοσοκομεία και οι Ψυχιατρικοί Τομείς των Γενικών Νοσοκομείων εμφανίζουν πληρότητα 140% σε οξέα περιστατικά. Οι συνθήκες Νοσηλείας είναι απαράδεκτες. Οι υπεράριθμοι ασθενείς νοσηλεύονται σε ράντζα και χρόνια τμήματα. Νοσηλεύονται προνοιακά περιστατικά, άστεγοι, τοξικομανείς, φυλακισμένοι του άρθρου 69 του Ποινικού Κώδικα, κρατούμενοι με φύλαξη αστυνομικών. Για τις κατηγορίες των ασθενών αυτών των κατηγοριών δεν αναπτύχθηκε η απαραίτητη υποδομή και νοσηλεύονται με τους ψυχικά πάσχοντες. Τα κοινωνικά περιστατικά αξιοποιούν την Εισαγγελική Παραγγελία γι’ αυτό το ποσοστό των εισαγγελικών εντολών για εγκλεισμό ανέρχεται στο 60% των εισαγωγών.

Είναι επιβεβλημένη η άμεση παρέμβασή σας να  σταματήσει ο κατήφορος του Υπουργού Υγείας  σε περίοδο που οι Δημόσιες Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας είναι απαραίτητες περισσότερο από ποτέ στη χώρας μας, αφού οι ακολουθούμενες Δημοσιονομικές πολιτικές αυξάνουν ραγδαία τον αριθμό των ψυχασθενών και των αυτοκτονιών.

ΓΙΑ ΤΗΝ Ε.Ε. ΤΗΣ Π.Ο.Ε.ΔΗ.Ν.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΟΥΤΣΙΟΥΜΠΕΛΗΣ

Ο ΑΝ.ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΙΑΝΝΑΚΟΣ

Το Δελτίο Τύπου στην ιστοσελίδα της ΠΟΕΔΗΝ : εδώ

 

 

Επιστολή του Χ. Βαρουχάκη προς τον υπουργό Υγείας Ανδρέα Λυκουρέντζο και τον Επίτροπο László Andor

Χάρης Βαρουχάκης
Πρώην Διευθυντής της Ιατρικής Υπηρεσίας του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής
Γρηγορίου Ε΄23 Τ.Κ 18534 Πειραιάς
E-mail: bxaris@otenet.gr

Αθήνα, 10 Απριλίου 2013

Προς

1. Τον Υπουργό Υγείας και Κοινωνικής  Αλληλεγγύης Κύριο Ανδρέα Λυκουρέντζο

2. Τον Επίτροπο Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων Κύριο Λάζλο Άντορ

Κοιν. 

1. Υφυπουργό Υγειάς και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Κυρία Φωτεινή Σκοπούλη

2. Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας

Θέμα: Η κατάρρευση της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης

Αξιότιμε Κύριε Υπουργέ,

Αξιότιμε Κύριε Επίτροπε,

Ακούστε παρακαλώ τη γνώμη ενός πολίτη, που επί σαράντα σχεδόν χρόνια δούλεψε στο μεγαλύτερο ψυχιατρείο της χώρας και κάτι ίσως χρήσιμο έχει να σας πει. Επιχείρησα να το κάνω μέσω της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, αλλά δεν κατάφερα να πείσω ότι έπρεπε- εν όψει της επικείμενης συμφωνίας σας- να επέμβουμε κατεπειγόντως.

Είμαι βέβαιος ότι και σεις έχετε δει το αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στη χώρα μας. Με μεγάλη λύπη μου όμως διαπιστώνω ότι όχι μόνο δεν παίρνονται μέτρα για την ανάσχεση της κατάρρευσης, αλλά συνεχίζεται μια πρακτική που οδηγεί στη πλήρη διάλυση των υπηρεσιών, που το Κράτος οφείλει να παρέχει στους ψυχικά πάσχοντες, ιδιαίτερα δε στους ποιο αδύναμους, ανυπεράσπιστους και εγκαταλειφθέντες.

Θεώρησα λοιπόν αναγκαίο να σας ενημερώσω, όπως έπραξα και στο παρελθόν –απευθυνόμενος εις μάτην στους προκατόχους σας- για ορισμένα πολύ σημαντικά θέματα που αφορούν την Ψυχική Υγεία και την εξέλιξη της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης και για τα οποία, υπηρεσιακοί παράγοντες, θεσμικοί ή εξωθεσμικοί σύμβουλοι της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας και των αρμοδίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλοι, που επηρεάζουν αμέσως ή εμμέσως, ανιδιοτελώς ή ίσως και ιδιοτελώς τις αποφάσεις τους, παραλείπουν, άγνωστο για ποιο λόγο, να σας ενημερώνουν ή σας ενημερώνουν ανεπαρκώς, επιλεκτικά, με στρεβλό ή αναξιόπιστο τρόπο. Και να σας προειδοποιήσω με τον πιο σαφή και κατηγορηματικό τρόπο, ότι εάν αυτό εξακολουθήσει να συμβαίνει θα οδηγηθείτε και σεις σε λανθασμένες επιλογές και αποφάσεις που θα καταλήξουν εκεί όπου κατέληξαν και οι αποφάσεις των προκατόχων σας. Δηλαδή στην για ακόμη μια φορά κατασπατάληση των διαθέσιμων πόρων υπέρ των ολίγων και ισχυρών και σε βάρος των πολλών και αδυνάτων, τη στρεβλή και λιπώδη διόγκωση του Ιδιωτικού Τομέα και σε πέραν παντός ανεκτού ορίου καχεξία του Δημόσιου.

Θα αναφερθώ ειδικότερα στα εξής επί μέρους ζητήματα:

1. Σχετικά με τους ψυχιάτρους και τους άλλους εργαζόμενους στις Μονάδες Ψυχικής Υγείας.

Σύμφωνα με τα διεθνώς κρατούντα, το Νόμο και τις κοινωνικές παραδοχές και απαιτήσεις βασικό και σε πολλές και σοβαρότερες περιπτώσεις κυρίαρχο ρόλο σε θέματα Ψυχικής Υγείας έχουν οι ψυχίατροι. Και αυτοί θα κληθούν να υλοποιήσουν κατά μεγάλο μέρος τους σχεδιασμούς και τις όποιες αποφάσεις λαμβάνονται και αφορούν τους ψυχικά πάσχοντες Και μάλιστα από τις περισσότερο κομβικές και υπεύθυνες θέσεις. Και είναι αυτοί που έχουν την πρώτη και βασική ηθική και ποινική ευθύνη για οτιδήποτε συμβαίνει σε βάρος των ψυχικώς πασχόντων, παραβιάζει τα απαράγραπτα δικαιώματά τους και σφραγίζει τη ζωή και τη μοίρα τους. Και είναι αυτοί που πρώτοι και με αυστηρότητα καλούνται (τουλάχιστο θάπρεπε) να λογοδοτήσουν στον καθένα πάσχοντα ξεχωριστά, στους οικείους του, στο κοινωνικό σώμα, τον ποινικό Νόμο και, κυρίως, στη συνείδησή τους. Ουδεμία λοιπόν Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση είναι εφικτή με αποφάσεις που λαμβάνονται εκ των άνω, χωρίς να επιδιώκεται όχι απλώς η συναίνεση αλλά και η ενεργός και ενθουσιώδης συμμετοχή τους. Όσοι λοιπόν αγνοούν ή υποβαθμίζουν το ρόλο των ψυχιάτρων και την ύπαρξη, τις επισημάνσεις, τις διαπιστώσεις και τις προτάσεις της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, του κορυφαίου επιστημονικού οργάνου που επί σχεδόν τριάντα χρόνια τους εκπροσωπεί, ή επιχειρούν να υποβαθμίσουν και να περιθωριοποιήσουν το έργο και το θεσμικό της ρόλο, κακώς πράττουν και κακώς σας συμβουλεύουν. Το γεγονός ότι οι ψυχίατροι (πρόσωπα και συλλογικά τους όργανα) δεν υπερασπίστηκαν πάντα με την αποφασιστικότητα και την ένταση που χρειαζόταν το θεσμικό τους ρόλο, δεν απαλλάσσει τους άλλους από τις δικές τους ευθύνες.

Αυτό που ισχύει για τους ψυχίατρους ισχύει εν πολλοίς και για τους άλλους εργαζόμενους στις Μονάδες Ψυχικής Υγείας. Εργαζόμενοι απωθούμενοι από τα κέντρα των αποφάσεων, αμέτοχοι στα τεκταινόμενα, απλήρωτοι επί μήνες, προσωπικά ανασφαλείς και υπόδουλοι της ανάγκης, όμηροι των ιδιωτών εργοδοτών τους που με τα λεφτά του δημοσίου τους προσέλαβαν και τώρα τους απειλούν με απολύσεις και τους χρησιμοποιούν, (όπως και τους αρρώστους άλλωστε), για να εκβιάσουν το Κράτος, δεν μπορούν να διατηρήσουν τον ενθουσιασμό που απαιτείται για μια ουσιαστική ψυχιατρική μεταρρύθμιση.

Αυτή η πρακτική της συστηματικής αγνόησης των εργαζομένων είναι μια από τις αιτίες, και όχι η λιγότερο σημαντική, που μας οδήγησαν εδώ που φτάσαμε. Και είναι εξοργιστική η διαπίστωση ότι συνεχίζεται η ταπεινωτική τους απώθηση από τους επικυρίαρχους αλαζόνες που αποφασίζουν. Τα κρούσματα είναι πολλά με τελευταίο τη βαρύγδουπη «1η Πανελλήνια Ημερίδα του Μηχανισμού Υποστήριξης Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και Δικτύωσης-Συνεργασίας σε Τομεακό και Περιφερειακό Επίπεδο» της 28ης Μαρτίου 2013, κατά την οποία ο Μηχανισμός (εξ ίσου ακριβός και εξ ίσου αναποτελεσματικός με αυτούς που προηγήθηκαν) κάλεσε το «Πανελλήνιο» αλλά δεν πρόσεξε ότι στην Ελλάδα, πλην των εξήντα πέντε και πλέον ΜΚΟ, εδρεύουν και συλλογικά όργανα εργαζομένων.

2. Σχετικά με τις λεγόμενες μη κερδοσκοπικές εταιρείες.

Τα Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου μη Κερδοσκοπικού Χαρακτήρα που ενίοτε εμφανίζονται και ως ΜΚΟ (Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις- ένα περίεργο είδος Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, που δηλώνουν μεν μη Κυβερνητικές, αλλά χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου από την Κυβέρνηση) έχουν πετύχει να υποκαταστήσουν το Κράτος στις υποχρεώσεις του. Διεκδικούν να συνεχίσουν να το πράττουν και εν πολλοίς το κατορθώνουν. Πέτυχαν π.χ. την ισχυρή εκπροσώπησή τους στην «Ομάδα Εργασίας για την αναθεώρηση του Προγράμματος Ψυχαργώς 2011-2020». Πέτυχαν την έκδοση της Υπουργικής απόφασης με αριθμό Υ5β/Γ.Π./οικ.46769 της 03/05/2012 με Θέμα: Δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης μονάδων και δράσεων ψυχικής Υγείας ΨΥΧΑΡΓΩΣ Γ (2011-2020). Πέτυχαν την ανάθεση σε αυτές της υλοποίησης Προγραμμάτων εκατοντάδων εκατομμυρίων ΕΥΡΩ. Φαίνεται δε να διατηρούν πολύ ισχυρή ακόμα την παρουσία τους, μέσω του Δικτύου ΑΡΓΩ, στις διαβουλεύσεις για την επικείμενη Συμφωνία Λυκουρέντζου-Αντορ, αν τουλάχιστο κρίνουμε από την ανακοίνωσή του της  21ης-02-2013. Στην ανακοίνωση αυτή το Δίκτυο ΑΡΓΩ θριαμβολογεί ότι «ΟΡΙΣΤΙΚΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΝΤΟΡ ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΔΡΕΑ ΛΥΚΟΥΡΕΝΤΖΟΥ». Ότι «Ο Γ.Γ. κ. Καλλίρης αποδέχτηκε τις περισσότερες από τις προβλέψεις του Νέου Συμφώνου που είναι προς  υπογραφή…. η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι: θα υπογράψει 5ετή σύμφωνα με τις ΜΚΟ». Και καταλήγει: «Η παραπάνω εξέλιξη είναι το επισφράγισμα της σταθερής στρατηγικής μας στο Δίκτυο για συνεχή ενημέρωση και επικοινωνία με την ΕΕ και πίεσης προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή που θεωρούμε ότι είναι ο εγγυητής και ο βασικός υποστηριχτής της Ψυχικής Υγείας στην Ελλάδα».

Σχετικά με τις ΜΚΟ, τα ΝΠΙΔ και το Δίκτυο ΑΡΓΩ που ισχυρίζεται ότι τα εκπροσωπεί θα πρέπει να γνωρίζετε ότι:

Κάποιες από αυτές τις Μ.Κ.Ο. έπαιξαν σημαίνοντα και σε ορισμένες περιπτώσεις πρωτοποριακό ρόλο στην προς την ορθή κατεύθυνση εξέλιξη της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης. Κάποιες άλλες όμως ξεπήδησαν από το πουθενά, γιγαντώθηκαν ως η άμμος της θάλασσας, επελέγησαν με αδιαφανείς διαδικασίες, χρηματοδοτήθηκαν αφειδώς, στεγάζουν ασθενείς χωρίς να τηρούν τις προβλεπόμενες από το νόμο διαδικασίες για την εισαγωγή σε Μονάδα Ψυχικής Υγείας, λειτούργησαν για χρόνια (ίσως δε και λειτουργούν ακόμα) χωρίς άδεια λειτουργίας ή με άδεια που τους χορηγήθηκε εκ των υστέρων, επεκτείνουν τη δραστηριότητά τους και σε νέους τομείς πέραν παντός ανεκτού ορίου. Επωφελούμενες δε από τα πολλά υπάρχοντα κενά και τις αντιφάσεις στο υπάρχον θεσμικό πλαίσιο, αναλαμβάνουν δράσεις και απαιτούν και επιτυγχάνουν πλούσια χρηματοδότηση, χωρίς καμιά αξιόπιστη επίβλεψη του τρόπου λειτουργίας και της διαχείρισης των πόρων που τους παρέχονται. Εσχάτως μάλιστα πληθαίνουν οι σχετικές καταγγελίες ακόμα και από πολιτικά στελέχη του Υπουργείου Υγείας, αλλά ο αναγκαίος έλεγχος καρκινοβατεί, με προφανές όφελος για τους ιδιοτελώς διαχειρισθέντες το δημόσιο χρήμα και σε βάρος των εντίμων που προσπαθούν να περισώσουν ό,τι μπορεί να περισωθεί και έχουν εγκλωβιστεί σε ένα βαρύ και ψυχοφθόρο κλίμα γενικευμένης καχυποψίας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της ιμπεριαλιστικής νοοτροπίας και πρακτικής κάποιων από αυτές τις ΜΚΟ είναι ότι επιζητούν και φαίνεται να το πετυχαίνουν, επωφελούμενες από τα κενά του Νόμου που αναφέρεται στη Δικαστική Συμπαράσταση, να αναλάβουν ως Δικαστικοί συμπαραστάτες προσώπων που νοσηλεύονται σε οικοτροφεία τους ενώ ο Νόμος ρητά το απαγορεύει για δύο βασικούς λόγους. Πρώτο γιατί στα οικοτροφεία εισάγονται ασθενείς «…μετά από αίτησή τους…» (άρθρο 9 του Ν. 2716/1999) που προφανώς οι περισσότεροι ασθενείς που χρειάζονται δικαστική συμπαράσταση δεν έχουν υποβάλει. Και δεύτερο γιατί σύμφωνα με το άρθρο 1670 του Αστικού Κώδικα αποκλείεται ο διορισμός δικαστικού συμπαραστάτη «…αυτού που συνδέεται με σχέση εξάρτησης η με οποιοδήποτε άλλο στενό δεσμό με τη μονάδα ψυχικής υγείας στην οποία ο συμπαραστατέος έχει εισαχθεί ή απλώς διαμένει».

Είναι λοιπόν προφανές ότι τόσο το Υπουργείο όσο και οι αρμόδιοι για την διάθεση των κοινοτικών πόρων πρέπει να παραδεχτούν ότι έχουν αυτοπαγιδευτεί στις επιλογές τους, στις πράξεις και στις παραλείψεις τους. Γιατί αν και στις περισσότερες από αυτές τις στεγαστικές Μονάδες των Μ.Κ.Ο. έχει επικρατήσει η ασυλιακή νοοτροπία και πρακτική με μόνο θετικό σημείο τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, γιατί ακόμη και στην περίπτωση που διαπιστωθούν σε κάποιες από αυτές κάθε μορφής παράνομες πράξεις ή ατασθαλίες ή άλλα παρακμιακά φαινόμενα, η επιστροφή των προσώπων που στεγάζουν στα γιγαντιαία και αποκρουστικά Άσυλα είναι αδιανόητη. Και γιατί επίσης απαράδεκτη είναι η απόλυση των εκεί εργαζομένων. Όμως τόσο το Υπουργείο όσοι και οι αρμόδιοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να βρουν τρόπο, ώστε να μπορούν να αντισταθούν στον εκβιασμό που μπορεί να υποκρύπτει η επίκληση τέτοιων επιχειρημάτων. Και βέβαια όλοι να είναι προσεκτικότεροι όταν παραδίδουν σε ιδιώτες τους δημόσιους πόρους. Ίσως λοιπόν κάποιοι (υπηρεσιακοί παράγοντες στην Ελλάδα, ίσως δε και στην Ευρωπαϊκή Ενωση, πολιτικοί τους προϊστάμενοι, μέλη των διαφόρων Επιτροπών Παρακολούθησης (που άγνωστο είναι τι ακριβώς παρακολουθούν), διάφοροι κατά καιρούς αξιολογητές, μέλη των διάφορων ποικιλώνυμων Μονάδων και Μηχανισμών Υποστήριξης, Παρακολούθησης κ.τ.λ ) θα πρέπει να εξηγήσουν κάποτε γιατί τόσα χρόνια δεν πρόσεξαν τα παρακμιακά αυτά φαινόμενα και γιατί δεν έκαναν κάτι για να τα αποσοβήσουν.

3. Σχετικά με το θεσμικό πλαίσιο.

Πολλά και ουσιώδη κενά, προβλήματα εφαρμογής και αντιφάσεις έχουν επισημανθεί κατά καιρούς, από συγκεκριμένα πρόσωπα, από την Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία  και από την Ομάδα Εργασίας που συγκροτήθηκε με τη συνεργασία της Ε.Ψ.Ε. και του Συνηγόρου του Πολίτη, στο υπάρχον θεσμικό πλαίσιο και κυρίως στο Νόμο 2071/ 92, στο Νόμο 2716/1999 και σε διατάξεις του Αστικού Δικαίου που αναφέρονται στη Δικαστική Συμπαράσταση. Εξ άλλου έγκριτα πρόσωπα από το νομικό και τον ιατρικό χώρο, ο Συνήγορος του Πολίτη, η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία, η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου έχουν παρέμβει κατά καιρούς σε επί μέρους ειδικότερα ζητήματα. Τα σχετικά κείμενα έχουν δημοσιευτεί και είναι στη διάθεσή σας.

4. Σχετικά με την κατάργηση των ειδικών ψυχιατρικών νοσοκομείων.

Η κατάργηση όλων των ειδικών ψυχιατρικών νοσοκομείων δεν πρέπει να είναι στόχος που πρέπει να επιτευχθεί με κάθε τρόπο, με κάθε μέσο και με μεθόδους και διαδικασίες που θυμίζουν «τελικές λύσεις».

Η επιστημονική κοινότητα δεν φαίνεται να έχει ευρέως αποδεκτή απάντηση στο ερώτημα εάν πρέπει ή δεν πρέπει να υπάρχουν ειδικά ψυχιατρικά Νοσοκομεία (όπως άλλωστε συμβαίνει και για άλλες ιατρικές ειδικότητες π.χ. αντικαρκινικά, ορθοπεδικά, πνευμονολογικά νοσοκομεία). Και θα πρέπει η περαιτέρω πολιτική και πρακτική της Κυβέρνησης να απαλλαχτεί από την ιδεολογική σκλήρυνση και τις εμμονές όσων θεωρούν ή εμφανίζουν τα ειδικά ψυχιατρικά νοσοκομεία ως πηγή και μάλιστα τη μόνη, ανήκεστων δεινών. Εξ άλλου η πλήρης κατάργηση και μάλιστα όλων των ψυχιατρείων, δεν είναι εφικτή στο εγγύς μέλλον, υπό τις παρούσες συνθήκες. Όμως η επιστροφή στο άθλιο καθεστώς των παλαιών ασύλων είναι απολύτως απαράδεκτη. Οι βελτιώσεις που επιτεύχθηκαν πρέπει να κατοχυρωθούν πάση θυσία, αλλά να αντιμετωπιστούν με σοβαρότητα τα τυχόν προκύψαντα παράπλευρα προβλήματα. Πάντως δε, πριν από την οποιαδήποτε περαιτέρω συρρίκνωση ή κατάργηση των Ψυχιατρείων πρέπει να προβλεφθεί και να προηγηθεί η οργάνωση και η επαρκής λειτουργία των Μονάδων Ψυχικής Υγείας που θα αναλάβουν το αντίστοιχο έργο. Αν αυτό δεν καταστεί αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση, αν δεν συγκεντρωθούν τα απαραίτητα επιδημιολογικά στοιχεία (όπως η ΕΨΕ έχει προτείνει), εάν δεν προσδιοριστεί έστω κατά προσέγγιση ο αριθμός των κλινών που χρειάζονται για να καλύψουν την ανάγκη ενδονοσοκομειακής νοσηλείας, που ενδεχομένως χρειάζονται κάποιοι ασθενείς σε κάποια φάση της νόσου, εάν δεν δοθούν πειστικές απαντήσεις και λύσεις σε καίρια ερωτήματα (π.χ που και πως θα νοσηλεύονται ασθενείς που έχουν εμπλακεί με τον ποινικό νόμο ή ασθενείς με εξάρτηση και ταυτόχρονα σοβαρή ψυχική διαταραχή) μείζονα θέματα θα προκύπτουν. Όπως π.χ. η νοσηλεία ασθενών σε ράντζα και σε απαράδεκτες συνθήκες τόσο στα απομείναντα ειδικά ψυχιατρικά νοσοκομεία όσο και στους ψυχιατρικούς τομείς των Γενικών Νοσοκομείων ή η εσχάτως επιχειρούμενη αναβίωση στο Δαφνί του άθλιου Τμήματος Κρατουμένων, που με σκληρούς αγώνες καταργήθηκε εδώ και πολλά χρόνια.

Αξιότιμε Κύριε Υπουργέ,

Αξιότιμε Κύριε Επίτροπε,

Λαμβανομένου υπόψη ότι οι μόνοι ασφαλείς πόροι για την ψυχική υγεία είναι οι προβλεπόμενοι από το ΕΣΠΑ, εν όψει της επικείμενης Συμφωνίας σας, το περιεχόμενο της οποίας αγνοώ, όπως και πολλοί άλλοι, (αλλά για το οποίο οι θριαμβολογίες του Δικτύου και η μέχρι τούδε πρακτική υπέρ αυτού σφόδρα με ανησυχούν), και εν συνεχεία των όσων πιο πάνω σας αναφέρω, σας παρακαλώ και σας απευθύνω ύστατη έκκληση:

1. Να μη προχωρήσετε στην υπογραφή της συμφωνίας χωρίς να λάβετε υπόψη όλα όσα πιο πάνω συνοπτικά σας αναφέρω.

2. Να αναστείλετε την ισχύ της Απόφασης Μπόλαρη. Επισημαίνω πάλι ότι η πολιτική του Κράτους για τα επόμενα μέχρι το 2020 χρόνια προσδιορίζεται με την Υπουργική αυτή απόφαση, την οποία ο κ. Μπόλαρης και η απελθούσα πολιτική ηγεσία του Υπουργείου θέλησε να δεσμεύσει την πολιτική του Κράτους μέχρι τότε, με σαφή τον προσανατολισμό στην επικυριαρχία των ΜΚΟ. Ενδεικτικό μάλιστα της βιασύνης όσων ενεπλάκησαν είναι το γεγονός ότι ο κ. Μπόλαρης, αρμόδιος τότε Υφυπουργός Υγείας επί Υπουργίας του κ. Λοβέρδου -υπέγραψε την απόφασή του τρείς μέρες πριν από τις εκλογές της 6ης-05-2012. Η δε Απόφαση αναρτήθηκε στη θεοσκότεινη «Διαύγεια» την 18η-05-2012 και ενώ ο κ. Μπόλαρης δεν ήταν πλέον Υπουργός.

3. Να αναστείλετε την υλοποίηση των Προγραμμάτων που έχουν υποβληθεί και εγκριθεί για υλοποίηση μέσω του ΕΣΠΑ.

4. Να προχωρήσετε στη κατάρτιση νέου προγράμματος για την Ψυχική Υγεία μετά από εισήγηση Ομάδας εργασίας με ισχυρή εκπροσώπηση σ’ αυτήν της ΕΨΕ και άλλων ανεξάρτητων θεσμικών οργάνων (π.χ. Συνήγορος του Πολίτη, Εθνική Επιτροπή για τα δικαιώματα του Ανθρώπου, Ειδική Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές, συλλογικά όργανα εργαζομένων κ.α.)

5. Να αποφασίσετε την επανεξέταση, με συμμετοχή της ΕΨΕ και των άλλων ανεξαρτήτων οργάνων στην όλη διαδικασία, των προτάσεων που έχουν υποβληθεί μέχρι σήμερα.

6. Να μην προχωρήσετε σε λήψη μέτρων που θα οδηγήσουν σε απολύσεις εργαζομένων. Και άλλα κενά στις Μονάδες Ψυχικής Υγείας θα οδηγήσουν στη βιολογική και ηθική εξουδετέρωση των προσώπων που εργάζονται και στεγάζονται εκεί.

Παραμένω στη διάθεσή σας για κάθε συμπληρωματική πληροφορία ή διευκρίνιση.

Με τιμή

Χάρης Βαρουχάκης

Υ.Γ. Θα δώσω στη δημοσιότητα αυτή την αναφορά μου για να ενισχύσω τις πιθανότητες να τύχη της προσοχής σας.

   

Σημείωση του blog: Η επιστολή εστάλη από τον κ. Χάρη Βαρουχάκη στο psi-action στις 14/04/2013

  

Η ομιλία του υπουργού Υγείας Ανδρέα Λοβέρδου για την ψυχική υγεία

 

Η ομιλία του Υπουργού Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Ανδρέα Λοβέρδου, στη Θεσσαλονίκη (και λίγα σχόλια).

Η πολιτική για την ψυχική υγεία


I. Εισαγωγή

Τα τελευταία 20 περίπου χρόνια στον τομέα της ψυχικής υγείας έχουν γίνει πολλά και σοβαρά βήματα για την αλλαγή του προτύπου παροχής των σχετικών υπηρεσιών: για την κατάργηση του αναχρονιστικού και αντιθεραπευτικού ασύλου – ψυχιατρείου και τη δημιουργία σύγχρονων και αποτελεσματικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

Έχουν καταγραφεί, όμως, και πολλές καθυστερήσεις, ατολμίες, υπαναχωρήσεις. Έχουν καταγραφεί –ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια- σοβαρά προβλήματα, που ως γνωστό οδήγησαν, τον Απρίλιο του 2009, σε ιδιότυπη επιτήρηση της χώρας μας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Σήμερα, για το Υπουργείο Υγείας η ψυχική υγεία αποτελεί σταθερή προτεραιότητα. Η διαρθρωτική αλλαγή στο πεδίο της ψυχικής υγείας, που αποτέλεσε και αποτελεί πολιτική πρωτοβουλία των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ, έχει και πάλι τεθεί σε κίνηση.

Η λειτουργία ενός σύγχρονου συστήματος ψυχιατρικής φροντίδας και ο σεβασμός στα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα των ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας παραμένουν και σήμερα οι βασικές κατευθυντήριες γραμμές, όπως άλλωστε και στην εκκίνηση του φιλόδοξου αυτού προγράμματος αλλαγών, πριν από είκοσι και πλέον έτη. Σήμερα έχουμε να αντιμετωπίσουμε τα κατάλοιπα του προβλήματος, καθώς και τα σύγχρονα προβλήματα. Έχουμε, όμως επιπλέον να αντιμετωπίσουμε και ορισμένες πρόσθετες δυσκολίες. Η οικονομική κρίση, η εργασιακή ανασφάλεια, η πτώση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών, το καθημερινό άγχος και η αβεβαιότητα αποτελούν σοβαρούς παράγοντες που επιβαρύνουν την ψυχική υγεία. Και σε αυτά τα προβλήματα καλούμαστε να απαντήσουμε έγκαιρα και με αυξημένη ευθύνη. Έτσι, με προσεκτικά αλλά σταθερά βήματα ανασυντάσσουμε τη λειτουργία του εθνικού συστήματος παροχής υπηρεσιών ψυχιατρικής φροντίδας και αρχίζουμε να εδραιώνουμε και να διευρύνουμε τα επιτεύγματα που έχουν έως τώρα καταγραφεί.

ΙΙ. Οι ασκούμενες πολιτικές

α) Αρχικά αντιμετωπίσαμε την ιδιότυπη επιτήρηση του Υπουργείου Υγείας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως αποτυπώθηκε στο Σύμφωνο Spidla – Αβραμόπουλου, το 2009. Οι καθυστερήσεις και οι παλινωδίες τερματίστηκαν και οι δεσμεύσεις του Υπουργείου έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επανασχεδιάσθηκαν και τηρούνται επ’ ωφελεία της χώρας.

β) Εν μέσω τεραστίων δημοσιονομικών προβλημάτων εξασφαλίσθηκε και για το 2009 και για το 2010 στο ακέραιο η χρηματοδότηση των Μονάδων Ψυχικής Υγείας, ενώ στον προϋπολογισμό του 2011 –για πρώτη φορά- εγγράψαμε το σύνολο των απαιτούμενων πόρων.

γ) Θεσμοθετήθηκε ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό σύστημα διοικητικής και διαχειριστικής παρακολούθησης των οικονομικών των Μονάδων Ψυχικής Υγείας, το οποίο ήδη έχει αρχίσει να αποδίδει αποτελέσματα.

δ) Συγκροτήθηκε πρόσφατα ειδική Επιτροπή για την αναθεώρηση του εθνικού επιχειρησιακού προγράμματος “Ψυχαργώς”, (δεκαετία 2011-2020). Το νέο στρατηγικό επιχειρησιακό σχέδιο θα στοχεύει στην κάλυψη των αναγκών ψυχικής υγείας του πληθυσμού της χώρας, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις σύγχρονες επιστημονικές αντιλήψεις. Θα λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές ανάγκες με μια ολιστική φιλοσοφία: πρόληψη – αντιμετώπιση προβλημάτων ψυχικής υγείας – προαγωγή της ψυχικής υγείας και της ευημερίας των πολιτών. Το νέο στρατηγικό επιχειρησιακό σχέδιο «Ψυχαργώς 2011-2020» θα τεθεί σε ευρεία δημόσια διαβούλευση και θα αποτελεί το πλαίσιο αναφοράς της ψυχικής υγείας για την επόμενη δεκαετία. Θεμέλιο της αναθεώρησης του προγράμματος «Ψυχαργώς» αποτελούν οι κοινά –πλέον- αποδεκτές αρχές της κοινοτικής ψυχιατρικής φροντίδας, της τομεοποίησης και του σεβασμού των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων των ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας.

ε) Έχει ολοκληρωθεί (και έχει πάρει τη μορφή Υπουργικών Αποφάσεων για έγκριση από άποψη σκοπιμότητας) το πρώτο και βασικότερο τμήμα των έργων που θα κατασκευαστούν τα επόμενα χρόνια και τα οποία θα χρηματοδοτηθούν από πόρους του ΕΣΠΑ, ειδικά προσανατολισμένους στην ψυχική υγεία. Για πρώτη φορά, έπειτα από την απόλυτη αδράνεια των τελευταίων χρόνων, ενεργοποιείται στοχευμένα πλέον το ΕΣΠΑ. Ο 1ος στρατηγικός στόχος (έως το 2013) αφορά πενήντα έργα. Τα 11 είναι ψυχιατρικά τμήματα σε γενικά νοσοκομεία, τα τρία είναι παιδοψυχιατρικά σε γενικά νοσοκομεία, τριάντα έξι κέντρα ψυχικής υγείας. Από αυτά στη Θεσσαλονίκη και γενικότερα στη Βόρεια Ελλάδα είναι τα εξής:

Δύο ψυχιατρικά τμήματα στην Αν.Μακεδονία – Θράκη (Δράμα, Κομοτηνή)
Τρία στη Δυτική Μακεδονία (Φλώρινα, Καστοριά, Γρεβενά)
Δύο στην Κεντρική Μακεδονία (Γ.Ν.Θ. «Γεννηματάς», Κατερίνη)
Δύο Κέντρα Ψυχικής Υγείας στην Κεντρική Μακεδονία

Με τις δρομολογημένες ήδη διαδικασίες στοχεύεται ο πλήρης μετασχηματισμός των ψυχιατρικών ασύλων και η μεταφορά των πόρων από το “άσυλο” στις κοινοτικά προσανατολισμένες υπηρεσίες ψυχικής υγείας, σε μια συναινετική ταύτιση της επιστημονικής κοινότητας και της κοινωνίας της χώρας μας.

στ) Παρά την επιβαρυμένη κατάσταση στο χώρο της οικονομίας και της δημοσιονομικής πολιτικής, το Υπουργείο Υγείας και η κυβέρνηση της χώρας επεξεργάζονται ρηξικέλευθες λύσεις για την αύξηση και τη βελτίωση του απασχολούμενου προσωπικού στον τομέα της ψυχικής υγείας και τη στελέχωση των λειτουργούντων ήδη, αλλά και των νέων υπηρεσιών που σχεδιάζονται. Ήδη έχω δώσει προσανατολισμό να προβλεφθεί προσωπικό για τις μονάδες ψυχικής υγείας (μονάδες υγείας και προνοιακές). Παράλληλα, σχεδιάζεται προσεκτικά και η βελτίωση των γνώσεων και επαγγελματικών δεξιοτήτων του ήδη απασχολούμενου προσωπικού, μέσα από προγράμματα δια βίου επαγγελματικής κατάρτισής του. Εδώ να προσεχθεί το εξής: καλώς ή κακώς σε μεγάλο βαθμό τα προγράμματα αυτά εξαρτώνται και από την ολοκλήρωση των έργων κατασκευής. Γι’ αυτό ακριβώς το κατασκευαστικό κομμάτι πρέπει να ολοκληρωθεί τάχιστα. Περίπου 300 εκατομμύρια προγραμμάτων βελτίωσης των γνώσεων και του προσωπικού παραμένουν αναξιοποίητα. Οι ευκαιρίες που μας παρέχουν για μια ακόμη φορά οι πόροι του ΕΣΠΑ δίνουν τη δυνατότητα στο Υπουργείο να ασκήσει μια επί της ουσίας δυναμική πολιτική στον τομέα της ψυχικής υγείας. Προσπαθούμε μέσα από τη σύγχρονη επιστημονική γνώση, την εμπειρία που έχει αποκτηθεί, αλλά και μέσα από τη ηθική και τη δεοντολογία, να σχεδιάσουμε και να εφαρμόσουμε πολιτικές που απαντούν στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών, είναι σύνθετες και όχι γραμμικές, είναι πολιτικά και πολιτισμικά προσαρμοσμένες στις σύγχρονες απαιτήσεις.

ζ) Μεγάλο μέρος των σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων του Υπουργείου Υγείας αφορούν στη διαρκή προσπάθεια για την καταπολέμηση των προκαταλήψεων και του “στίγματος” που συνοδεύουν την ψυχική αρρώστια.

η) Σε συνεργασία με άλλα συναρμόδια Υπουργεία, πρέπει να προσπαθήσουμε  να αναδείξουμε “κοινούς τόπους” για παρεμβάσεις που απαιτούνται:
- ανάπτυξη κοινωνικής επιχειρηματικότητας για την εργασιακή ένταξη των ψυχικά ασθενών, μέσω των Κοινωνικών Συνεταιρισμών της ψυχικής υγείας (υπουργείο Εργασίας),
- αντιμετώπιση της ψυχιατρικής φροντίδας εγκλείστων σε σωφρονιστικά καταστήματα (υπουργείο Δικαιοσύνης),
- συνεργασία για αναβάθμιση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, για τα προσόντα των επαγγελματιών ψυχικής υγείας στο εθνικό σύστημα εκπαίδευσης (υπουργείο Παιδείας),
- κοινές δράσεις με την αυτοδιοίκηση και την αστυνομία (υπουργεία Εσωτερικών, Προστασίας του πολίτη)
- σύγχρονες απαντήσεις στα προβλήματα των προσφύγων και των μεταναστών κ.α. (υπουργεία Εσωτερικών, Εργασίας)
- συνεργασία για την αξιοποίηση των ψυχιατρικών τμημάτων των στρατιωτικών νοσοκομείων (υπουργείο Εθνικής Άμυνας).

Τα προηγούμενα χρόνια έγινε μια προσπάθεια να κλείσουν πέντε ψυχιατρεία – άσυλα. Η προσπάθεια ήταν ημιτελής. Με τολμηρές και άμεσες κινήσεις θα ολοκληρωθεί σύντομα το κλείσιμο των ψυχιατρείων αυτών. Και συγκεκριμένα: στα Χανιά απαιτείται η τυπική κατάργηση, αφού η μονάδα έχει αδειάσει απολύτως. Στην Κέρκυρα και στην Κατερίνη δεν υπάρχουν έγκλειστοι ασθενείς. Θα κηρύξουμε και εδώ και τυπικά την πλήρη κατάργηση. Πρέπει γρήγορα να αποασυλοποιήσουμε την Τρίπολη, όπου παραμένουν ακόμη 10-12 ασθενείς και το Παιδοψυχιατρικό Νοσοκομείο της Ραφήνας (Νταού Πεντέλης), για να τερματιστεί οριστικά αυτή η «ντροπή» της σύγχρονης Ελλάδας να στοιβάζονται –δήθεν για νοσηλεία- μικρά παιδιά και να μένουν εκεί, αθεράπευτα και σε απαράδεκτες συνθήκες, για πάνω από είκοσι και τριάντα χρόνια.  Έως το 2015 στοχεύουμε να κλείσουν και τα υπόλοιπα τέσσερα ψυχιατρεία (Δρομοκαΐτειο, Δαφνί, της Θεσσαλονίκης και της Λέρου). Αντί των ψυχιατρείων – ασύλων δημιουργούνται υπηρεσίες ψυχικής υγείας και αποκατάστασης στα Γενικά Νοσοκομεία, ιδιαίτερα στα Νοσοκομεία Παιδιών και Εφήβων.

θ) Η πολιτική μας για το παιδί και τον έφηβο που αντιμετωπίζει προβλήματα ψυχικών διαταραχών τίθεται σε άμεση –κορυφαία- προτεραιότητα. Να δώσω εδώ ένα παράδειγμα: λειτουργούν σήμερα ορισμένα (όχι αρκετά είναι η αλήθεια, π.χ. τρία στη Θεσσαλονίκη και έξι στην Αθήνα) πρωτοβάθμια Ιατροπαιδαγωγικά Κέντρα για παιδιά και έφηβους με προβλήματα ψυχικής υγείας. Τα περισσότερα απ’  αυτά λειτουργούν μόνο πρωινές ώρες. Έτσι το παιδί θα χάσει το σχολείο του κι ο γονιός που το συνοδεύει την εργασία του. Αυτό πρέπει να τερματιστεί και θα τερματιστεί αμέσως. Είναι για μας φανερό, πως με τη δημιουργία  και την ορθολογική λειτουργία υπηρεσιών για παιδιά και έφηβους, αφενός παρεμβαίνουμε σε προβλήματα ψυχικών διαταραχών σε πρώιμο στάδιο, όπου τα θεραπευτικά αποτελέσματα είναι ιδιαιτέρως ενθαρρυντικά, και αφετέρου εξοικονομούμε υπηρεσίες για ενήλικες στο μέλλον. Και δεν εξοικονομούμε μόνο υπηρεσίες ψυχικής υγείας, αλλά και υπηρεσίες προστασίας του πολίτη, δικαιοσύνης, φύλαξης κ.λπ. Το σημαντικότερο: το νεαρό άτομο στις περισσότερες των περιπτώσεων θα παραμείνει ενεργός πολίτης και δεν θα μετατραπεί σε «καταναλωτή» υπηρεσιών και φαρμάκων.

Επίλογος: Ψυχική υγεία και οικονομική κρίση

Τελευταία καλούμαστε όλοι να αντιμετωπίσουμε δυσάρεστα δεδομένα στην κοινωνική και οικονομική μας καθημερινότητα. Οικονομική κρίση, αυξημένη ανεργία, εργασιακή ανασφάλεια, απώλεια εισοδημάτων και βιοτικού επιπέδου, αβεβαιότητα και ανασφάλεια. Καταστάσεις που –εκτός των άλλων- δημιουργούν και έντονα στοιχεία θλίψης και άγχους, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να πυροδοτήσουν σοβαρές ψυχικές δυσκολίες ή να επιδεινώσουν ένα βεβαρημένο άτομο. Οι επιστήμονες διεθνώς παραδέχονται ότι σε περιόδους οικονομικής κρίσης αυξάνονται τα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, κατάχρησης ουσιών και αλκοόλ και ενδοοικογενειακής βίας.

Η νέα αυτή πραγματικότητα επιβάλλει σ’ ένα σύγχρονο κράτος να λάβει πρόσθετα μέτρα για να αντιμετωπίσει δυσάρεστες καταστάσεις και δυσκολίες.

Το Υπουργείο έχει ήδη επεξεργαστεί μια σειρά παρεμβάσεων που θα δώσει τις ευκαιρίες να υποστηριχθούν οι πολίτες αυτής της χώρας:

- Με τις νέες υπηρεσίες που σχεδιάζονται και θα δημιουργηθούν,
- Με πρόσθετο εξειδικευμένο δυναμικό σε δομές που λειτουργούν ήδη,
- Με τη δημιουργία τηλεφωνικών γραμμών θεραπευτικής και υποστηρικτικής βοήθειας,
- Με τη δημιουργία ομάδων επιτόπιας υποστήριξης (ως κινητές μονάδες), που θα παρεμβαίνουν εναλλακτικά στην ενδονοσοκομειακή φροντίδα
- Με δράσεις ενημέρωσης του κοινού, και
- Με ολοκληρωμένο σχέδιο αντιμετώπισης κρίσεων, που επεξεργαζόμαστε, ώστε να δημιουργήσουμε μια προστατευτική ασπίδα στα προβλήματα της οικονομικής κρίσης και στα αδιέξοδα που αυτή οδηγεί.

Σχόλια:

Καταρχάς, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η ομιλία ήταν κάπως ...εκτός θέματος. Ο κ. Λοβέρδος μίλησε για την ψυχιατρική μεταρρύθμιση στην επιστημονική ημερίδα με θέμα “Από το Μαιευτήριο στο Ίδρυμα” στις 16 Δεκεμβρίου 2010.  Σκοπός της ημερίδας ήταν “να παρουσιαστούν θέματα για την πορεία και την εξέλιξη των ανθρώπων με αναπηρία στη ζωή των οποίων ο επόμενος σταθμός μετά το μαιευτήριο είναι το ίδρυμα και για αρκετά από αυτά, ακόμη και όταν ενηλικιωθούν”. Περιμέναμε, λοιπόν, να ακούσουμε από τον υπουργό λίγα λόγια για τα προνοιακά ιδρύματα και για τους περίπου 6.000 ανθρώπους, από τους οποίους το 30% είναι παιδιά, έφηβοι και νέοι, που «περιθάλπονται» σε δημόσια ή ιδιωτικά ιδρύματα κλειστής περίθαλψης. Οι τραγικές συνθήκες που επικρατούν στα συγκεκριμένα ιδρύματα είναι γνωστές (1,2,3).

Από την άλλη, ο κ. Ανδρέας Λοβέρδος αναφέρθηκε στην ψυχιατρική μεταρρύθμιση για πρώτη φορά, αν δεν κάνουμε λάθος, από τότε που ανέλαβε το υπουργείο Υγείας. Η ομιλία έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του υπουργείου Υγείας και στην προσωπική του ιστοσελίδα, αλλά επειδή στο παρελθόν έχουν “εξαφανιστεί” ομιλίες (από την ιστοσελίδα του υπουργείου) την αναρτούμε και στο psi-action.

Θα προσπεράσουμε κάποιες φράσεις όπως: “κατάργηση του αναχρονιστικού και αντιθεραπευτικού ασύλου – ψυχιατρείου”, “δημιουργία σύγχρονων και αποτελεσματικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας”, “σεβασμός στα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα”, όχι γιατί δεν μας αρέσουν αλλά γιατί κοντεύουν να χάσουν το νόημά τους, και θα σχολιάσουμε λίγα σημεία της ομιλίας:

Αν στα τελευταία χρόνια, που καταγράφονται σοβαρά προβλήματα, ο κ. Λοβέρδος συμπεριλαμβάνει και τη θητεία των κυριών Ξενογιαννακοπούλου - Γεννηματά στο υπουργείο Υγείας, θα συμφωνήσουμε μαζί του. Δεν είναι, βέβαια, σαφές τι εννοεί και μάλλον όχι τυχαία.

Επίσης, ο κ. Λοβέρδος αναφέρει ότι οι αλλαγές στο χώρο της ψυχικής υγείας αποτέλεσαν  πρωτοβουλία του ΠΑΣΟΚ, πριν από είκοσι και πλέον έτη, αλλά ξεχνά ή αγνοεί ή παραλείπει τους λόγους που ξεκίνησαν αυτές οι αλλαγές. Δηλαδή, δεν μπορούμε να ονομάζουμε “πολιτική πρωτοβουλία των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ”

- ούτε την αρχή της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στα μέσα της δεκαετίας του '80, η οποία επιβλήθηκε στη χώρα μας από την Ε.Ε. μετά το σκάνδαλο της Λέρου,

- ούτε τις προσπάθειες για την αποασυλοποίηση που έγιναν (όπως έγιναν) στις αρχές της δεκαετίας του '90 υπό την απειλή της διακοπής των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων, μετά από μια πενταετία αδράνειας της χώρας μας,

- ούτε την ανάπτυξη εκατοντάδων κοινοτικών δομών, κατά τη διάρκεια του προγράμματος “Ψυχαργώς”, που έγινε χωρίς σχεδιασμό-αξιολόγηση-έλεγχο, με αποτέλεσμα να εξαρτάται η λειτουργία και η βιωσιμότητά τους από τις διαθέσεις της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου,

- ούτε το γεγονός ότι η χώρα μας υποχρεώνεται να συνεχίσει την ψυχιατρική μεταρρύθμιση και πάλι υπό την επιτήρηση της Ε.Ε. (εικοσιπέντε χρόνια μετά την έναρξή της), εξαιτίας της εγκατάλειψής της από την κυβέρνηση της Ν.Δ. και της αδιαφορίας του ΠΑΣΟΚ για την τύχη των δομών ψυχικής υγείας μετά το πέρας των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων (ελπίζουμε αυτή τη φορά ο κ. Λοβέρδος να σκεφτεί τι θα απογίνουν οι “διαρθρωτικές αλλαγές”  μετά το ΕΣΠΑ).

Για τις “ασκούμενες πολιτικές”:

α) Το 2010 (έτος διακυβέρνησης ΠΑΣΟΚ) είναι προφανές ότι δεν τηρήθηκε το σύμφωνο Spidla – Αβραμόπουλου και γι' αυτό το λόγο υπήρξαν νέες αντιδράσεις από την Ε.Ε. Θυμίζουμε ότι τον Φεβρουάριο που μας πέρασε ο εκπρόσωπος της Ε.Ε. κ. A. Cecilio ανέφερε ότι το ελληνικό Κράτος έχει πετάξει το Σύμφωνο στον κάλαθο των αχρήστων! Οι κυρίες Ξενογιαννακοπούλου – Γεννηματά με τα γνωστά επικοινωνιακά παιγνίδια άφησαν την ψυχική υγεία όπως την ανέλαβαν . Αν ο νέος υπουργός έχει σκοπό να τηρήσει το Σύμφωνο, θα δούμε τα αποτελέσματα το νέο έτος (έως τότε θα μπορούσε να αποφεύγει τον αόριστο χρόνο).

β) Είναι αλήθεια ότι για πρώτη φορά μετά από τρία-τέσσερα χρόνια, και λίγο πριν το κλείσιμο του έτους, καταβλήθηκαν (σχεδόν όλα) τα οφειλόμενα στους φορείς  και τα δεδουλευμένα στους εργαζόμενους των Μονάδων Ψυχικής Υγείας. Επίσης, στον προϋπολογισμό του 2011 εγγράφηκαν (σχεδόν όλοι) οι απαιτούμενοι πόροι.  

γ) Δεν γνωρίζουμε ποιο είναι το “σύγχρονο και αποτελεσματικό σύστημα διοικητικής και διαχειριστικής παρακολούθησης των οικονομικών των Μονάδων Ψυχικής Υγείας”. Γνωρίζουμε μόνο ότι οι Μονάδες Ψυχικής Υγείας κλήθηκαν να συμπληρώσουν ένα έντυπο έκθεσης προϋπολογισμού, πριν από δυο-τρεις μήνες. Αν κάτι τόσο απλό ήταν αρκετό για τη διοικητική και διαχειριστική παρακολούθησή τους, είναι άξιο απορίας γιατί δεν εφαρμοζόταν τόσα χρόνια.

δ) Για την επιτροπή (ομάδα εργασίας) αναθεώρησης του προγράμματος “Ψυχαργώς”, δεν μπορούμε να πούμε πολλά γιατί ακόμα δεν λειτούργησε. Προς το παρόν, υπενθυμίζουμε τις σχετικές επιστολές που επισημαίνουν, μεταξύ πολλών άλλων, την απουσία των χρηστών υπηρεσιών ψυχικής υγείας και των συλλόγων οικογενειών από την επιτροπή (περισσότερα εδώ).

ε) Εδώ ο υπουργός αναφέρεται στα έργα που θα χρηματοδοτηθούν από πόρους του ΕΣΠΑ: Λειτουργία ψυχιατρικών τμημάτων στα γενικά νοσοκομεία και κέντρων ψυχικής υγείας, μετασχηματισμός των ψυχιατρικών ασύλων,  κοινοτικός προσανατολισμός των υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Όλα αυτά, δηλαδή, που ακούμε τα τελευταία είκοσι χρόνια και δεν τα βλέπουμε. Ευχόμαστε να τα δούμε και κυρίως να τα δούμε να λειτουργούν (και μετά το πέρας των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων).

στ) Ρηξικέλευθες λύσεις για την αύξηση του προσωπικού στον τομέα της ψυχικής υγείας (εννοεί προσλήψεις; ή έχουν βρεθεί άλλοι τρόποι “πολλαπλασιασμού” του προσωπικού;). Προγράμματα δια βίου επαγγελματικής κατάρτισής, τα οποία όμως εξαρτώνται από την ολοκλήρωση των έργων κατασκευής (;). Χαμένοι στη μετάφραση.

ζ) Προσπάθεια για την καταπολέμηση των προκαταλήψεων και του “στίγματος”. Πως θα γίνει; Δεν μας είπε ο υπουργός, αλλά το λένε όλοι οι υπουργοί και δεν θα μπορούσε να λείπει από την ομιλία.

η) Επιγραμματικά αναφέρονται οι παρεμβάσεις σε συνεργασία με άλλα υπουργεία. Περιμένουμε λεπτομέρειες. Γιατί, για παράδειγμα, πως να καταλάβουμε τι εννοεί με τις "σύγχρονες απαντήσεις στα προβλήματα των προσφύγων και των μεταναστών κ.α", αν δεν μας πει ποιες είναι οι σύγχρονες απαντήσεις.

Επίσης, εδώ έχουμε πάλι το κλείσιμο των ψυχιατρείων και μάλιστα “με τολμηρές και άμεσες κινήσεις”. Ελπίζουμε να το δούμε, έστω και μετά από τριάντα χρόνια ψυχιατρικής μεταρρύθμισης (γιατί τόσα θα είναι το 2015) και εντωμεταξύ θα έχει αναπτυχθεί και το κατάλληλο δίκτυο κοινοτικών υπηρεσιών που θα αντικαταστήσει τα ψυχιατρεία που θα κλείσουν; 

θ) Επιτέλους, το παιδί και ο έφηβος σε  “άμεση –κορυφαία- προτεραιότητα”.  Όμως, θα θέλαμε να ακούσουμε κάτι περισσότερο από το ότι δεν θα λειτουργούν μόνο πρωινές ώρες οι ελάχιστες υπηρεσίες που υπάρχουν.

Σε γενικές γραμμές, από μια ομιλία υπουργού για την ψυχική υγεία δεν θα μπορούσαμε να περιμένουμε περισσότερα. Σε μια περίοδο που οι ανάγκες για υπηρεσίες ψυχικής υγείας αυξάνονται, ενώ οι δομές πρόνοιας και ψυχικής υγείας καταρρέουν, ο κ. Λοβέρδος δηλώνει ότι η ψυχική υγεία αποτελεί σταθερή προτεραιότητα και (ξανα)ανακαλύπτει τους στόχους της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης. Πιστεύουμε ότι σύντομα θα φανεί αν τα παραπάνω λόγια θα γίνουν έργα και με ποιον τρόπο. Τα περιθώρια για υποσχέσεις χωρίς αντίκρυσμα έχουν μειωθεί, το ίδιο και η ανοχή των πολιτών, οι οποίοι πλήττονται από τα μέτρα της κυβέρνησης για την έξοδο από μια κρίση που σε μεγάλο βαθμό η ίδια προκάλεσε.

Καλές γιορτές