Η πραγματικότητα και η ουτοπία του νόμου 180, χθες, σήμερα, αύριο. Συνέντευξη με την ψυχίατρο Assunta Signorelli

 

http://www.deistituzionalizzazione-trieste.it/

Η Assunta Signorelli, ψυχίατρος και φεμινίστρια, το 1971 ακολουθεί τον Franco Basaglia από την Parma στην Trieste και ζει σε πρώτο πρόσωπο τις περιπέτειες και τις διαδρομές που οδήγησαν στο κλείσιμο του ψυχιατρικού ασύλου και, στη συνέχεια, στο νόμο 180.

Δημοσιεύθηκε στο http://180gradi.org/2015/05/19/813/., 

μετάφραση από τα ιταλικά: Νίκος Γκιωνάκης

Ποια ήταν η πραγματικότητα και ποια η ουτοπία εκείνης της εποχής;

Η πραγματικότητα εκείνης της εποχής ήταν ενός κόσμου που αναρωτιόταν για το νόημα της ίδιας του της ύπαρξης και έθετε σε επερώτηση όλους τους θεσμούς, από το σχολείο, την υγεία, τις φυλακές, μέχρι και τον στρατό, τη δικαιοσύνη. Γεννιόντουσαν τότε κινήματα που έθεταν ως στόχο τους, όχι την καταστροφή αλλά την αλλαγή των θεσμών, για να τους καταστήσουν θεσμούς ‘στην υπηρεσία’ των προσώπων.

Όταν έφτασα στην Trieste είχα μια μεγάλη ουτοπία στο νου καθώς επίσης την επιθυμία να μπορέσω να μεταφράσω σε πρακτική δράση όσα ήταν τότε οι αρχές, που σήμερα όπως και τότε, μας φαίνονταν θεμελιώδεις. Αναφέρομαι στη δυνατότητα μετασχηματισμού των θεσμών σε αυτό που εκ της αποστολής τους έπρεπε να είναι: μια υπηρεσία στους πολίτες.

Οι θεσμοί καθ’ εαυτοί δεν είναι ούτε καλοί ούτε κακοί, είναι ένας τρόπος που η κοινωνία, τα πρόσωπα εκχωρούν με βάση την αμοιβαιότητα για να μπορούν να ζήσουν με σεβασμό ο ένας προς τον άλλο. Ακόμη και τα ψυχιατρικά άσυλα, παραδόξως, γεννιούνται με καλές προθέσεις: με την ιδέα να θεραπεύσουν. Αυτό που διαφοροποίησε έντονα την επερώτηση του ψυχιατρικού ασύλου ως ολοπαγούς ιδρύματος από τα άλλα κινήματα ήταν η αυθεντική ιδέα του Franco Basaglia να συνδέσει την ουτοπία του αγώνα ενάντια στους θεσμούς εξουσίας με μια μεταρρυθμιστική πρακτική «μέσα στα πράγματα». Πιστεύω ότι χρειάζεται μια ριζοσπαστικότητα στο επίπεδο της σκέψης και ένας μετασχηματισμός της πρακτικής.

Πώς έγινε πράξη αυτή η ριζοσπαστική μεταρρύθμιση;

Με μια άλλη μεγάλη αυθεντική ιδέα του Franco, που ήταν να μπει η ζωή, η κανονικότητά της, στο ψυχιατρικό άσυλο: στη ζωή είναι κανονικό να συναντιούνται οι άντρες και οι γυναίκες (και κατά συνέπεια το τέλος του διαχωρισμού βάσει φύλου), είναι κανονικό να μπαίνεις και να βγαίνεις (εξ ου το άνοιγμα των τμημάτων), στη ζωή είναι κανονικό να θυμώνεις, να νιώθεις άσχημα (και από εδώ η φροντίδα). Και πάνω απ’ όλα ήταν θεμελιώδους σημασίας η αναγνώριση των αστικών δικαιωμάτων. Ήταν το πρώτο βήμα. Να ξαναφτιάξεις τις ιστορίες αυτών των προσώπων, όχι για να γράψεις βιβλία όπως κάνουν συχνά οι ψυχίατροι αλλά έχοντας στόχο την ανάκτηση των αστικών δικαιωμάτων. Για να έχουν ένα δελτίο ταυτότητας, ώστε όποιος έχει δικαίωμα σύνταξης να μπορεί να την λαμβάνει. Οι εμπειρίες των ανοικτών κοινοτήτων που είχαμε δει στην Gorizia ή στην Αγγλία ήταν πάντως επίπλαστες σε σύγκριση με την κανονική ζωή. Με αυτό το πέρασμα, αντίθετα, πιστεύω ότι ξεκίνησαν όλα. Και από αυτό γεννήθηκε η αναγκαιότητα να φέρουμε τις υπηρεσίες στην κοινότητα, εκεί όπου γεννιέται η διαταραχή. Έτσι γεννήθηκαν τα πρώτα Κέντρα ψυχικής υγείας, μέσα από μια μεγάλη πολιτική και διοικητική δουλειά.

Παράλληλα με αυτό υπάρχει μια ιστορία, των γυναικών, που δεν κατορθώνουν ποτέ να είναι στην εξουσία, να επηρεάσουν τα πράγματα παρά μόνο εν κρυπτώ. Μια συζήτηση, για τις γυναίκες, που προέκυψε στο ψυχιατρείο ήδη με το θέμα των προφυλακτικών που ήταν απαγορευμένα. Ήταν όμως μια συζήτηση παρεμβαλλόταν ανάμεσα σε όλους τους άλλους, σαν ένα υπόγειο ποτάμι: οι γυναίκες ήταν εκείνες που βίωναν διπλή καταπίεση εντός του ψυχιατρείου. Ήταν επίσης εκείνες χωρίς τις οποίες δεν θα μπορούσε καταστεί δυνατή η χάραξη μιας διαδρομής μετά την ενεργοποίηση των «5 Α» που αποτελούν χαρακτηριστικό κυρίως των γυναικών: accoglienza (υποδοχή), ascolto (ακρόαση), accudimento (φροντίδα), abitat (κατοικία) και autonomia (αυτονομία). Η αυτονομία ιδίως πρέπει να αποτελεί τον τελικό σκοπό των υπηρεσιών φροντίδας, που πρέπει να είναι ένα δεκανίκι, χωρίς όμως να ιδιοποιούνται τη ζωή αυτών των ανθρώπων.

Τι έχει μείνει σήμερα από εκείνη την ουτοπία;

Πιστεύω ότι πολλά από τα στοιχεία που διεκδικούσαμε τότε ισχύουν ακόμη σήμερα: το εγγυημένο εισόδημα, η εργασία ως δικαίωμα και όχι ως καταπίεση, η μη εμπορευματοποιημένη εκπαίδευση και πολιτισμός, το δικαίωμα στη σεξουαλικότητα. Θεωρώ ότι όλα αυτά είναι θέματα πολύ επίκαιρα και ότι θα πρέπει να δοκιμάσουμε να ανατρέξουμε σε εκείνη την πορεία έχοντάς την ως οδηγό, κατανοώντας ότι η κοινωνική εργασία είναι πολιτική δουλειά και ως τέτοια πρέπει να αναζητά διαρκώς μια αναφορά στην πολιτική, στα πιο διαφορετικά κόμματα, για να μπορεί να τυγχάνει αναγνώρισης σε πολιτικό, νομοθετικό και θεσμικό επίπεδο.

Και ποια είναι, αντίθετα, η πραγματικότητα;

Σήμερα, όπως τότε, το ζήτημα είναι πάντα αυτό της εξουσίας. Ο Basaglia έρχεται επηρεασμένος από τον Foucault και η κριτική στην εξουσία των θεσμών από εκεί προέρχεται. Σήμερα παρατηρώ μια πλήρη αποσύνδεση ανάμεσα στη σκέψη και την πρακτική. Αν αυτό που γίνεται είναι να υφίστανται εγκλεισμό «για λόγους προστασίας» οι άνθρωποι, αν πολλαπλασιάζονται οι δομές διαμονής αντί των κοινοτικών υπηρεσιών, αν την εξουσία εξακολουθούν να την κατέχουν οι ίδιοι, τότε κάτι δεν πάει καλά. Πιστεύω ότι και η ιδιωτικοποίηση του δημόσιου τομέα μέσω της ανάθεσης έργων στους κοινωνικούς συνεταιρισμούς υπήρξε ένα μεγάλο λάθος γιατί σήμερα βρισκόμαστε σε μια συνθήκη στην οποία οι συνεταιρισμοί λειτουργούν σε καθεστώς εκβιασμού. Θα έπρεπε αντίθετα να κατορθώσουμε να σταθούμε στη σύγκρουση, να κατανοήσουμε ότι όλες οι πραγματικότητες έχουν θετικά και αρνητικά και ότι ακόμη και οι καλύτερες θα χρειαστεί να μετασχηματιστούν. Σήμερα βλέπω ένα κλείσιμο της ψυχιατρικής, ειδικά της αριστεράς, σε ένα είδος αυταρέσκειας. Χάθηκε η συλλογική και συγκρουσιακή διάσταση. Όμως, αν δεν υπάρχει σύγκρουση και αντιπαράθεση, δεν πάμε μπροστά.

Θα ήθελα κάποιος να θέσει σε επερώτηση ακόμη και τις δικές μας ιδεολογίες, που, όπως έλεγε ο Σαρτρ, είναι ελευθερία όταν κατασκευάζονται, καταπίεση όταν έχουν κατασκευαστεί. Να τις έθετε σε επερώτηση από τη μεριά των αδύναμων υποκειμένων, υπερνικώντας το φόβο της σύγκρουσης, αφού πιστεύω πως το ότι δεν συμφωνούσαμε επέτρεψε στην Trieste να υπάρχει: ήμασταν όλοι τόσο διαφορετικοί και ακριβώς μέσα από τη σύνθεση των διαφορετικών δυνατοτήτων, στάσεων και πρακτικών κατέστη δυνατό το κλείσιμο του ψυχιατρείου.

Το ψυχιατρικό άσυλο έχει όμως κλείσει;

Πιστεύω ότι σβήσαμε το παρελθόν και αυτό ήταν ένα πολύ μεγάλο λάθος: αν δεν μάθουμε να διατρέχουμε τη διαδρομή που έχουμε διανύσει, όχι για να την ξανακάνουμε αλλά για να διαβάσουμε τους σημαντικούς της σταθμούς και να κατανοήσουμε, δεν μπορούμε να πάμε μπροστά.

Σήμερα το άσυλο ξαναπροτείνεται με διαφορετικό ένδυμα: τα Κέντρα Ταυτοποίησης και Απέλασης (Centri di Identificazione ed Espulsione για τους μετανάστες) είναι ψυχιατρικά άσυλα, για παράδειγμα, υπό την έννοια ότι πρόκειται για ολοπαγή ιδρύματα. Τα άσυλα εξακολουθούν να υφίστανται στις φυλακές, στα δικαστικά ψυχιατρικά νοσοκομεία, σε όλους εκείνους τους θεσμούς που δεν είναι προσβάσιμοι από έξω. Ακόμη και αυτός ο ίδιος ο νόμος για τα δικαστικά ψυχιατρικά νοσοκομεία είναι ένα σημάδι, κατ΄εμέ. Φοβάμαι ότι οι δομές που σύμφωνα με το νόμο θα υποκαθιστούν τα δικαστικά ψυχιατρικά νοσοκομεία σε πέντε χρόνια θα έχουν καταντήσει μικρά άσυλα χρονίων.

Έχουμε τη δυνατότητα και το καθήκον να κοιτάμε στο παρελθόν για να διατρέξουμε ξανά τους βασικούς κόμβους και να αλλάξουμε το παρόν. Εμείς που είμαστε οι πρωταγωνιστές των γεγονότων δεν έχουμε ίσως τη διαύγεια για να τους διαβάσουμε, το πολύ – πολύ θα μπορούσαμε να αναφέρουμε μια άποψη. Δεν είμαι κολλημένη στο παρελθόν, πιστεύω όμως ότι πρέπει να κατανοηθούν όλα όσα συνέβησαν και θα ήταν καλό να είχαμε μια συζήτηση με τους μάρτυρες, ενθυμούμενοι ότι είμαστε μάρτυρες και όχι θεματοφύλακες μιας Αλήθειας που δεν υπάρχει. Με λίγα λόγια, χωρίς να θεωρούμε τους εαυτούς μας αυθεντίες που δεν χωρούν αμφισβήτηση.

  

 

Επιστολή του Χ. Βαρουχάκη για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση προς τον υπ. Υγείας Π. Κουρουμπλή και την Επίτροπο M. Thyssen

Χάρης Βαρουχάκης  
Ψυχίατρος
Τέως Διευθυντής Ιατρικής Υπηρεσίας του Ψ.Ν.Α.
Γρηγορίου Ε΄23, Πειραιάς Τ.Κ.18534
Τηλ. 210-4171681  E-Mail: bxaris@otenet.gr

                                                                      Πειραιάς 29 Ιανουαρίου 2015

Προς
1. Κύριο Παναγιώτη Κουρουμπλή Υπουργόν Υγείας
2. Κυρία Marianne Thyssen, Επίτροπο Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

Κοινοποίηση:
1. Αναπληρωτή Υπουργόν Υγείας Κύριο Ανδρέα Ξανθό
2. Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας
3. Κύριο Filip Busz, Επικεφαλής Μονάδας F στην Διεύθυνση Απασχόλησης

Θέμα: Η κατάρρευση της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης στην Ελλάδα και προτάσεις για τη διόρθωση της κατάστασης

Αξιότιμη Κυρία Επίτροπε,
Αξιότιμε Κύριε Υπουργέ,

Θα επαναλάβω και σε σας συνοπτικά όσα ματαίως και επανειλημμένα έχω επισημάνει στους προ υμών Έλληνες Υπουργούς Υγείας και αρμόδιους Επίτροπους και υπηρεσιακούς παράγοντες. Το πράττω με την ιδιότητα του επί σαράντα χρόνια κρατικού λειτουργού, του επικεφαλής του Ιατρικού Σώματος και Συντονιστή των Προγραμμάτων Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης στο μεγαλύτερο Ψυχιατρικό Νοσοκομείου της Ελλάδας και του ενεργού Έλληνα και Ευρωπαίου πολίτη.

Με έγγραφα και αναφορές, ών ουκ έστιν αριθμός, επιχείρησα, από τριακονταετία μέχρι και πρόσφατα, αλλά χωρίς αποτέλεσμα, να επιστήσω την προσοχή του Υπουργείου Υγείας και των αρμοδίων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στους κινδύνους που απειλούσαν και απειλούν δυστυχώς ακόμα τους ψυχικά πάσχοντες στην Ελλάδα και τα παρακμιακά φαινόμενα που παρατηρούνται στη διαχείριση των πόρων που διατίθενται από την Ευρωπαϊκή Ένωση υπέρ αυτών των προσώπων. Και να επισημάνω επίσης τις βασικές αιτίες αυτής της απαράδεκτης εξέλιξης με ευθύνη που δεν περιορίζεται μόνο στους Έλληνες αρμόδιους, αλλά και στους αρμόδιους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τα σχετικά λεπτομερή έγγραφα, πολύ παλαιά αλλά και πολύ πρόσφατα, μπορείτε να τα αναζητήσετε στις αρμόδιες Υπηρεσίες του Υπουργείου και της Επιτροπής αλλά και εγώ μπορώ να τα θέσω στη διάθεσή σας εάν το κρίνετε χρήσιμο.

Συνοψίζω για μια φορά ακόμη τις επισημάνσεις και τις προτάσεις μου:

1. Η ούτως ειπείν Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση έχει εκπέσει σε μια κενή περιεχομένου βαρύγδουπη διατύπωση. Τα δικαιώματα των ψυχικά πασχόντων αγνοούνται ασύστολα, ακόμα και η ίδια η βιολογική τους ύπαρξη δοκιμάζεται βάναυσα.

2. Η επέλαση της κομματοκρατορίας και τα παρακμιακά φαινόμενα καλά κρατούν και θεριεύουν.

3. Η ιδεολογική σκλήρυνση, που θεωρεί τα ψυχιατρεία ως την μόνη αιτία των δεινών, επιδεινώνεται και οδηγεί σε κατά Χίτλερ τελικές λύσεις σε βάρος ανυπεράσπιστων και εγκαταλειμμένων ανθρώπων.

4. Επιτροπές επί επιτροπών, Ελλήνων και ξένων, ποικίλης αλλά με άγνωστα τα κριτήρια επιλογής και συνθέσεως, παρακολουθούν, άγνωστο τι ακριβώς, αλλά περιέργως δεν βλέπουν αυτά που όλοι οι άλλοι βλέπουν και που όφειλαν και αυτοί να δουν και να διορθώσουν.

5. Μονάδες και Μηχανισμοί Υποστήριξης πλούσια χρηματοδοτούμενες που πολλούς και ποικιλοτρόπως υποστήριξαν αλλά λίγο συνέβαλαν στην υποστήριξη των ίδιων των αρρώστων.

6. Θεσμικά κενά, που εδώ και δεκαετίες εντοπίστηκαν, χαίνουν ακόμα για να διευκολύνουν όσους σπεύδουν ιδιοτελώς να επωφεληθούν.

7. Όλοι ή σχεδόν όλοι, άλλοι από ιδιοτέλεια, άλλοι από ασύγγνωστη άγνοια πιπιλίζουν το Πρόγραμμα που βαρύγδουπα και ανελλήνιστα ονομάσθηκε Ψυχαργώς. Ελάχιστοι όμως γνωρίζουν ποιοι και πως επιλέχτηκαν αυτοί που εν κρυπτώ και παραβύστω το σχεδίασαν, ποια λίγα από αυτά που αρχικά σχεδιάστηκαν μετά από δεκαπέντε χρόνια εφαρμογής επιτεύχθηκαν, ποιες κρίσιμες αρνητικές συνέπειες σημειώθηκαν, ποιοι από ποιους και με ποια κριτήρια κλήθηκαν να το υλοποιήσουν, με τι ποσά και με ποιο τρόπο υπολογισμού χρηματοδοτήθηκαν. Εσχάτως μάλιστα πληθαίνουν οι  καταγγελίες, ακόμα και από πολιτικά στελέχη του Υπουργείου Υγείας, για πολλά ύποπτα και περίεργα συμβαίνοντα, αλλά ο αναγκαίος έλεγχος καρκινοβατεί, με προφανές όφελος για τους ιδιοτελώς διαχειρισθέντες το δημόσιο χρήμα και σε βάρος των εντίμων που προσπαθούν να περισώσουν ό,τι μπορεί να περισωθεί  και έχουν εγκλωβιστεί σε ένα βαρύ και ψυχοφθόρο κλίμα γενικευμένης καχυποψίας. Συνεχίζεται έτσι η στρεβλή και λιπώδης διόγκωση του Ιδιωτικού Τομέα και η θανάσιμη καχεξία του Δημόσιου Τομέα.

8. Τόσο το Υπουργείο Υγείας όσο και η Επιτροπή πρέπει να  παραδεχτούν ότι έχουν αυτοπαγιδευτεί στις επιλογές τους και στις πράξεις και στις παραλείψεις τους σχετικά με τα Ν.Π.Ι.Δ., στα οποία εμπιστεύτηκαν τη λειτουργία Μονάδων Ψυχικής Υγείας. Γιατί ακόμη και στη περίπτωση που διαπιστωθούν σε κάποιες από αυτά κάθε μορφής παράνομες πράξεις ή ατασθαλίες ή άλλα παρακμιακά φαινόμενα, η επιστροφή, των προσώπων που στεγάζονται σε αυτές τις Μονάδες, στα γιγαντιαία και αποκρουστικά Άσυλα είναι αδιανόητη. Και γιατί επίσης απαράδεκτη είναι η απόλυση των εκεί εργαζομένων. Όμως τόσο το Υπουργείο όσοι και οι αρμόδιοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να βρουν τρόπο, ώστε να μπορούν να αντισταθούν στον εκβιασμό που μπορεί να υποκρύπτει η επίκληση τέτοιων επιχειρημάτων. Και βέβαια όλοι να είναι προσεκτικότεροι όταν παραδίδουν  σε ιδιώτες τους δημόσιους πόρους. Και επαναλαμβάνω ότι θα πρέπει κάποτε να κληθούν να εξηγήσουν, όσοι το όφειλαν, γιατί τόσα χρόνια δεν πρόσεξαν τα παρακμιακά αυτά φαινόμενα που επανειλημμένα τους είχαν επισημανθεί και γιατί δεν έκαναν κάτι για να τα αποσοβήσουν.

9. Οι ψυχίατροι, οι λοιποί εργαζόμενοι στις Μονάδες Ψυχικής Υγείας και οι νοσηλευόμενοι σε αυτές ουσιαστικά είναι αμέτοχοι στη λήψη των αποφάσεων. Οι μόνες απόψεις, που ελήφθησαν διαχρονικά (από «Ψυχαργούς» γενέσεως) υπόψη και δυστυχώς φαίνεται να λαμβάνονται ακόμη, είναι οι των εκλεκτών φίλων και παρατρεχάμενων της εκάστοτε εξουσίας και των συνοστιζομένων πέριξ αυτής.

Εργαζόμενοι απωθούμενοι από τα κέντρα των αποφάσεων, αμέτοχοι στα τεκταινόμενα, απλήρωτοι επί μήνες,  προσωπικά ανασφαλείς και υπόδουλοι της ανάγκης, όμηροι του Δημοσίου ή των ιδιωτών εργοδοτών τους, που με τα λεφτά του δημοσίου τους προσέλαβαν και τώρα τους απειλούν με απολύσεις και τους χρησιμοποιούν, (όπως και τους αρρώστους άλλωστε), για να εκβιάσουν το Κράτος, δεν μπορούν να απολαύσουν και να διατηρήσουν τον ενθουσιασμό που απαιτείται για μια ουσιαστική Ψυχιατρική μεταρρύθμιση.

10. Υπάρχουν πολλά και ουσιώδη κενά, προβλήματα εφαρμογής και αντιφάσεις, στο υπάρχον θεσμικό πλαίσιο. Ψυχικά πάσχοντες και νοητικά υστερούντες μεταφέρθηκαν και μεταφέρονται σε οικοτροφεία κατά παράβαση ρητών διατάξεων του Νόμου. Άρρωστοι τίθενται σε δικαστική συμπαράσταση με διαδικασίες ατελείς και ενδεχομένως ιδιοτελείς.

 

11. Η γενικευμένη απογοήτευση από όσα συμβαίνουν και το πλήθος και η βαρύτητα των  αποτόκων της ανθρωπιστικής κρίσης αιτημάτων έχουν οδηγήσει πολλούς στην παραίτηση, στην απουσία οποιασδήποτε αντίδρασης ή σε προσπάθειες περιχαράκωσης, προκειμένου να διασωθεί ό,τι μπορεί να περισωθεί.

Κυρία Επίτροπε,

Κύριε Υπουργέ,

Είμαι βέβαιος ότι η Ελλάδα, δεδομένης της οικτρής οικονομικής της κατάστασης, δεν μπορεί να εγγυηθεί, όποιες και εάν είναι οι οικονομικές εξελίξεις, την αξιοπρεπή λειτουργία των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας μετά το τέλος του 2015 με αποκλειστικά ελληνικούς πόρους. Εάν δε τα πράγματα εξελιχθούν ανεξέλεγκτα ακόμα και οι κοινοτικοί πόροι που έχουν εξασφαλιστεί για το 2014 και το 2015 θα κατασπαταληθούν με τη γνωστή παρακμιακή πρακτική και με ελάχιστο όφελος για τους πάσχοντες.

Θα πρέπει επομένως να επιδιώξουμε  και να πετύχουμε, τόσο από ελληνικής όσο και από κοινοτικής πλευράς την διάθεση των πόρων που έχουν εξασφαλιστεί μέχρι το τέλος του 2015, με τρόπο αξιόπιστο και μετρήσιμα αποτελέσματα, με βασικό και πρώτο κριτήριο το μεγαλύτερο δυνατό όφελος για τους ψυχικά πάσχοντες, και χωρίς τα παρακμιακά φαινόμενα  που έχουν επισημανθεί και που δυστυχώς με ευθύνη όλων μας συνεχίζονται ακόμη. Εάν  αυτό επιτευχθεί θα μπορέσουμε, ελπίζω, περί τον Οκτώβριο του 2015, να ζητήσουμε με πειστικά επιχειρήματα από μεν ελληνικής πλευράς την παράταση της χρηματοδότησης για ένα ίσως και περισσότερα χρόνια ακόμη, από δε της κοινοτικής την αποδοχή του αιτήματος.

Σας προτείνω λοιπόν:

1. Να καταργήσετε πάραυτα το Μνημόνιο Συνεργασίας Λυκουρέντζου- Αντορ  και την Απόφαση Μπόλαρη με την οποία ο κύριος αυτός θέλησε να δεσμεύσει την πολιτική του Κράτους μέχρι το 2020, με σαφή τον προσανατολισμό στην επικυριαρχία των Ν.Π.Ι.Δ.

2. Να κινήσετε τις διαδικασίες για την υπογραφή νέου Συμφώνου Συνεργασίας μεταξύ Υπουργείου Υγείας και Ευρωπαϊκής Επιτροπής. που θα περιλαμβάνει δεσμεύσεις που η  ελληνική πλευρά θα μπορούσε πράγματι να υλοποιήσει. Και όχι δεσμεύσεις που αποδέχεται ελαφρά  τη καρδία και χωρίς να τις καλοεξετάσει, προκειμένου να πετύχει τη χρηματοδότηση.

3. Να δρομολογήσετε τις διαδικασίες για την αναμόρφωση του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου και κυρίως του Νόμου 2071/ 92, του Νόμου 2716 /1999 και των διατάξεων του Αστικού Δικαίου που αναφέρονται στη Δικαστική Συμπαράσταση. Εάν αυτό δεν γίνει, είναι απολύτως βέβαιο ότι η πορεία προς μια ουσιαστική Ψυχιατρική μεταρρύθμιση θα συναντά σοβαρά και μερικές φορές ανυπέρβλητα εμπόδια. 

4. Να εγκρίνετε την διεξαγωγή δύο απολύτως αναγκαίων πειραματικών Προγραμμάτων:

4.1. Ένα πρόγραμμα συλλογής και επεξεργασίας των αναγκαίων επιδημιολογικών δεδομένων μετά το κλείσιμο κάποιου από τα Ψυχιατρικά Νοσοκομεία που έκλεισαν (π.χ. του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Πέτρας Ολύμπου ή Χανίων κ.τ.λ).

Τα στοιχεία που θα συγκεντρωθούν και η επεξεργασία τους θα βοηθήσουν να οργανωθούν σε καλλίτερες βάσεις οι Μονάδες Ψυχικής Υγείας που αντικατέστησαν τα Ψυχιατρεία που έκλεισαν και να εξαχθούν οι απαραίτητες πληροφορίες για το είδος, τον αριθμό, την απαραίτητη υποδομή, τη στελέχωση, την οργάνωση και τον τρόπο διοικητικής, επιστημονικής και λειτουργικής διασύνδεσής τους. Θα μας έδιναν επίσης πληροφορίες για   την οργάνωση και λειτουργία των Μονάδων Ψυχικής Υγείας, που θα αντικαταστήσουν τα εναπομένοντα Ψυχιατρικά Νοσοκομεία εάν και όταν αποφασιστεί το κλείσιμό τους.

4.2. Ένα δεύτερο πρόγραμμα: Λειτουργία Τομέα με την επιλογή μιας συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής εντός της οποίας υπάρχουν ήδη και λειτουργούν όλες οι βασικές Μονάδες Ψυχικής Υγείας, περιλαμβανομένης και Μονάδας Ψυχικής Υγείας που λειτουργεί σε ειδικό Ψυχιατρικό Νοσοκομείο (Στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής ή, εναλλακτικά, στο Δρομοκαϊτειο). Στόχος του Προγράμματος είναι να καταδείξει ποιες είναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις προκειμένου η Μονάδα του Ψυχιατρείου να καταργηθεί και τις υπηρεσίες που παρέχει εκείνη να αναλάβουν οι άλλες. Το προσωπικό που υπηρετεί τώρα στις Μονάδες του Τομέα θα ανήκει στον Τομέα και μπορεί να εργάζεται κυκλικά στις Μονάδες  ανάλογα με τις ανάγκες που έχει η κάθε Μονάδα και τον απαιτούμενο χρόνο της  απαραίτητης φυσικής παρουσίας του. (Σημειώνουμε ότι ουδείς εκ των Τομέων, στην περιοχή τουλάχιστο της Αττικής, λειτουργεί. Επίσης δε ότι η συγκρότησή τους παρουσιάζει μεγάλες ανισότητες και ως προς τον πληθυσμό για τον οποίο είναι υπεύθυνος ο κάθε Τομέας και ως προς την αντίστοιχη γεωγραφική έκταση και ως προς τις αντίστοιχες Μονάδες Ψυχικής Υγείας που περιλαμβάνει).

Η πιλοτική λειτουργία ενός Τομέα που διαθέτει επαρκείς Μονάδες όλων των τύπων και που θα συνδέονται διοικητικά, επιστημονικά και λειτουργικά με την ευθύνη ενός μονοπρόσωπου ή πολυπρόσωπου οργάνου και θα καλύπτουν σε καθημερινή και 24ωρη βάση όλες τις αντίστοιχες ανάγκες κατοίκων της περιοχής ευθύνης του, θα έδινε πολύτιμα στοιχεία για τον επιδιωκόμενο ευρύτερο σχεδιασμό.

Τα προγράμματα που προτείνω θα μας επιτρέψουν εξ άλλου να προσδιορίσουμε τον ελάχιστο αριθμό και τις ειδικότητες των εργαζομένων  που απαιτεί η ασφαλής λειτουργία κάθε είδους Μονάδας Ψυχικής Υγείας.  Και να προτείνουμε την έκδοση των αντιστοίχων Προεδρικών Διαταγμάτων και Υπουργικών αποφάσεων που προβλέπονται από το Ν.2716/1999, αλλά που, 16 χρόνια από την ψήφισή του, δεν έχουν εκδοθεί ακόμη και επέτρεψαν έτσι το πάρτι με τις χρηματοδοτήσεις και τις πλούσιες ατασθαλίες.

Τους βασικούς άξονες  και των δύο αυτών προγραμμάτων έχω ήδη σε σημαντικό βαθμό επεξεργαστεί. Για την υλοποίηση αυτών των πειραματικών προγραμμάτων θέτω στη διάθεσή σας την εμπειρία μου από την υλοποίηση αναλόγων προγραμμάτων και την αμισθί προσωπική μου εργασία.

5. Να προχωρήσετε στη  κατάρτιση νέου προγράμματος για την Ψυχική Υγεία μετά από εισήγηση Ομάδας εργασίας με ισχυρή εκπροσώπηση σ’ αυτήν της ΕΨΕ και άλλων ανεξάρτητων θεσμικών οργάνων  (π.χ. Συνήγορος του Πολίτη, Εθνική Επιτροπή για τα δικαιώματα του Ανθρώπου, Ειδική Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των Ατόμων με Ψυχικές Διαταραχές, συλλογικά όργανα εργαζομένων, ασθενών και συγγενών τους κ.α.).

6. Να αποφασίσετε την επανεξέταση, με συμμετοχή της ΕΨΕ και των άλλων ανεξαρτήτων οργάνων στην όλη διαδικασία, των προτάσεων που έχουν υποβληθεί μέχρι σήμερα για υλοποίηση μέσω του ΕΣΠΑ.

7. Να αποφασίσετε την εκπόνηση κατεπειγόντως ενός νέου συστήματος, κοστολόγησης των υπηρεσιών και χρηματοδότησης των Μονάδων που τις παρέχουν,  γιατί είδαμε που οδήγησε το υπάρχον. Σε μια βίαιη, απάνθρωπη και παράνομη εκστρατεία -όπως το θέλησε η με αριθμό Υ5α//Γ.Π.οικ. 99897 εγκύκλιος- για να αδειάσουν τα ψυχιατρεία και να γεμίσουν οι δομές των Ν.Π.Ι.Δ που έχουν κενές θέσεις, όπου κι αν βρίσκονται, και σε μια στρατιά «ωφελουμένων», υπαρκτών ή ανυπάρκτων. Μια δεύτερη εγκύκλιος αναριθμήτων σελίδων, εναργές και απεχθές παράδειγμα της πιο στυγνής γραφειοκρατικής εκφύλισης των προβλημάτων ολοκλήρωσε το κακό. Πολύ φοβάμαι ότι το αληθές θεραπευτικό συμφέρον όσων έχουν ανάγκη υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας έχει παραμερισθεί  ακόμη περισσότερο και το ενδιαφέρον έχει επικεντρωθεί αλλού. Των μεν φορέων στη σύνταξη εγγράφων και τη συμπλήρωση πινάκων με τρόπο που θα επιφέρει μεγαλύτερη χρηματοδότηση, των δε αρμοδίων του υπουργείου στον έλεγχο με τρόπο που θα επιφέρει την μικρότερη. Αυτές οι εγκύκλιοι πρέπει λοιπόν να αποσυρθούν αμέσως.

Σε περιόδους μεγάλης και γενικευμένης οικονομικής δυσπραγίας, το κόστος λειτουργίας δεν πρέπει ασφαλώς να παραγνωρίζεται. Εν τούτοις το νέο σύστημα θα πρέπει να βασίζεται λιγότερο στον αριθμό των αρρώστων και τον αριθμό και το είδος των αντιστοίχων θεραπευτικών παρεμβάσεων, και περισσότερο στον αριθμό και τις ειδικότητες του αναγκαίου προσωπικού. Γιατί ένας ελάχιστος αριθμός προσωπικού, ιδιαίτερα για τις  Μονάδες μεγάλου κόστους όπως τα Οικοτροφεία, είναι απολύτως απαραίτητος, ανεξαρτήτως του αριθμού των αρρώστων που στεγάζουν. Οι οικονομίες πρέπει να αναζητηθούν αλλού.

Ένα σύστημα εύρυθμης λειτουργίας Τομέα που θα βασίζεται σε πραγματικά στοιχεία ίσως αποδείξει π.χ. ότι είναι εφικτός ο περιορισμός Μονάδων μεγάλου κόστους (π.χ. οικοτροφεία) εάν αντικατασταθούν με Υπηρεσίες μικρότερου κόστους και περισσότερο μάλιστα συμβατές με το πνεύμα της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης (π.χ  Υπηρεσίες βοήθειας στο σπίτι συνδυαζόμενες και με κάποια ενδεχομένως οικονομική ενίσχυση της οικογένειας).

8. Μετά την υπογραφή του νέου Μνημονίου να συγκροτήσετε Επιτροπή Παρακολούθησης και Αξιολόγησης της εφαρμογής του με ισχυρή εκπροσώπηση σ’ αυτή προσώπων που διαθέτουν την «έξωθεν καλή μαρτυρία», που θα εργάζονται χωρίς αμοιβή, δεν θα συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με ηθικά ή υλικά συμφέροντα και θα προταθούν από την ΕΨΕ και τα ανωτέρω αναφερόμενα θεσμικά όργανα.

Μία επί τόπου συνάντηση στην Αθήνα ή στις Βρυξέλλες αρμοδίων υπηρεσιακών παραγόντων του Υπουργείου Υγείας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πρέπει επειγόντως να πραγματοποιηθεί και να προηγηθεί των όποιων οριστικών αποφάσεων. Αυτοί οι υπηρεσιακοί παράγοντες θα εξέταζαν τις προτάσεις μου, θα  συμφωνούσαν με κάποιες από αυτές θα απέρριπταν άλλες, θα πρότειναν συμπληρωματικές θα ζητούσαν και τις απόψεις άλλων εγκύρων προσώπων και φορέων και θα προωθούσαν τις τελικές προτάσεις τους στους πολιτικούς τους προϊστάμενους. Στην συνάντηση αυτή, παρακαλώ να έχω την ευκαιρία να παραστώ.

Κυρία Επίτροπέ,

Κύριε Υπουργέ,

Επειδή τα πράγματα έχουν προσλάβει εκρηκτικό χαρακτήρα περιμένω την απάντησή σας το ταχύτερο δυνατό. Στην περίπτωση  δε  που συμμερίζεστε σε κάποιο βαθμό  τις ανησυχίες μου και τις σκέψεις που διατύπωσα πιο πάνω, μπορείτε να υπολογίζετε στην  εμπειρία που απόκτησα όταν επί πολλά χρόνια συντόνιζα και σχεδίαζα τα προγράμματα για την υλοποίηση μιας ουσιαστικής Ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής, στην επαρκή γνώση της υπάρχουσας κατάστασης και των αιτίων της, την «έξωθεν καλή μαρτυρία», που ελπίζω ότι διαθέτω, σε ένα πλήθος εγγράφων από το προσωπικό μου αρχείο που μπορούν να στηρίξουν ισχυρισμούς για τα κακώς διατρέξαντα και προτάσεις για την απάμβλυνση των συνεπειών τους και την αμισθί, στο βαθμό που επιτρέπει η ηλικία,  προσωπική μου εργασία. Επίσης στη βοήθειά μου για τη διατύπωση τεκμηριωμένων  προτάσεων επί συγκεκριμένων ζητημάτων.

Με εκτίμηση
Χάρης Βαρουχάκης

Καταγγελία για απολύσεις εργαζομένων στη ΘΕΨΥΠΑ το 2014

Αναδημοσίευση από το blog 

του Συντονισμού Εργαζομένων - Απολυμένων Ψυχικής Υγείας

Δημοσιεύουμε επιστολή 18 εργαζόμενων-απολυμένων που στάλθηκε στο "Ξεκίνημα", καλούμε και άλλους εργαζόμενους να αναδείξουν και να καταγγείλουν παρόμοια περιστατικά και επιθέσεις στα δικαιώματά τους και τα δικαιώματα των ψυχικά πασχόντων.

Ημερομηνία: 29-01-2015

Προς ΞΕΚΙΝΗΜΑ

ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ  ΤΙΣ 18 ΑΠΟΛΥΣΕΙΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗ Θ.Ε.Ψ.Υ.Π.Α.

Η Θ.Ε.Ψ.Υ.Π.Α. (Θεσσαλική Εταιρεία Ψυχικής Υγείας Περίθαλψης-Αποκατάστασης) εδρεύει στη Λάρισα, είναι Ν.Π.Ι.Δ. και έχει ως στόχο την λειτουργία μονάδων κοινωνικής αποκατάστασης και επανένταξης χρόνιων ψυχικά ασθενών.

Πρόεδρος της εταιρείας είναι ο ψυχίατρος κος Δημήτριος Γ. Κανδύλης ο οποίος  από τις αρχές του 2014, έως και σήμερα, πραγματοποίησε 18 απολύσεις εργαζόμενων, από τις δομές  που διατηρεί σε ολόκληρη τη Θεσσαλία. Οι συμβάσεις των εργαζομένων ήταν συμβάσεις αορίστου χρόνου και οι 18 απολυμένοι είχαν τουλάχιστον δεκαετή εμπειρία.

Σε κάθε απόλυση δεν υπήρχε αιτιολογία, δεν λήφθηκε υπόψη κανένα κοινωνικό κριτήριο, δεν είχαν δεχτεί ποτέ στο παρελθόν έγγραφη επίπληξη από το Δ.Σ. της εταιρίας και κατά την εργασία τους δεν προέκυψε ποτέ βλάβη ή ελάχιστο παράπονο από ένοικο ή από μέλος της οικογένειάς του.

Σε ερώτηση απολυμένου προς τον κ.Κανδύλη, σχετικά με την αιτιολογία της απόλυσή του, ο ίδιος απάντησε …. «το Υπουργείο μου δίνει το δικαίωμα να απολύω 6 υπαλλήλους κάθε μήνα, τόσοι είναι οι άνεργοι που τρώνε από τα σκουπίδια κι εσύ με ρωτάς γιατί απολύθηκες..». Μάλιστα, μια απόλυση στάλθηκε με δικαστικό κλητήρα στην οικία εργαζομένης, ενώ βρισκόταν σε αναρρωτική άδεια λόγω σοβαρού προβλήματος υγείας.

Βέβαια, η επίσημη στάση της εταιρείας είναι ότι «οι απολύσεις  γίνονται στα πλαίσια περικοπών και υπό την πίεση του Υπουργείου Υγείας».

Οι 18 απολύσεις έχουν ως αποτέλεσμα την εντατικοποίηση της δουλειάς των εργαζομένων  και την υποβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας. Τα ατομικά θεραπευτικά προγράμματα και οι εξωτερικές δραστηριότητες των ενοίκων δεν επιτελούνται επαρκώς, λόγω έλλειψης προσωπικού.

Παράλληλα, οι εργαζόμενοι στη Θ.Ε.Ψ.Υ.Π.Α. έχουν να αντιμετωπίσουν τη συμπεριφορά του κου Κανδύλη. Ο πρόεδρος της εταιρείας σε καθημερινή βάση απειλεί με απολύσεις, ενώ παράλληλα δεν λείπει ο φραστικός εκφοβισμός, οι ύβρεις, οι υποτιμητικοί χαρακτηρισμοί και η αμαύρωση της εικόνας των εργαζομένων (ως τεμπέληδες και ανάξιους). Βέβαια, σε καιρούς οικονομικής κρίσης κανείς δεν μιλά και όλοι αγωνίζονται να διατηρήσουν την εργασία τους και να προάγουν την ψυχική υγεία των ενοίκων, κάτω από συνθήκες ακραίας εργασιακής βίας και μέσα σε ένα νοσηρό εργασιακό περιβάλλον. Όταν ο κος Κανδύλης  «οργισμένος χτυπάει το χέρι του στο τραπέζι» για ασήμαντο λόγο, ενώπιων της Υφυπουργού κας Παπακώστα, σύμφωνα με τα τοπικά Μ.Μ.Ε., είναι εύκολο να φανταστεί κανείς με πόση επιθετικότητα είναι ικανός να συμπεριφερθεί προς τους υφισταμένους υπαλλήλους του.

Το Εργατικό Κέντρο, η Επιθεώρηση Εργασίας, οι τοπικοί φορείς και η κοινωνία της Λάρισας είναι ενήμεροι, τόσο για τις απολύσεις όσο και για τις απαράδεκτες συνθήκες εργασίας.

Εκτός της εργασιακής βίας, ο κος Κανδύλης δεν προστάτεψε τους εργαζόμενους, ως όφειλε, καθώς, (παρά τις συστάσεις του Π.Π.Ν. Λάρισας, να λάβει τα αναγκαία μέτρα προφύλαξης)  δεν ενημέρωσε έγκαιρα το προσωπικό, ότι ασθενής είχε φυματίωση, με αποτέλεσμα να παρουσιαστούν 46 κρούσματα εργαζομένων θετικών στη δοκιμασία μαντού.

Τα ερωτήματά μας προς το Υ.Υ.Κ.Α. και την Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας ήταν τα παρακάτω:

1ον Οι 18 αναιτιολόγητες απολύσεις εργαζομένων, χωρίς κανένα κοινωνικό ή άλλο κριτήριο, είναι επιβεβλημένες από το Υπουργείο Υγείας;

2ον Το Υπουργείο είναι ενήμερο για την υποβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών φροντίδας προς τους ενοίκους και

3ον Ποιους ελεγκτικούς μηχανισμούς διαθέτει ώστε να διερευνήσει την απαράδεκτη συμπεριφορά του προέδρου και να προστατέψει τους εργαζόμενους σε δομές ψυχικής υγείας, οι οποίοι εργάζονται, υπό το κράτος του φόβου και χωρίς να μπορούν να διεκδικήσουν το δικαίωμά τους στην αξιοπρέπεια.

Βέβαια, ποτέ δεν λάβαμε επίσημη απάντηση.

Σας παρακαλούμε να διερευνήσετε τα όσα συμβαίνουν στον φορέα και στους εργαζόμενους.

Σας ευχαριστούμε

Με εκτίμηση

(ακολουθούν υπογραφές)

ΥΓ (από psi-action): Η πρώην υφυπουργός Υγείας κ. Παπακώστα, σε επίσκεψή της σε Μονάδα της ΘΕΨΥΠΑ "απένειμε τα εύσημα για την πρωτοποριακή εργασία που πραγματοποιείται κάτω από την «ομπρέλα» του Υπουργείου Υγείας". Προφανώς η «ομπρέλα» της κυρίας Παπακώστα δεν προστάτευε τους εργαζόμενους.

Η εμπειρία ψυχολόγων από τα 5μηνα προγράμματα κοινωφελούς εργασίας του ΟΑΕΔ

 

Το παρόν κείμενο είναι αποτέλεσμα μιας συζήτησης που αναπτύχθηκε μεταξύ ψυχολόγων οι οποίοι εργάστηκαν κατά τα προηγούμενα έτη στα προγράμματα κοινωφελούς εργασίας του ΟΑΕΔ. Λόγος για να γραφτεί ήταν η ανάγκη να καταθέσουμε την εμπειρία μας και να μοιραστούμε την εικόνα που εμείς είδαμε μέσα από τα προγράμματα αυτά, ως η ελάχιστη κίνηση που μπορούμε να κάνουμε για να εναντιωθούμε στα όσα συμβαίνουν εις βάρος μας. Αφορμή, στάθηκαν οι εξαγγελίες για τις νέες “θέσεις εργασίας” που έρχονται πάλι μέσω ΟΑΕΔ και η προοπτική που αυτές σκιαγραφούν για όλους όσους ζούμε και εργαζόμαστε σε αυτόν τον τόπο.

Τα προγράμματα κοινωφελούς εργασίας ή αλλιώς 5μηνα του ΟΑΕΔ, ισοδυναμούν με ένα -όχι και τόσο νέο εργασιακό καθεστώς (βλ τα προγενέστερα stage) στο πλαίσιο του οποίου προσλαμβάνονται άνεργοι για να εργαστούν σε διάφορες υπηρεσίες και οργανισμούς για 5 μήνες. Οι άνεργοι μπορεί να είναι πτυχιούχοι οποιασδήποτε ειδικότητας ή απόφοιτοι υποχρεωτικής εκπαίδευσης και δεν υπόκεινται σε κάποιο ηλικιακό όριο, αρκεί να είναι άνω των 18. Επομένως, είναι προγράμματα που απευθύνονται σε όλους και όχι μόνο στους νέους ή στους νεοεισερχόμενους στον εργασιακό στίβο. Οι ψυχολόγοι που συμμετείχαν στα προγράμματα αυτά απορροφήθηκαν από δήμους, σχολεία Α’ βάθμιας και Β’ βάθμιας εκπαίδευσης, διευθύνσεις υγείας, παιδικούς σταθμούς, ΚΑΠΗ κ.α.

Τι σημαίνει 5μηνο για έναν ψυχολόγο;

Τα πεντάμηνα απασχόλησαν ψυχολόγους στηριζόμενα στη δημοφιλή, αλλά εσφαλμένη αντίληψη ότι ο ψυχολόγος είναι ένας γιατρός και σαν τέτοιος πρέπει να θεραπεύει προβλήματα μέσα σε λίγες- το πολύ- μέρες. Στη βάση αυτής της λογικής του «χαπιού», οι ψυχολόγοι έπρεπε μέσα σε 5 μήνες να παράσχουν υποστηρικτικό έργο και μάλιστα όχι σε μία, αλλά σε τρεις ή και πλέον διαφορετικές δομές αφού, λόγω των αυξημένων αναγκών, τοποθετήθηκαν σε περισσότερες από μια υπηρεσίες ο καθένας. Μπορούσαμε δηλαδή να δούμε έναν ψυχολόγο να δουλεύει σε πέντε διαφορετικά σχολεία την εβδομάδα, τη στιγμή που οι ανάγκες ενός και μόνο σχολείου απαιτούν από εκείνον/-η καθημερινή παρουσία.

Μπορεί όμως να παραχθεί ουσιαστικό έργο μέσα σε 5 μήνες (4 για την ακρίβεια αν αφαιρέσουμε γιορτές και αργίες) και υπό αυτές τις συνθήκες; Αν υπήρχε έστω και ένας ψυχολόγος στην ομάδα έργου που σχεδίασε τα προγράμματα κοινωφελούς εργασίας, είναι βέβαιο ότι θα απαντούσε αρνητικά. Μέσα σε ένα τόσο περιορισμένο και επιβαρυμένο χρονοδιάγραμμα, δεν υπάρχει η δυνατότητα για σχεδιασμό και φυσικά ούτε για υλοποίηση δράσεων, πόσο μάλλον όταν δεν υπάρχει καμία προοπτική παράτασης ή ανανέωσης της συνεργασίας. Ίσως η ανάγκη για περισσότερο χρόνο να ακούγεται παράξενη σε κάποιον ο οποίος δεν εργάζεται στο χώρο της ψυχικής υγείας. Ακούγεται ακόμη και ελιτίστικη ή ειρωνική σε μια εποχή που όλοι και όλα τρέχουν με τρελούς ρυθμούς. Όμως ο χρόνος για τον ψυχολόγο, όπως και για όποιον άλλον καταπιάνεται με επαγγέλματα των ανθρωπιστικών επιστημών, είναι κομμάτι της δουλειάς του, είναι εργαλείο, είναι ό,τι και η άρτια κατάρτισή του και το καθαρό του μυαλό. Ως επαγγελματίες ψυχικής υγείας γνωρίζουμε τον πρωταρχικό ρόλο που παίζει στη δουλειά μας η ανάπτυξη σχέσης με τον αποδέκτη των υπηρεσιών. Η σχέση αυτή δεν μπορεί ούτε να επισπευσθεί ούτε να εξαναγκαστεί εντός της διορίας των 5 μηνών. Δεν είναι λοιπόν υπερβολή να πούμε ότι το επάγγελμα του ψυχολόγου δε χωρά στα 5μηνα διότι το μόνο που μπορείς να αρχίσεις και να τελειώσεις με υπευθυνότητα σε αυτά, είναι μια σειρά ομιλιών και τίποτα παραπάνω.

Η δουλειά στα εν λόγω προγράμματα, επιβαρύνθηκε επιπλέον από την παντελή έλλειψη πλαισίου που κανονικά θα έπρεπε να συνοδεύει την πρόσληψη μας. Ποιος θα ήταν ο ρόλος του ψυχολόγου, οι αρμοδιότητες και οι στόχοι της δουλειάς του ήταν κάτι που δεν το γνώριζε κανείς, ούτε ο ψυχολόγος ούτε ο ίδιος ο φορέας υποδοχής. Στις συμβάσεις δεν διευκρινίστηκε ποτέ το είδος της εργασίας ούτε και το αν ο ρόλος μας θα ήταν διαγνωστικός, θεραπευτικός, συμβουλευτικός κ.ο.κ  Κάποιες διευκρινιστικές διατάξεις που στην πορεία εστάλησαν, περιείχαν αφηρημένου τύπου γενικότητες, δυσερμήνευτες και καθόλου βοηθητικές σε πρακτικό επίπεδο. Ποτέ επίσης δεν υπήρξε πρόβλεψη για εποπτεία, έννοια άμεσα συνυφασμένη με το επάγγελμά μας. Ξέρουμε πολύ καλά ότι ο ψυχολόγος δεν λειτουργεί αυτόνομα και όπου κι αν δουλεύει, οφείλει να έχει εποπτεία προκειμένου να παραμένει βοηθητικός για τους ανθρώπους με τους οποίου συνεργάζεται. Το αποτέλεσμα όλων αυτών των ελλείψεων οδήγησε σε μια χαοτική κατάσταση εξαιτίας της οποίας δεν χάθηκε μόνο επιπλέον χρόνος αλλά επιβαρύνθηκε και ο κάθε εργαζόμενος ξεχωριστά. Στην Ελλάδα όπου οι ψυχολόγοι εκλείπουν από τις δημόσιες υπηρεσίες και άρα δεν υπάρχει εμπειρία συνεργασίας και μια πεπατημένη στην οποία θα μπορούσαμε να ανατρέξουμε, ο κάθε ψυχολόγος κλήθηκε να μπαλώσει ο ίδιος την ανοργανωσιά των προγραμμάτων αυτών. Σε αυτήν την προσπάθεια έπρεπε να αντιμετωπίσει τις υπέρμετρες απαιτήσεις του κάθε φορέα υποδοχής αλλά και τις αντιστάσεις που συνεπάγεται η είσοδος μιας νέας ειδικότητας σε χώρους που δεν είχαν συνηθίσει την παρουσία της. Και όπως είναι αναμενόμενο όταν αφήνεις κάποιον ξεκρέμαστο με την οδηγία “κάνε ότι καταλαβαίνεις”, δεν λείπουν ούτε τα λάθη ούτε οι αυθαιρεσίες.

Τι σημαίνει 5μηνο για όλους μας ως εργαζόμενους και ως πολίτες;

Ωστόσο, είναι μυωπικό να κοιτάζουμε τα 5μηνα αποκλειστικά και μόνο από τη σκοπιά ενός ψυχολόγου που εργάζεται σε αυτά. Το θέμα των 5μήνων μας αφορά όλους γιατί έχει προεκτάσεις που μας επηρεάζουν όλους.

Τα 5μηνα του ΟΑΕΔ ισοδυναμούν με μια τεράστια παρανομία από πλευράς κράτους. Χωρίς την ανάγκη πλέον να συγκαλυφθεί η αυθαιρεσία, στο κείμενο της ίδιας της προκήρυξης αναγράφεται επί λέξη ότι οι αμοιβές ορίζονται «α) σε 19,6 ευρώ ημερησίως και όχι μεγαλύτερο από 490,00 ευρώ μηνιαίως για τους ανέργους άνω των 25 ετών και β) σε 17,1 ευρώ ημερησίως και όχι μεγαλύτερο από 427,00 ευρώ μηνιαίως για τους ανέργους κάτω των 25 ετών, κατά παρέκκλιση των νόμιμων αμοιβών που προβλέπονται από την Εθνική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας και τις οικείες συλλογικές συμβάσεις». Κατά παρέκκλιση της νομιμότητας επίσης, εξαφανίζονται και όλα τα εργασιακά δικαιώματα, δεν παρέχεται καμία απολύτως κάλυψη σε περίπτωση ασθένειας, δεν παρέχεται άδεια και φυσικά δεν καλύπτεται κανένα ατύχημα στο χώρο εργασίας. Πρόκειται δηλαδή για μια ωμή εργασιακή συνθήκη απογυμνωμένη από οτιδήποτε ήταν υπέρ της προστασίας του εργαζομένου μέχρι τώρα. Γι’ αυτό άλλωστε και οι εργαζόμενοι στα προγράμματα αυτά δεν αποκαλούνται εργαζόμενοι, αλλά «ωφελούμενοι» μιας και η νέα αυτή συνθήκη απαιτεί και νέους όρους για να συνεννοούμαστε.

Παρόλο που η προκήρυξη σου έδινε τις αφορμές να υποπτευθείς αυτό που ακολουθεί, στην πραγματικότητα μόνο μέσα από την ίδια την πράξη ήταν δυνατό να αντιληφθεί κανείς περί τίνος πρόκειται. Όσοι έτυχε να τοποθετηθούν σε σχολεία, κατάλαβαν εκ των υστέρων ότι ο μισθός τους μειώθηκε στα 215 και στα 187 ευρώ αντίστοιχα (ανάλογα την ηλικία) για το μήνα του Πάσχα, καθώς τα σχολεία κλείνουν για διακοπές δύο εβδομάδες. Σε άλλες περιπτώσεις που οι εποπτικοί φορείς (πχ δήμοι) φρόντισαν να καλύψουν τις μέρες που οι υπηρεσίες ήταν κλειστές, οι εργαζόμενοι της κοινωφελούς εργασίας τοποθετήθηκαν σε άλλες θέσεις, ασχέτως αντικειμένου, προκειμένου να δικαιολογήσουν τα 19,60/17,1 ευρώ την ημέρα. Στις περισσότερες των περιπτώσεων, κατέληγαν να βγάζουν φωτοτυπίες σε κάποιο γραφείο ή να κάθονται απλά περιμένοντας να περάσει η ώρα. Μια ακόμη ενδιαφέρουσα ανακάλυψη που ποτέ δεν αναφέρθηκε στους όρους πρόσληψης, ήρθε μετά το τέλος των 5μηνων όταν οι εκ νέου άνεργοι διεκδίκησαν κάποια άλλη θέση εργασίας. Ενημερωθήκαμε τότε ότι, με εντολή του υπουργείου, τα 5μηνα δεν λογαριάζονται σαν εργασιακή εμπειρία αλλά σαν προγράμματα εκπαίδευσης ανέργων, οπότε ο εργαζόμενος είναι ένας εκπαιδευόμενος που δεν εκπαιδεύεται αλλά δουλεύει (!). Σε περίπτωση δε που μπροστά σε αυτές τις εξαθλιωμένες συνθήκες αποφάσιζες να μην συνεχίσεις στα 5μηνα, παρόλο που επιλέχθηκες, τότε έπρεπε να “πληρώσεις” με την απώλεια της κάρτας ανεργίας σου, αφού σου παρεχόταν δουλειά και εσύ την αρνήθηκες.

Είναι προφανές ότι τα 5μηνα δεν στήθηκαν για να παρέχουν έργο «κοινωφελούς χαρακτήρα» ούτε για να αναβαθμίσουν την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών, όπως διατείνονται οι εμπνευστές τους. Στήθηκαν καθαρά ως σύστημα ανακύκλωσης ανέργων και “μαγειρέματος” των δεικτών ανεργίας. Πατάνε στη λογική του να δουλέψουν “λίγοι για λίγο” μέχρι να επιστρέψουν ξανά στην αποθήκη ανεργίας και να χρησιμοποιηθούν άλλοι, προκειμένου να πούμε ότι κάτι γίνεται. Για την υλοποίησή τους δεν υπάρχει κανένας σχεδιασμός ούτε κανένας κεντρικός έλεγχος. Αποτέλεσμα ήταν σε πολλές περιπτώσεις να “στριμώχνονται” διάφορες ειδικότητες σε υπηρεσίες, όπου δεν υπήρχε όχι απλά η ανάγκη για τις ειδικότητες αυτές, αλλά ούτε καν χώρος να στεγαστούν τόσα άτομα. Έτσι, κάποιοι βρέθηκαν να δουλεύουν χωρίς αντικείμενο ή να απασχολούνται σε εντελώς άσχετα με την ειδικότητά τους αντικείμενα.

Σε εμάς που εργαστήκαμε στα 5μηνα, είναι ξεκάθαρος ένας ακόμη λόγος ύπαρξης τους. Τα 5μηνα αποτελούν επιλογή από πλευράς κράτους και χρησιμοποιούνται για να συνηθίσει σταδιακά ο άνεργος πληθυσμός την έννοιά τους. Να συνηθίσει δηλαδή σε κάτι καινοφανές που ουσιαστικά δε σου παρέχει τίποτα αλλά λειτουργεί στη λογική του «από το τίποτα, καλύτερο». Όταν αυτά, που πριν από χρόνια θα θεωρούνταν εργασιακή εξαθλίωση, περάσουν σαν κάτι συνηθισμένο, δεν θα είναι αδύνατη και η εφαρμογή τους για την κάλυψη πάγιων και διαρκών αναγκών της κοινωνίας, κάτι που γίνεται ήδη σε ένα βαθμό άλλωστε. Δεν αποκλείεται δηλαδή μελλοντικά να δούμε 5μηνους δασκάλους ή καθηγητές και να τελούμε όλοι υπό καθεστώς ολιγόμηνων συμβάσεων χωρίς εργασιακά δικαιώματα.

Ποιον λοιπόν ωφελεί αυτή η «κοινωφελής εργασία»; Σίγουρα όχι εμάς που εργαστήκαμε σε αυτά τα προγράμματα και σίγουρα ούτε και κανέναν εργαζόμενο σε αυτή τη χώρα. Είναι προγράμματα που στήνονται από την τρέχουσα πολιτική τάξη για να εξυπηρετήσουν την τρέχουσα πολιτική τάξη. Είναι στην πραγματικότητα μια παγίδα που εγκλωβίζει όλους όσους έχουμε παραμείνει εντός της χώρας σε ένα διαρκές και ψυχοφθόρο ιδιότυπο καθεστώς ανεργίας.

Σίγουρα όλοι πιεζόμαστε οικονομικά και ψυχολογικά όμως αν αφεθούμε στο βάρος των παραπάνω πιέσεων δημιουργούμε ακόμη πιο γόνιμο έδαφος για εκμετάλλευση. Είναι θεωρούμε ευθύνη μας να μην σιωπούμε μπροστά στην εργασιακή αναξιοπρέπεια που βιώνουμε, συνηθίζοντας ως δεδομένη την εξαθλίωση και την παρανομία από πλευράς κράτους. Είναι επιπλέον ευθύνη μας να ανοίγουμε αυτό που βιώνουμε σε όσους δεν το γνωρίζουν και να μην αρκούμαστε σε ψευτοπαρηγοριές τύπου «τι να κάνουμε, από το τίποτα κάτι είναι και αυτό». Όπως όλοι, έτσι κι οι ψυχολόγοι αναζητούμε ευκαιρίες για να είμαστε δημιουργικοί κι όχι να δουλεύουμε χωρίς απολαβές και δικαιώματα ή να εξαναγκαζόμαστε σε αχρηστία μέσα από θέσεις εργασίας χωρίς αντικείμενο. Η παρουσία μας σε όλους τους εργασιακούς χώρους που προέβλεψαν τα 5μηνα κρίνεται και από εμάς απαραίτητη ωστόσο δεν μπορεί η λειτουργία μας σε αυτούς να ετεροκαθορίζεται. Άνθρωποι που δεν γνωρίζουν το αντικείμενό μας και δεν λαμβάνουν υπόψιν τους όρους μας δεν μπορούν να αποφασίζουν για εμάς χωρίς εμάς. Οι αποδέκτες των υπηρεσιών ψυχικής υγείας δεν μπορεί να εξαναγκάζονται σε 5μηνες σχέσεις με αναλώσιμους ψυχολόγους τη στιγμή που η σταθερότητα είναι αναγκαία προϋπόθεση της θεραπευτικής διαδικασίας. Τέλος, η παροχή ψυχοκοινωνικής κάλυψης μέσα από δημόσιους φορείς δεν μπορεί να απαξιώνεται με αυτόν τον τρόπο και να καθίσταται μονόδρομος ο ιδιωτικός τομέας, ειδικά όχι σήμερα.

Το παρόν κείμενο δεν έχει να προσθέσει κάτι νέο σε όλα όσα έχουν κατά καιρούς ειπωθεί για τη μορφή που παίρνει η εργασία και οι συνθήκες διαβίωσης στην Ελλάδα σήμερα. Καταθέτουμε όμως αυτή την εμπειρία γιατί ήταν ανάγκη μας να κοινοποιήσουμε σε όλους τους συναδέλφους και μη, το αδιέξοδο που ζήσαμε, όχι τόσο σαν αποφόρτιση αλλά σαν μια ελάχιστη αντίσταση στα όσα βλέπουμε σιγά σιγά να μας πνίγουν. Καταθέτουμε αυτό το κείμενο γιατί δεν μπορεί σαν επαγγελματίες ψυχικής υγείας να εθελοτυφλούμε μπροστά στα όσα συμβαίνουν γύρω μας. Γιατί ο ρόλος μας στην προαγωγή της ψυχικής υγείας στην κοινωνία δεν μπορεί να ξεκινά και να τελειώνει μέσα σε ένα γραφείο ή μια υπηρεσία. Γιατί πιστεύουμε ότι οι λύσεις των κοινωνικο-πολιτικών ζητημάτων με τα οποία είμαστε όλοι αντιμέτωποι δεν βρίσκονται στις επιπλέον εκπαιδεύσεις ή στην ψυχοθεραπεία μας, αλλά στις μικρές νησίδες αντίστασης που μπορούμε να δημιουργήσουμε συλλογικά.

Καταθέτουμε λοιπόν αυτό το κείμενο ως προτροπή σε εμάς τους ίδιους, αλλά και σε όποιον το διαβάζει, για αναζήτηση και δημιουργία των δικών του νησίδων. Για να μην συνηθίσουμε το απαράδεκτο του χθες σαν το φυσιολογικό του σήμερα.

Ομάδα ψυχολόγων που ζουν και εργάζονται στην Ελλάδα.

omadapsy@googlegroups.com

 

Στιγμιότυπα από μια οικογενειακή μαρτυρία 2006-2014

Αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα της ΚΙΝ.Α.Ψ.Υ.

Η ομιλία μέλους της ΚΙΝΑΨΥ με τίτλο "Μια πραγματική αφήγηση - Στιγμιότυπα από μια οικογενειακή μαρτυρία 2006-2014" που παρουσιάστηκε στο Συμπόσιο 2: "Τι πραγματικά σημαίνει να ζω με μια ψυχική πάθηση στην Ελλάδα το 2014" την Πέμπτη 9/10/2014, στο πλαίσιο του Συνεδρίου "Ζώντας με τη Σχιζοφρένεια" (wfmh2014.gr).

Σκηνή 1η: Η αδελφή μου δεν είναι καλά

«Με παρακολουθούν από την τηλεόραση», «με κοιτάνε περίεργα στο δρόμο», «τα σκυλιά και τα πουλιά μου μεταφέρουν μηνύματα», «έχω μια αποστολή». Πηγαίνω ιδιωτικά σε ψυχίατρο που εργάζεται σε δημόσιο νοσοκομείο και συζητάω τα «συμπτώματα» της αδελφής μου, με συμβουλεύει να τη φέρω να τη δει. Η αδελφή μου δεν δέχεται, ο χρόνος περνά και η ψύχωση δουλεύει μέσα της. Ζητάω από το γιατρό να έρθει από το σπίτι, αυτή τη φορά δεν δέχεται εκείνος, θεωρεί επιβεβλημένη την εισαγωγή σε δημόσιο νοσοκομείο. Η αδελφή μου κλείνεται στο σπίτι και μας κλειδώνει απέξω.

Σκηνή 2η: Ακούσια νοσηλεία

Επικοινωνώ με το γιατρό και με συμβουλεύει να κινήσουμε τη διαδικασία της ακούσιας νοσηλείας. Δεν το έχουμε ξανακάνει. Επικοινωνώ με δύο στενές της φίλες που έρχονται και της μιλούν έξω από την πόρτα. Δεν ανοίγει σε κανέναν. Φοβόμαστε μην κάνει κακό στον εαυτό της. Ευελπίδων, εισαγγελέας. Η μαμά μου βάζει τα κλάματα «λέτε να θέλω να κλείσω το παιδί μου στο νοσοκομείο χωρίς λόγο;» Ο εισαγγελέας μας δίνει το χαρτί. Στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής μας ο διοικητής μας λέει ότι δεν έχουν προσωπικό για να γίνει η μεταφορά σε εφημερεύων νοσοκομείο. Η μαμά μου βάζει τα κλάματα. Επιμένουμε, εξηγούμε ότι φοβόμαστε μη βλάψει τον εαυτό της. Ο διοικητής μετά από λίγο υποχωρεί, λέει ότι θα στείλει περιπολικό και μας στέλνει στο σπίτι. Η πόρτα κλειδωμένη και όλα τα παραθυρόφυλλα κλειστά. Τί κάνει η αδελφή μου; Περιμένουμε στο πεζοδρόμιο. Η μαμά μου συνεχώς κλαίει. Μαζί με την αστυνομία έρχεται και ο κλειδαράς. Ανοίγουμε την πόρτα. Η αδελφή μου δεν αντιδρά στην παρουσία των αστυνομικών και δέχεται να μεταφερθεί, της ετοιμάζουμε ένα σακ βουαγιάζ και κατεβαίνουμε κάτω. Οι γείτονες κοιτούν το περιπολικό. Φεύγουμε. Μας πάνε στο τμήμα. Η αδελφή μου είναι σε παραλήρημα και σε κοινή θέα στο ισόγειο του αστυνομικού τμήματος. Κάποιες ώρες αργότερα, αφού επέστρεψε το περιπολικό από άλλο περιστατικό, μας πάνε στο νοσοκομείο.

Δύο γιατροί βλέπουν την αδελφή μου κι εμάς και παίρνουν το ιστορικό της. Κρίνουν ότι πρέπει να νοσηλευτεί. Μεταφερόμαστε στην πτέρυγα. Είναι ανήσυχη. Της κάνουν ηρεμιστική ένεση. Οι νοσηλευτές είναι καθησυχαστικοί, μας εξηγούν τα ωράρια και τους κανόνες επίσκεψης. Φεύγουμε. Προσπαθώ να καθησυχάσω μια μητέρα-ράκος και να της εξηγήσω ότι έγινε αυτό που έπρεπε να γίνει για να μην ταλαιπωρείται άλλο το κοριτσάκι μας, αλλά είναι έτσι;

Σκηνή 3η: Η νοσηλεία

Όταν τα αντιψυχωσικά αρχίζουν να ενεργούν, η σκέψη της αδελφής μου αρχίζει να καθαρίζει. Σε ένα από τα επισκεπτήρια δεν μπόρεσα να τη δω. Είχε ανησυχία και την έδεσαν στο κρεβάτι - καθήλωση. Η γιατρός μου είπε να περιμένω. Η νοσηλεύτρια μου εξήγησε ότι είναι καλύτερα να φύγω γιατί θα μείνει πολλές ώρες δεμένη. Έφυγα κλαίγοντας. Όταν η σκέψη της αρχίζει να καθαρίζει μας κατηγορεί επειδή την κλείσαμε στο «τρελάδικο», ενώ εμείς είμαστε που έχουμε το πρόβλημα. Όταν η σκέψη της καθαρίζει ακόμα παραπάνω έρχεται η μεγάλη θλίψη και η ανησυχία: «Έχω κάτι; Τί έχω; Θα βγω από 'δω και πότε;» Έρχονται και τα παράπονα: «Δεν μου κάνουν τίποτα εδώ. Βλέπω σπάνια το γιατρό. Στο δωμάτιο δεν έχω ησυχία. Μία απείλησε να με κάψει. Δεν έχω ησυχία εδώ, όλοι έρχονται και μου λένε το πρόβλημά τους». Μετά από 20 μέρες φεύγουμε από το νοσοκομείο με μια αγωγή, μια γενική διάγνωση και ελάχιστες οδηγίες. Καμία ενημέρωση για τα δικαιώματα της ίδιας ή για δομές στήριξης δεν έγινε ούτε σε μας ούτε σ' εκείνην.

Σκηνή 4η: Η περίθαλψη μετά τη νοσηλεία

Η αδελφή μου μπορεί να παρακολουθείται και να γράφει τα φάρμακά της από τα εξωτερικά ιατρεία που διατηρεί στο κέντρο το εν λόγω δημόσιο νοσοκομείο. Μου λέει: «Έχει ουρά, με κρατάει ο γιατρός 5 με 10 λεπτά και απλώς μου γράφει τα φάρμακα». Δεν υπάρχει πρόβλεψη για ψυχολόγο, για κοινωνικό λειτουργό, για οικογενιακή συμβουλευτική. Πηγαίνει σ' έναν ιδιώτη ψυχίατρο ο οποίος της προτείνει τροποποίηση της αγωγής που παραλίγο να της προκαλέσει κρίση και να την οδηγήσει σε νέα νοσηλεία. Το προλάβαμε. Η αδελφή μου και η μητέρα μου πάσχουν από κατάπτωση και κατάθλιψη, εγώ αρχίζω να βλέπω ιδιωτικά ψυχολόγο για να μπορέσω να ανταπεξέλθω.

Ακολούθησαν κι άλλες εκούσιες και ακούσιες εισαγωγές κι άλλες μεταφορές με περιπολικά, κι άλλες καθηλώσεις, πιο συγκεκριμένες διαγνώσεις, διαφορετικά φάρμακα. Η κατάθλιψη είναι κυρίαρχο συναίσθημα στις υφέσεις των ψυχωσικών επεισοδίων, η αδελφή μου αρχίζει να βλέπει ιδιωτικά ψυχολόγο, αλλά δεν αισθάνεται να τη βοηθάει αρκετά. Σταδιακά εγκαταλείπει οριστικά το επάγγελμά της και βιώνει μια εσωτερική απομόνωση και ματαίωση. Κάποιοι έως τότε στενοί φίλοι εξαφανίζονται από τον ορίζοντα. Είμαστε για ένα διάστημα, η στενή οικογένεια, το μοναδικό καταφύγιό της.

Εκείνη την περίοδο της αφιερώνω αυτό το ποίημα, που έχει απλώς συναισθηματική κι όχι καλλιτεχνική αξία:

Κι όταν δεν κουρνιάζεις στην ασφάλεια της αγκαλιάς της μητέρας σου

Τραβάς την άκρη της κλωστής των προβλημάτων σου

Και στήνεις γαϊτανάκι γύρω απ' το κορμάκι σου

Μέχρι που το τυλίγεις απ' τα πόδια ως την κορφή

Και δεν τ' αφήνεις πια, ούτε να σαλεύει, ούτε ν' ανασαίνει

Μπερδεμένη αραχνούλα παγιδεύεις στον ιστό σου τον εαυτό σου

Κι όταν έρχεσαι σε μένα και στα λέω όλα αυτά

Την αλήθεια αγναντεύεις σαν να είναι καρτ-ποστάλ τόπων που βαθιά ποθείς, μα δε διαβαίνεις.

Τις μικρές αναλαμπές σου, όλες τις μικροχαρές σου, τις μαζεύω όπου κι αν τις παρατάς

Αστεράκια τις κεντάω πάνω στο μουντό ουρανό σου

Θά ρθει ώρα που θα δεις αστροφεγγιά

Σκηνή 5η: Η ελπίδα

Κατά τύχη, η τελευταία ακούσια εισαγωγή γίνεται σ' ένα εξαιρετικό δημόσιο νοσοκομείο. Η αδελφή μου είναι μεν σε κρίση και με το που μπαίνουμε γίνεται καθήλωση, αλλά είμαι μαζί της στο δωμάτιο, μιλάμε, καπνίζει και της κρατάω το τσιγάρο. Μετά από λίγο ζητάει να πάει τουαλέτα και συνεννοείται με τον νοσηλευτή ότι θα είναι ήρεμη και δεν την ξαναδένουν, ποτέ ξανά στις 30 μέρες της νοσηλείας της. Την επομένη μέρα της εισαγωγής μια μεγάλη ομάδα αποτελούμενη από γιατρούς, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς και νοσηλευτές βλέπουν εμένα και τη μητέρα μου και συζητούν μαζί μας το περιστατικό, ρωτούν, μαθαίνουν, ρωτάμε, εξηγούν. Στο νοσοκομείο λειτουργεί ομάδα συζήτησης και ψυχοθεραπείας και ομάδα δραστηριοτήτων. Η αδελφή μου νοσηλεύεται σε ένα δωμάτιο μόνη της και είναι ήρεμη. Καταλήγουν σε μια νέα αγωγή και βγαίνει για πρώτη φορά από νοσοκομείο εντελώς καθαρή από ψυχωσικά συμπτώματα. Παραμπέμπουν την αδελφή μου στο Κέντρο Ημέρας που λειτουργεί κοντά στην περιοχή μας και τη μητέρα μου στο Σύλλογο Οικογενειών ατόμων με προβλήματα Ψυχικής Υγείας. Ανασαίνουμε. Νιώσαμε για πρώτη φορά την έννοια και την κάλυψη ενός θεραπευτικού πλαισίου και μιας ουσιαστικής καθοδήγησης, μετά από εφτά χρόνια ταλαιπωρίας.

Τι θα μπορούσε να είχε γίνει διαφορετικά;

Η πρώτη ακούσια νοσηλεία θα μπορούσε ενδεχομένως να είχε αποφευχθεί αν μια ομάδα αποτελούμενη από γιατρό, ψυχολόγο, νοσηλευτή και κοινωνικό λειτουργό είχε έρθει στο σπίτι, αν κάποιος είχε μείνει μαζί μας τις κρίσιμες μέρες και αφού της έδινε την κατάλληλη αγωγή την έπειθε να ακολουθήσει ένα θεραπευτικό πλαίσιο. Δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας, είναι δημόσιο πρόγραμμα που εφαρμόζεται σε μια περιοχή της Φινλανδίας.

Ακόμη κι αν δεν είχε αποφευχθεί η ακούσια νοσηλεία θα μπορούσε να είχε γίνει από το ΕΚΑΒ και όχι από την αστυνομία, ώστε να μην συνοδεύεται από αισθήματα στιγματισμού, η αδελφή μου είναι ασθενής όχι εγκληματίας.

Οι επόμενες μεταπτώσεις, κρίσεις και νοσηλείες θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί αν η θεραπευτική ομάδα έβρισκε νωρίτερα τη σωστή αγωγή και είχαμε στηριχθεί από την αρχή από ένα ολοκληρωμένο θεραπευτικό πλαίσιο. Αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσα σε 20 ή 30 μέρες νοσηλείας ή μέσα από ημίωρα εβδομαδιαία ή μηνιαία ραντεβού με τον ψυχίατρο στη συνέχεια. Ο ασθενής που εισάγεται ακουσίως σε μια ψυχιατρική κλινική εξέρχεται θρυμματισμένος, τραυματισμένος και τρομαγμένος. Οι συγγενείς του βιώνουν αντίστοιχα συναισθήματα. Χρειάζεται από την αρχή να τεθεί σε λειτουργία ένα συντονισμένο, πλήρες και εξατομικευμένο θεραπευτικό πλαίσιο ώστε να μην οδηγηθεί ο πάσχων και οι οικείοι του στην απομόνωση, στην υποτροπή και στην εξουθένωση.

Το παρόν και το μέλλον

Η αδελφή μου αυτή τη στιγμή παρακολουθεί δύο Κέντρα Ημέρας, στα οποία βλέπει δωρεάν ψυχίατρο, ψυχολόγο και συμμετέχει σε δραστηριότητες και κοινωνικές εκδηλώσεις. Στο ένα κέντρο έχει δικαίωμα να πηγαίνει για ένα χρόνο, μετά δεν ξέρουμε τι θα γίνει. Έχει εγκαταλείψει το επάγγελμά της. Το Σεπτέμβριο του 2012 υπέβαλε αίτημα στο ταμείο της για σύνταξη αναπηρίας. Πέρασε από Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας, δύο φορές μετά από ένσταση για έλλειψη στοιχείων στη γνωμάτευση, και θα αρχίσει να λαμβάνει τη σύνταξή της στο τέλος του μήνα, δύο χρόνια μετά την εκκίνηση της διαδικασίας και για τα τρία επόμενα χρόνια, μετά θα πρέπει να ξαναπεράσει από ΚΕΠΑ. Θα ήθελε να δουλέψει με μειωμένο ωράριο ή σε Κοινωνικό Συνεταιρισμό Περιορισμένης Ευθύνης, αλλά οι θέσεις είναι ελάχιστες. Αφήσαμε τα στοιχεία μας στο τμήμα ΑμΕΑ του ΟΑΕΔ και μας πήραν τηλέφωνο! Αλλά δεν είχαν να της προτείνουν τίποτα.

Η μητέρα μου είναι πλέον μέλος του ΣΟΨΥ κι εγώ έγινα πρόσφατα μέλος της Κίνησης Αδελφών ατόμων με προβλήματα Ψυχικής Υγείας και όλες μαζί συμμετέχουμε εδώ κι ένα χρόνο και στην Πρωτοβουλία για ένα Πολύμορφο Κίνημα για την Ψυχική Υγεία. Η κάθε μία από μας αποφασίσαμε ότι, αν και πλέον εμείς ατομικά και ως οικογένεια έχουμε προσωρινά ισορροπήσει, θέλουμε να παλέψουμε μέσα από συλλογικούς φορείς για τη βελτίωση της κατάστασης της ψυχικής υγείας στην Ελλάδα, ώστε όπως μπορεί και οφείλει, να είναι ολιστική, να πλαισιώνεται από σωστά οργανωμένες προσβάσιμες σε όλους δημόσιες δομές και να καθορίζεται με την ενεργό συμμετοχή των ασθενών, των οικογενειών και των φροντιστών τους. Είμαστε αντίθετες στις κακές πρακτικές των δημόσιων ψυχιατρικών νοσοκομείων, αλλά είμαστε και κάθετα αντίθετες με το βίαιο κλείσιμο αυτών, χωρίς να έχουν δημιουργηθεί πρώτα οι απαραίτητες κοινοτικές και τομεοποιημένες δημόσιες υπηρεσίες ψυχικής υγείας.

Διαβάστε: Μια ιστορία ψυχιατρικής νοσηλείας

και : Ακούσια νοσηλεία: Ένα επικίνδυνο «κοκτέιλ» θεραπείας με φυλακή

Σχόλια για το δελτίο τύπου του Διοικητή του Ψ.Ν.Α. από τον Χ. Βαρουχάκη

Ο κ. Χάρης Βαρουχάκης, ψυχίατρος και πρώην Διευθυντής της Ιατρικής Υπηρεσίας του Ψ.Ν.Α. (Δαφνί), σχολιάζει το δελτίο τύπου του Διοικητή του Ψ.Ν.Α. της 6ης Οκτωβρίου 2014 σχετικά με τις κινητοποιήσεις των εργαζομένων στο Ψ.Ν.Α. και υπενθυμίζει με απλά λόγια, σε όσους "δεν ξέρουν" ή "δεν θυμούνται", τους στόχους της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης: 

1. Πολλοί δεν ξέρουν -ή καμώνονται πως δεν ξέρουν- ότι η κατάργηση των γιγαντιαίων και αποκρουστικών ασύλων, η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των αρρώστων και η μετακίνησή τους από τα άσυλα στην κοινότητα, δεν ήταν ο στόχος της, αλλά μόνο οι απαραίτητες και στοιχειώδεις προϋποθέσεις για να επιτευχθεί η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση. Δεν ήταν αυτοσκοπός που πρέπει να επιτευχθεί παντί τρόπω, με κάθε μέσο ή με μεθόδους που θυμίζουν «τελικές αλλά ναζί λύσεις». Και πολλοί ξεχνούν ή καμώνονται πως δεν ξέρουν ότι η βελτίωση των συνθηκών της ζωής των αρρώστων στο βαθμό που κερδήθηκε είναι πολύ μικρότερη από αυτή που επέβαλλε η μετά τόσα χρόνια αύξηση του δημόσιου πλούτου της χώρας, η παγκόσμια κατακραυγή και το χρέος τιμής προς τις χιλιάδες των αρρώστων που πέθαναν πολύ πριν από την ώρα τους, βασανιζόμενοι και ψυχικά νεκροί πολύ πριν από το βιολογικό τους θάνατο στα πανάθλια άσυλα που είχαν στηθεί εναντίον τους.

2. Στόχος της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης όπως την οραματίστηκαν οι εμπνευστές της και όσοι πορεύτηκαν σύμφωνα με τις αρχές και τις αξίες της δεν είναι απλώς να επιβιώσει ο άρρωστος. Αλλά να επιβιώσει ως άνθρωπος. Δεν είναι να επιβιώσει ως όν που οι μόνες ανάγκες του και τα μόνα του δικαιώματα είναι «Μαμ, κακά και νάνι». Και οι μόνες του υποχρεώσεις να μη πειράζει, να μη ενοχλεί, να μη ταράσσει τη μακάρια και αναίσθητη γαλήνη των άλλων.

3. Σκοπός, πνεύμα, αίμα και σάρκα της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης είναι να ξαναβρεί ο άρρωστος το χαμένο του Πρόσωπο, να ξαναζήσει το θαύμα της ανθρώπινης ύπαρξης της μοναδικής και ανεπανάληπτης που παραμένει η ίδια και ταυτόχρονα διαφορετική στη πορεία του χρόνου.

4. Στο Πρόσωπο του Ανθρώπου επικεντρώνονται οι προσπάθειες. Ένα Πρόσωπο που έχει και άλλες ανάγκες εκτός από τις βασικές για την επιβίωση του. Να νιώσει τη χαρά της δημιουργίας, τη χαρά από την αγωγή της ψυχής του, τη χαρά από την συνύπαρξη εν κοινωνία με τους άλλους, τη χαρά από την ανταλλαγή συναισθημάτων και όλες τις άλλες κοινές και πανανθρώπινες χαρές (και τις λύπες). Και ακόμη τη χαρά από τη συνείδηση και την εκπλήρωση του χρέους του προς τους άλλους.

5. Στόχος της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, που αφορά όλους –πάσχοντες και υγιείς– είναι επίσης, να μη χάσει ποτέ ξανά άνθρωπος το Πρόσωπό του. (Και γι’ αυτό πρέπει να ξανασκεφτούμε τι πράττουμε, όταν μιλάμε για πρόσωπα που πάσχουν, και τα χαρακτηρίζουμε ως «περιστατικά» ή ως «λήπτες υπηρεσιών». Γιατί σοβαροί για τους πάσχοντες κίνδυνοι ελλοχεύουν από τη χρήση όρων που έχουν τις ρίζες τους στην άνυδρη επικράτεια των αριθμών και τη στενόκαρδη τεχνοκρατική αντίληψη των πραγμάτων).

6. Γι‘ αυτή τη Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση πάλευαν λοιπόν πριν από τριάντα και περισσότερα χρόνια αυτοί που τολμά και ειρωνεύεται τώρα ο Διοικητής του Ψ.Ν.Α. Και όχι γι’ αυτή που ακάθεκτη καταποντίστηκε και κατάντησε γραφή κενή περιεχομένου και σύνθημα προς εξαπάτηση των αφελών ή όσων δεν γνωρίζουν, και άγρα των ψήφων τους.

7. Οργή προκαλούν αυτά τα παιδικά παιχνίδια με τους αριθμούς και η μπακαλίστικη χρήση τους που οδήγησε στο συμπέρασμα ότι «…από τους 4.500 χρόνιους ασθενείς που υπήρχαν στα ψυχιατρεία, σήμερα έχουν απομείνει μόνο 240 …οι 4.260 αποασυλοποιήθηκαν τα τελευταία δέκα χρόνια». Αυτοί οι 4.260 άρρωστοι, λοιπόν, μετρημένοι ένας προς ένα από τον κ. Διοικητή ζουν και βασιλεύουν. Κανείς από αυτούς δε πέθανε στα δέκα χρόνια που πέρασαν, κανείς δεν νοσηλεύεται σε ιδιωτική κλινική, κανείς δεν νοσηλεύεται στα Ψυχιατρεία που δεν έκλεισαν ακόμα. (Και, προφανώς, πολλοί από αυτούς απολαμβάνουν τις υπηρεσίες αμαρτωλών Ν.Π.Ι.Δ., που ό ίδιος ο κ. Διοικητής και οι προϊστάμενοί του κατακεραύνωναν πριν λίγο καιρό για τις ατασθαλίες τους. Και προφανώς επίσης οι υπόλοιποι 240 που ξέμειναν από το θαύμα περιμένουν με αγωνία τη δική τους σειρά να ευτυχήσουν).

8. Αντί ο κ. Διοικητής λοιπόν να ονειρεύεται τέτοια θαύματα και να ζητάει «το όνομα και το επίθετο ενός χρόνιου ασθενούς ...ο οποίος ζει σε παγκάκι ή κάτω από γέφυρα», ας ζητήσει να μάθει τουλάχιστον, έστω και τώρα, που βρίσκονται οι ασθενείς του Νοσοκομείου που διοικεί, οι οποίοι μεταφέρθηκαν στα Οικοτροφεία των Ν.Π.Ι.Δ. Και βέβαια, με ποιες διαδικασίες μεταφέρθηκαν, ποιος υπέγραψε το εξιτήριό τους, ποιο Ν.Π.Ι.Δ. ενεπλάκη στη μεταφορά τους, ποια η σχέση του Ν.Π.Ι.Δ με τον υπογράψαντα το εξιτήριο. Και κυρίως να μάθει ποιοι από αυτούς πέθαναν και ποια ήταν η αιτία του θανάτου τους. Γιατί, όπως του έχω ξαναπεί, προ αυτού Διοικητής, όταν ρωτήθηκε εγγράφως σχετικά, πριν από τέσσερα χρόνια και βάλε, από το Συνήγορο του Πολίτη και μένα ως εκπρόσωπο της ΕΨΕ, δεν μας απάντησε. Κανείς τους εκεί στο Δαφνί δεν ήξερε, ούτε ενδιαφέρθηκε να μάθει τι είχαν απογίνει οι άρρωστοι., που με τέτοιες μεθοδεύσεις, που δυστυχώς επαναλαμβάνονται, «αποασυλοποιήθηκαν».

 

Διαβάστε και το κείμενο της Πρωτοβουλίας για ένα Πολύμορφο Κίνημα για την Ψυχική Υγεία:

Όχι στο βίαιο κλείσιμο των ψυχιατρείων για μια κοινοτικά βασισμένη ψυχική υγεία ως παράγοντα χειραφέτησης

 

Το Περιβολάκι: Η τελευταία πράξη του δράματος;

Πράξη πρώτη: Τον Σεπτέμβριο του 2012, η πολιτική των συνεχών περικοπών στην χρηματοδότηση των δομών ψυχικής υγείας του προγράμματος ''Ψυχαργώς'' οδήγησε στο κλείσιμο δύο από τις τρεις δομές του Ελληνικού Κέντρου για την Ψυχική Υγεία και Θεραπεία του Παιδιού και της Οικογένειας - το Περιβολάκι (μη κερδοσκοπικό σωματείο για την θεραπεία παιδιών με αυτισμό και παιδική ψύχωση, ιδρυθέν το 1983).

Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα αφενός πολλές οικογένειες παιδιών με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές να στερηθούν δύο κέντρα ημέρας για παιδιά σχολικής και προσχολικής ηλικίας (ολοήμερο ψυχοπαιδαγωγικό πρόγραμμα, διαφόρων ειδών θεραπείες, συμβουλευτική γονέων) και τον μοναδικό στην Ελλάδα ξενώνα βραχείας φιλοξενίας (σε περιόδους κρίσης), αφετέρου δεκάδες έμπειροι και εξειδικευμένοι εργαζόμενοι στον χώρο της ψυχικής υγείας να απολυθούν.

Πράξη δεύτερη: Τον Ιούλιο του 2013, στο πλαίσιο της ίδιας ανάλγητης πολιτικής εκ μέρους του Υπουργείου Υγείας, η διοίκηση του φορέα αποφάσισε την παύση λειτουργίας του κέντρου ημέρας για εφήβους με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές που στεγαζόταν στο κτίριο του Περιβολάκι στην Παιανία και λειτουργούσε από το 2009. Οι οικογένειες στερήθηκαν έτσι μια ακόμα πολύτιμη υπηρεσία ψυχικής υγείας.

Πράξη τρίτη: Έκτοτε το Περιβολάκι, “ακρωτηριασμένο”, συνέχισε τη λειτουργία του ως κέντρο ημέρας για παιδιά προσχολικής αποκλειστικά ηλικίας. Αυτό κατέστη δυνατό χάρη στην υπομονή και την ανοχή των εργαζόμενων, οι οποίοι συνέχισαν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους και να στηρίζουν τα παιδιά και τις οικογένειες τους όντας επί μήνες απλήρωτοι.

Σήμερα, το Περιβολάκι δεν έχει ακόμα ξεκινήσει τη λειτουργία του με αποτέλεσμα τα παιδιά που φιλοξενούσε, αλλά και όσα προβλεπόταν να φιλοξενήσει φέτος στον χώρο του, να βρίσκονται εκτός εκπαιδευτικού και κλινικού πλαισίου, οι γονείς να είναι σε απόγνωση και οι εργαζόμενοι να παραμένουν στο ίδιο καθεστώς ασάφειας κλείνοντας πλέον δέκα μήνες απλήρωτοι.

Ο κίνδυνος, όχι πια της συρρίκνωσης, αλλά της τελειωτικής εξαφάνισης του χώρου και των πολύτιμων για την κοινότητα υπηρεσιών του είναι κάτι παραπάνω από ορατός. Η “κοινωνική” πολιτική του κράτους εμφανίζεται αμείλικτη, αποφασισμένη να ξεφορτωθεί μια και καλή την προνοιακή μέριμνα που φαίνεται να μην χωράει στον προϋπολογισμό, οι διοικήσεις των φορέων ανεπαρκείς να υπερασπιστούν την ποιότητα των υπηρεσιών που υποσχόταν μέχρι πρότινος η ψυχιατρική μεταρρύθμιση, οι γονείς αβοήθητοι, να δίνουν τον αγώνα της καθημερινότητας και οι εργαζόμενοι εγκλωβισμένοι στο δίλημμα “άμισθη εργασία ή οριστικό κλείσιμο των δομών”.

Ποιος τελικά θα υπερασπιστεί την αξιοπρέπεια και το δικαίωμα φροντίδας αυτών των παιδιών που την έχουν τόσο ανάγκη;

Σωματείο Εργαζομένων στο Περιβολάκι

Διαβάστε: Συνταγή κλεισίματος Μονάδας Ψυχικής Υγείας με τρία απλά βήματα

και τις προηγούμενες αναρτήσεις για το Περιβολάκι

  

West 47th Street

  

Μια ταινία με αφορμή το επικείμενο κλείσιμο των ψυχιατρείων

χωρίς να έχει δημιουργηθεί ένα κοινοτικό δίκτυο υπηρεσιών

για τη φροντίδα και υποστήριξη των ψυχικά πασχόντων

  

West 47th Street 

Film Description: Life on the streets of New York City for the poor and homeless is an unforgiving struggle. For those who also battle mental illness, it is marked by the additional pressures of fear, isolation and misunderstanding. "West 47th Street," a remarkable film, takes its cameras into the heart of the struggle as it rejects the invisibility of the mentally ill who inhabit America's urban streets. Filmed over three years at Fountain House, a renowned 50-year-old rehabilitation center in New York, West 47th Street reveals the human face of mental illness — and the faith and courage with which its victims fight to recover control of their lives... read more

An interview with the directors: Bill Lichtenstein and June Peoples

Η μεγάλη απόσταση μεταξύ θεωρίας και πράξης στις ΗΠΑ

People with severe mental illness were once housed by the hundreds of thousands in state mental hospitals. But the "deinstitutionalization" movement that began in the 1960s and gained steam in the '70s and '80s changed the landscape -- and the challenges that mentally ill people face.

It did not, however, mean the end to institutionalization. "What we have now is trans-institutionalization," says Andrew Sperling, legislative director for the National Alliance for the Mentally Ill. People with mental illness leave acute or chronic care facilities without adequate provisions for their housing or support, and end up sliding into homeless shelters or the criminal justice system, Sperling says.

The numbers are stark. The numbers of in-patient beds in state and county institutions for the mentally ill declined from 413,000 in 1970 to 119,000 in 1986. By the 1990s, the number fell well below 100,000.

But in 1998, 283,800 people with mental illnesses were incarcerated in American jails or prisons - four times the number in state mental hospitals, according to the Department of Justice. "These days, the largest single provider of housing for people with severe mental illness is the criminal justice system," says Sperling.

Those incarcerations are generally short-term and involve crimes like disturbing the peace or vagrancy. But no one argues that jailing the mentally ill is a solution to their housing needs. The situation persists, say some advocates, because of the stigma still attached to diseases of the mind.

"Mental illness is an equal opportunity illness -- it strikes across all barriers of race and class. Yet the public perception is still the disheveled person on the street," says Michael Allen, senior staff attorney at the Judge David L. Bazelon Center for Mental Health Law in Washington, D.C.

Today's reality falls far short of the vision of four decades ago, when the deinstitutionalization movement was born. In theory, people were to move from mental hospitals into community mental health care systems, and be reintegrated into towns and neighborhoods where they'd get services and shelter. Several studies have shown the idea can work, and thousands of Americans with mental illness have benefited -- but thousands more have failed to get adequate follow-up, treatment and assistance.

One model that shows promise is so-called "supportive public housing." Residents have the same rights as any other tenant, with freedom to come and go as they please, and the housing complex links them to social services including mental health care. Advocates believe all but the most severely mentally ill can succeed in such a setting.

The supportive housing model also saves taxpayers money, experts say. Researchers at Berkeley University's Goldman School of Public Policy examined the consequences of providing supportive housing for 250 people with mental illness. Before moving in, the participants had made frequent use of emergency rooms and hospitals, costing thousands of dollars per person annually. Once the people were placed in supportive housing, the study found a 58 percent decrease in emergency room visits, a corresponding drop in hospital stays, and virtual elimination of their use of residential mental health facilities.

But supportive housing is still lamentably scarce, advocates say. People with mental illness continue to suffer from the general shortage of affordable housing, compounded by some landlords' unwillingness to rent to the mentally ill. "What we call in-your-face discrimination still exists," Sperling says, "even though it's against the law." And in some cases, the law itself limits housing options: Federal legislation that allows public housing to be designated "elderly only" has closed off up to 300,000 housing units to the mentally ill, Allen estimates.

Approximately one-third of the nation's homeless have a severe mental illness. Many others with mental illness end up living nomadically, moving among the homes of parents and other family members. Outside the family, group homes are the primary housing option for people with mental illness, but they often face stiff resistance from neighbors: "There are huge NIMBY (not-in-my-backyard) battles about establishing a four-person home for people with depression," says Allen.

These battles contribute to the persistence of larger facilities in some states, now usually privately-run but still paid for by taxpayers. They go by different names in different states. In New York state they're called "adult care homes."

In Spring 2002, the New York Times detailed appalling conditions in the adult care homes that house hundreds of the mentally ill in New York City. The articles revealed a level of neglect and abuse that echoed the horror stories about state mental hospitals in the 1950s and '60s. Advocates say it's an old problem in a new guise, and one likely to persist as long as prejudices about mental illness survive.

"If I had to describe the public attitude toward people with mental illness," says Allen, "it would be 'Out of sight, out of mind.'"  


Διαβάστε επίσης: Για τον τρόπο κατάργησης των ψυχιατρείων