Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Κέντρο Ημέρας Βαβέλ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Κέντρο Ημέρας Βαβέλ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 2 Απριλίου 2013

Οι αφηγήσεις των ασυνόδευτων ανήλικων του Civico Zero


Στις αρχές Μαρτίου είχα την ευκαιρία να επισκεφτώ και να συνομιλήσω με συναδέλφους που εργάζονται στο Civico Zero. Πρόκειται για ένα κέντρο υποδοχής στην Ρώμη που απευθύνεται σε ασυνόδευτους ανήλικους, στη μεγάλη τους πλειοψηφία αφγανικής καταγωγής. Το κέντρο έχει φορέα διαχείρισης τον ομώνυμο συνεταιρισμό και χρηματοδοτείται από την ΜΚΟ Save the Children

Μεταξύ των πολλών πρωτοβουλιών που έχουν αναπτύξει υπάρχει και μια που αφορά και την Ελλάδα.

Εκδίδουν ένα περιοδικό, το Griot. Τα Griot είναι η μνήμη του λαού και τραγουδούν τις ιστορίες, τραγουδούν τα τραγούδια που αφορούν στον πόλεμο, την παράδοση, το σεβασμό. Στις αφρικανικές γλώσσες χρησιμοποιούνται κι άλλες λέξεις που σημαίνουν Griot: djeli, djali, igiim, είναι αραβικοί όροι. Η λέξη djeli σημαίνει μετάδοση διαμέσου του αίματος και αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο οι γνώσεις των Griot μεταδίδονται από πατέρα σε γιο. Τα Griot θεωρούνται επίσης ως αποθήκες της ιστορίας και μεγάλοι γνώστες του παρελθόντος. Σε αυτά τα περιοδικά λοιπόν δημοσιεύονται εμπειρίες που εξιστορούν τα ίδια τα παιδιά. Μου έδωσαν μερικά “τεύχη” του περιοδικού. Είναι εντυπωσιακό ότι οι περισσότερες ιστορίες που οι νεαροί από το Αφγανιστάν αφηγούνται (τα κείμενα δημοσιεύονται στην γλώσσα του αφηγητή ενώ στη διπλανή στήλη υπάρχει η μετάφραση στα ιταλικά) αφορούν στις (αρνητικές) εμπειρίες τους στην Ελλάδα. Ζήτησα την άδεια από τον συντονιστή του κέντρου να μεταφράσω (από τα ιταλικά) και να δημοσιεύσω αποσπάσματα από αυτές τις αφηγήσεις θεωρώντας σκόπιμο να έχουμε γνώση αυτών πο διαπραγματεύονται. Κάποιες από αυτές τις ιστορίες είναι ενυπόγραφες και άλλες ανυπόγραφες. Η άδεια μου δόθηκε, με την επισήμανση να αναφέρω την πηγή. Η ευθύνη για την ακρίβεια της μετάφρασης είναι του υπογράφοντος αυτό το σημείωμα.


Αθήνα 1η Απριλίου 2013
Νίκος Γκιωνάκης
Κέντρο Ημέρας Βαβέλ




PatraSSo

... είναι αδύνατο να αντέξεις, και δεν ξέρω πώς τα κατάφερα εγώ για περισσότερο από ένα χρόνο...

Να σε αφήσουν 20 χλμ από την Πάτρα, χωρίς παπούτσια, είναι η μικρότερη ποινή που η αστυνομία μπορεί να σου επιβάλει. Πέρα από τα καθημερινά βασανιστήρια έπρεπε να αντιμετωπίσουμε κι άλλα παρόμοια πράγματα, το πρώτο ήταν να φάμε, επί ώρες μπροστά στους κάδους απορριμάτων κοντά στα σούπερ μάρκετ με την ελπίδα ότι θα πετάξουν κάτι ή στις υπαίθριες αγορές προσπαθώντας να συλλέξουμε πράγματα που είχαν ξεδιαλέξει, αλλιώς δεν είχαμε τη δύναμη να τα βγάλουμε πέρα για μια ολόκληρη ημέρα στο λιμάνι προσπαθώντας ν' αφήσουμε την Ελλάδα κι όλα αυτά επειδή δεν είχαμε λεφτά και η αστυνομία εμπόδιζε όποιον ήθελε να μας φέρει φαγητό και μάλιστα όταν έκαναν τις επιθέσεις στο εργοστάσιο και οπουδήποτε μαζεύονταν οι αφγανοί, κατέστρεφαν τα πάντα, κουβέρτες, ρούχα, σκηνές καμένες, το φαγητό πεταμένο χάμω και διώχναν τα παιδιά και οι πιο τυχεροί επέστρεφαν μετά από λίγες ώρες ή ημέρες πρησμένοι από τις κλωτσιές ή οι πιο άτυχοι πήγαιναν στο νοσοκομείο. Θυμάμαι ακόμη ένα αγόρι που συνέλαβαν στο λιμάνι, το μετέφεραν στο φορτηγό της αστυνομίας και τα υπόλοιπα μπορούσαμε μονάχα να τα φανταστούμε, μετά από λίγο σαν να ήταν πτώμα το έσερναν και το παράτησαν στην άκρη του δρόμου και ήρθε το ασθενοφόρο και το πήραν από εκεί. Μια ημέρα έκανα κουράγιο και με ένα άλλο παιδί μπήκαμε στο λιμάνι, εγώ κρυμμένος κάτω από ένα τιρ περιμένοντας να αναχωρήσει, ήρθε η αστυνομία με τον σκύλο και μου επιτέθηκε σκίζοντάς μου το παντελόνι και εγώ μέσα στον πανικό προσπάθησα να το σκάσω από την άλλη μεριά του τιρ αλλά αμέσως μόλις βγήκα κάποιος με ψέκασε με σπρέι στο πρόσωπο, σαν μια φωτιά και σαν να μην έφτανε αυτό με άρχισαν στα χτυπήματα με τα γκλομπ, ένιωθα να καίει το πρόσωπό μου, προπάντων τα μάτια μου, πέρασαν 8 ώρες πριν μπορέσω να ανοίξω τα μάτια μου και τα παιδιά έλεγαν ότι μια κυρία με είχε δει να μπαίνω κάτω από το φορτηγό και ειδοποίησε την αστυνομία, το άλλο παιδί ακόμη χειρότερα, το έσυραν κάτω από τον φράκτη με το συρματόπλεγμα καθώς προσπαθούσε να ξεφύγει, προκαλώντας του τραύματα στο πρόσωπο και το κεφάλι χτυπώντας τον βίαια, μεταξύ των αστυνομικών βρισκόταν κι ένας που του είχαμε δώσει το όνομα “my friend” επειδή δεν χτυπούσε κι όταν μας έπιανε μόνος μας έλεγε: “όταν με βλέπετε πρέπει να φεύγετε γιατί αλλιώς οι συνάδελφοί μου με κατηγορούν ότι είμαι ήπιος μαζί σας”.

Τα χειρότερα έρχονταν το χειμώνα όταν μαζί με τη βία το κρύο γινόταν ένα ακόμη όπλο στα χέρια της αστυνομίας. Μας υποχρέωναν να στεκόμαστε για τουλάχιστον μισή ώρα στο παγωμένο νερό με όλα μας τα ρούχα ή στο λεωφορείο της αστυνομίας με τον κλιματισμό αναμμένο στο μάξιμουμ.

Μοχαμάντ Αλιζαντέχ, 11/10/2012


Οι πιο άσχημες αναμνήσεις με συνοδεύουν από την Ελλάδα. Υπάρχουν άτομα που για κάποιο λόγο δεν μπορούν να φύγουν από αυτή την καταραμένη χώρα και κάποια στιγμή καταλήγουν στα χέρια λύκων που διψούν για το αίμα τους. Όταν οποιοσδήποτε αισθάνεται ότι κινδυνεύει για οποιοδήποτε λόγο απευθύνεται στην αστυνομία γιατί έτσι καθησυχάζεται, στην Ελλάδα όμως όχι...

...για κακή μου τύχη στην πρώτη μου προσπάθεια (να φύγω ΣΣ) για Ιταλία με συνέλαβε (η αστυνομία ΣΣ) και τότε είναι που δεν είσαι καθόλου ευτυχής να βλέπεις την αστυνομία, το αντίθετο, προσπαθείς να βρίσκεσαι όσο πιο μακριά της γίνεται για να μην σου επιτεθούν. Μετά τη σύλληψη με μετέφεραν στο αστυνομικό τμήμα και μετά από 3 ημέρες με μετέφεραν μαζί με άλλους 8 αφγανούς σε μια φυλακή στην Καλαμάτα. Φτάνοντας μας μέτρησαν και έλεγξαν τα στοιχεία της ταυτότητάς μας και μετά μας περιέλαβαν οι άγγελοι της φυλακής δηλ. οι φύλακες με γροθιές και κλωτσιές παντού. Το επόμενο πρωί αφού ξύπνησα προσπάθησα να δω από τα κάγκελα της πόρτας του κελιού μου ποιος ήταν στο διάδρομο, μόλις ακούμπησα τα κάγκελα με έπιασε ένας φύλακας και μαζί του ήταν ένας αλβανός κρατούμενος που έσβησε το τσιγάρο του στο χέρι μπροστά στο φύλακα και μετά με άρχισε στα χαστούκια. Όταν βγήκαμε για τον περίπατο διηγήθηκα όσα συνέβησαν στον υπεύθυνο της βάρδιας αλλά δεν ωφέλησε γιατί ήταν χειρότερος από τους υπόλοιπους φύλακες και άλλοι αφγανοί μου έλεγαν να προσπαθήσω ν' αντέξω μέχρι να με αφήσουν ελεύθερο. Τρώγαμε δύο φορές την ημέρα αλλά αυτοί μας υποχρέωναν να υπογράφουμε για τρία γεύματα. Στο κελί εκτός από εμένα ήταν άλλα 8 παιδιά από το Αφγανιστάν και μια ημέρα όταν μας έδωσαν το χαρτί που υπογράφαμε για να φάμε μερικά από τα παιδιά κοιμόντουσαν και άλλα συζητούσαν και γι' αυτό ένα από τα παιδιά υπέγραψε και για τους άλλους, ένας αλβανός κρατούμενος που το είδε το είπε στο φύλακα που είχε βάρδια και εκείνος μας πήρε και μας πήγε στην κεντρική αίθουσα και άνοιξε όλα τα κελιά ώστε όλοι οι κρατούμενοι να μπορούν να δουν όσα θα μας έκανε. Μας ανάγκασε να γδυθούμε χτυπώντας μας άγρια, ένα παιδί μετά από μια κλωτσιά που του έδωσε ο φύλακας χτύπησε με βία στον τοίχο και έσπασε το πόδι του. Όλα αυτά συνέβησαν τις τρεις πρώτες ημέρες από τους 2 μήνες που έμεινα στη φυλακή στην Ελλάδα...

... και τώρα φτάνει, κουράστηκα να διηγούμαι αυτή την άσχημη εμπειρία.


Ονομάζομαι Ετσατουλά από το Γιακούρι και αυτή τη στιγμή βρίσκομαι στην Ιταλία. Προ τριμήνου αναχώρησα για την Ευρώπη και αυτό το διάστημα κατόρθωσα να φτάσω μονάχα μέχρι την Ιταλία, ευχαριστώ τον θεό αλλά έχω άσχημες αναμνήσεις που θα σας διηγηθώ ευθύς αμέσως: από την Πάτρα έφυγα για την Ηγουμενίτσα, εκεί δεν είχα που να κοιμηθώ και υπήρχαν και πολλοί άλλοι αφγανοί που τη νύχτα προσπαθούσαν να αφήσουν την Ελλάδα μέσα ή κάτω από ένα φορτηγό και την ημέρα κρύβονταν στα βουνά. Δεν υπήρχε τίποτε, ούτε για να φάμε ούτε για να πιούμε! Αν κατεβαίναμε η αστυνομία μας συλλάμβανε και μερικές φορές μάλιστα ανέβαιναν (στο βουνό ΣΣ) και πυροβολούσαν στον αέρα. Μια μέρα που δεν βλέπαμε αστυνομικούς κατέβηκα και κρύφτηκα σε ένα φορτηγό, ο οδηγός δεν με αντιλήφθηκε αλλά στο λιμάνι στον έλεγχο με ανακάλυψαν, πέρασα 15 ημέρες στη φυλακή και μετά με απελευθέρωσαν, άλλες τρεις φορές κατέληξα στη φυλακή με αυτόν τον τρόπο. Στη φυλακή μας φέρονταν σαν να ήμασταν δολοφόνοι και κλέφτες, έβριζαν εμάς και το έθνος μας, μας χτυπούσαν, δεν μπορούσαμε να πλύνουμε τα ρούχα μας ούτε να φάμε.

Είναι πραγματικά ντροπιαστικό για την Ελλάδα που την θεωρούν ισότιμη με τα άλλα ευρωπαϊκά έθνη, δεν περίμενα τέτοια συμπεριφορά από το λαό και το ελληνικό κράτος...

Με σεβασμό
Ετσατουλά, 09.2012


Όταν μπήκα στην Ελλάδα με πήγαν σε ένα μέρος κλειστό, που έμοιαζε περισσότερο με φυλακή παρά με κέντρο υποδοχής και μετά από 20 ημέρες αφού ήμουν κάτω από 18 ετών με άφησαν και πήγα στην Αθήνα.

Η Αθήνα είναι μια πόλη πάρα πολύ δύσκολη και ιδιαίτερα αν είσαι μετανάστης, έχασα πολύ χρόνο εκεί, δεν έκανα άλλο από το να αναζητώ και να έρχομαι σε επαφή με διακινητές για να φύγω από την Ελλάδα, πλήρωνα 80 ευρώ το μήνα για ένα δωμάτιο με άλλα 7-8 άτομα και για να φάω πήγαινα σε ένα από εκείνα τα λιγοστά δημόσια εστιατόρια όπου έπρεπε να κάνεις μια τεράστια ουρά για να φας και μερικές φορές δεν κατόρθωνες ούτε να φας γιατί συχνά ξέσπαγαν καυγάδες και ερχόταν η αστυνομία και μας έδιωχνε όλους. Πέρασαν 8 μήνες έτσι μέχρι που δεν είχα πια χρήματα για να πληρώνω εκεί που κοιμόμουν, στην Αθήνα δεν υπήρχε δουλειά και πήγαινα να κοιμηθώ σε ένα δημόσιο πάρκο όπου εκτός από εμένα βρίσκονταν πολλές οικογένειες από το Αφγανιστάν με γυναίκες και παιδιά που κοιμόντουσαν σε ένα γήπεδο ποδοσφαίρου, εντυπωσιακό! Το να τους βλέπω με έκανε να ξεχνώ τα δικά μου προβλήματα. Κάθε βράδυ ερχόταν πολύς κόσμος από διάφορες οργανώσεις και τηλεοράσεις, μας παίρναν συνεντεύξεις και βιντεοσκοπούσαν τα πάντα και έφευγαν χωρίς να τους ξαναδούμε πια ούτε μπορούσαν να μας βοηθήσουν. Μετά από 45 ημέρες σε εκείνο το πάρκο με φώναξε ένας φίλος και μου είπε ότι υπήρχε μια ευκαιρία για δουλειά και έτσι έφτασα σε ένα νησί που το λένε Κέρκυρα. 

Στην αρχή δούλευα στο μάζεμα των πορτοκαλιών, 15 ευρώ για 9 ώρες δουλειάς αλλά όταν τέλειωσε η περίοδος ο τύπος μας πρότεινε να δουλέψουμε στο δάσος να κόβουμε τα δέντρα αλλά όχι πια με τα ίδια ωράρια, δουλεύαμε από τις 7 το πρωί έως τις 6 το βράδυ πάντα για 15 ευρώ την ημέρα και μόνο 2-3 ημέρες την εβδομάδα. Δεν άντεχα πια, το πιο δύσκολο ήταν το πρωινό ξύπνημα, ήμουν γεμάτος κοψίματα και πονούσε όλο μου το κορμί, χτυπούσαμε γιατί ήταν βαριά δουλειά και δεν είχαμε καν γάντια. Η σκέψη που συχνά μου ερχόταν στο μυαλό ήταν να επιστρέψω στο Αφγανιστάν. 

Πέρασαν έτσι 4 μήνες και μετά πήγα στην Πάτρα με την ελπίδα να μπορέσω να φύγω από την Ελλάδα αλλά δεν τα κατάφερα, μετά από μερικούς μήνες επέστρεψα στην Κέρκυρα και μετά και πάλι στην Αθήνα απ΄ όπου αποφάσισα να πάω πάλι στην Πάτρα. Κι εκεί χειρότερα από την Αθήνα, όταν ήταν η ώρα ν' αναχωρήσουν τα πλοία ήμασταν εκεί γύρω προκαλώντας την τύχη μας και τις υπόλοιπες ώρες κρυβόμασταν στα δάση για να ξεφύγουμε από την αστυνομία και τους φασίστες. Έχουν περάσει περισσότερα από δυο χρόνια απ' όταν άφησα το σπίτι μου και μου λείπει πολύ η οικογένειά μου.

Ρώμη, 09.2012


Ονομάζομαι Μοχαμέντ Μααντί και κατάγομαι από το Γιακούρι του Αφγανιστάν. Έχω μια άσχημη ανάμνηση κατά τη διάρκεια της σύντομης παραμονής μου στην Ελλάδα. Μια βραδιά στην Αθήνα με μερικούς φίλους επιστρέφαμε στο σπίτι μας και κάποια στιγμή αντιληφθήκαμε ότι μας ακολουθούσε μια ομάδα ατόμων, ήταν οι φασίστες! Οι φίλοι μου μπόρεσαν και ξέφυγαν χωρίς να τους χτυπήσουν, εγώ όμως όχι!

Κρατούσαν μπαστούνια και χτυπούσαν χωρίς να κοιτάνε, από το στόμα μου έτρεχε αίμα και ακόμη και στο κεφάλι έφαγα κλωτσιά, δεν ξέρω πώς αλλά στο τέλος κατάφερα να ξεφύγω. Στο νοσοκομείο βρίσκονταν πολλοί αστυνομικοί αλλά δεν με ρώτησαν καν τι είχε συμβεί γιατί ήταν φανερό πως το ήξεραν...

04/04/2012


Στο όνομα του Θεού
…..
Διασχίσαμε νύχτα το ποτάμι με ένα φουσκωτό. Έκανε κρύο και έβρεχε. Περπατήσαμε όλη τη νύχτα κάτω απ’ τη βροχή και φτάσαμε σε μια συνοριακή πόλη, την Αλεξανδρούπολη. Όταν φάνηκε το πρώτο φως της ημέρας συναντήσαμε δυο ανθρώπους και τους ζητήσαμε να καλέσουν την αστυνομία για να μας οδηγήσουν στο κέντρο. Την επόμενη ημέρα η αστυνομία μας έδωσε έγγραφο απέλασης και μας έστειλε στην Αθήνα όπου συνάντησα παιδιά από την πόλη μου. Ήθελα να φθάσω στην Ιταλία … όμως με κορόιδεψαν και πήραν τα 3000 ευρώ που είχα γι’ αυτό και εξαφανίστηκαν… πήγα στην Πάτρα όπου έμενα στο εργοστάσιο σε συνθήκες πολύ δύσκολες. Η αστυνομία ερχόταν κάθε μέρα, έπαιρνε τα παιδιά και τα ξανάστελνε στην Αθήνα… μετά από εφτά μήνες χρειάστηκε να αντιμετωπίσουμε άλλη μια καταστροφή δηλαδή σκότωσαν έναν έλληνα και μετά απ’ αυτό ένα βράδυ ήρθε η αστυνομία και μας ζήτησε να εγκαταλείψουμε το εργοστάσιο. Μας είχαν περικυκλώσει οι φασίστες και ήθελαν να εισβάλουν όμως η αστυνομία είχε έρθει να εγγυηθεί την ασφάλειά μας… Εγώ με μερικά ακόμη παιδιά δεν βγήκαμε από το εργοστάσιο. Αφού ο περισσότερος κόσμος έφυγε μπήκε μέσα η αστυνομία για να μας συλλάβει, χρησιμοποιούσε δακρυγόνα. Μερικοί από εμάς παραδόθηκαν, εγώ όμως μαζί με άλλους πήγαμε στο λόφο και μείναμε εκεί για μερικές ημέρες. Πέρασαν κάποιες ημέρες και κατεβήκαμε στο φανάρι και καθώς προσπαθούσαμε να ανέβουμε σε μια νταλίκα γύρω στους 30 φασίστες μας περικύκλωσαν, εγώ με άλλα τρία παιδιά κατορθώσαμε να το σκάσουμε όμως τα υπόλοιπα παιδιά έμεινα εκεί περικυκλωμένα. Ότανέφτασε η αστυνομία τους πήρε από εκεί και το βράδυ τους ξαναάφησε. Μετά από ένα μήνα η κατάσταση ηρέμησε, εμείς κάθε μέρα πηγαίναμε στο φανάρι. …

Σαγιέντ Μουσταφά Χοσάινι, 2012


Κατάγομαι από την επαρχία του Γκάζνι και είμαι ο κύριος Χ.

Υπέφερα καθ’ όλη την περίοδο που έζησα στην Ελλάδα, από την πρώτη ημέρα της άφιξής μου, τις νύχτες έκανε κρύο χωρίς να υπάρχει ένα μέρος να κοιμηθώ, η πείνα, να κοιμάσαι έξω στη βροχή και ο φόβος. Μια νύχτα στην Πάτρα καθώς κοιμόμουν ένας αστυνομικός με ξύπνησε με κλωτσιές και περνώντας μου χειροπέδες με πήρε από εκεί. Η αστυνομία όταν σταματούσε τα παιδιά στην Πάτρα τα έφερνε στην Αθήνα και τα άφηνε στο δρόμο, εμένα με πήραν και με άφησαν στην εξοχή κοντά στην Αθήνα, για να φτάσω στην πόλη χρειάστηκε να περπατήσω τουλάχιστον δύο ώρες, γιατί πολλά παιδιά όπως εγώ δεν είχαμε καθόλου χρήματα, υπήρχαν παιδιά που είχαν κάνει τέσσερις και πέντε ημέρες περπάτημα για να επιστρέψουν στην Πάτρα.

Τα παιδιά τα μαχαιρώνουν φασίστες αστυνομικοί στην Πάτρα, είδα με τα μάτια μου δυο παιδιά να μαχαιρώνονται από αστυνομικούς και να μεταφέρονται στο νοσοκομείο. Ενώ ετοιμάζαμε το τσάι ή μαγειρεύαμε, έρχονταν οι αστυνομικοί και ποδοπατούσαν τα πράγματά μας, εμένα πολλές φορές μου συνέβη αυτό. Θα ήθελα να πω ότι η ζωή ήταν δύσκολη και προβληματική. Από τη μια μεριά ήταν οι φασίστες, από την άλλη η αστυνομία και οι αστυνομικοί με πολιτικά οι οποίοι μας είχαν φτάσει στο σημείο να μας είναι αδύνατο να τριγυρνάμε στην Πάτρα. Όταν οι φασίστες συναντούν τα παιδιά τα μαχαιρώνουν ενώ όταν τα συναντά η αστυνομία τα χτυπά με τα γκλομπ.

Εμένα με χτύπησαν άσχημα πολλές φορές οι αστυνομικοί, έχω στο κεφάλι τουλάχιστον οκτώ χτυπήματα από γκλομπ, πολλές φορές στο κρύο του χειμώνα με κράτησαν μέσα στο νερό. Αφού μας χτυπούσαν και μας κρατούσαν στο νερό μας άφηναν να φύγουμε. Εγώ για να στεγνώσω πήγαινα από δω κι από κει μαζεύοντας ξύλα. Περίμενα αρκετά μέχρι να στεγνώσουν τα ρούχα μου γιατί έκανε πολύ κρύο. Χειμωνιάτικα με είχαν πετάξει τρεις φορές στο νερό. Όποιος είχε κινητό τηλέφωνο, του το έπαιρναν το πέταγαν κάτω και το έσπαγαν ποδοπατώντας το. Τα παιδιά που προσπαθούσαν να κρυφτούν κάτω από τις νταλίκες, στο λιμάνι τα δάγκωναν τα σκυλιά της αστυνομίας. Πολλά παιδιά τραυματίστηκαν από σκύλους.

Εγώ τη χρονιά που ήμουν στην Πάτρα βίωσα πολλές δυσκολίες. Όσοι βρίσκονται ακόμη εκεί έχουν μια και μόνη επιθυμία να απελευθερωθούν από την Ελλάδα και τη δύσκολή κατάστασή τους.

Κύριος Χ Civico Zero 2012



Τρίτη 2 Οκτωβρίου 2012

Κάλεσμα για υποστήριξη του Κέντρου Ημέρας "Βαβέλ"

      

Αθήνα, 28 Σεπτεμβρίου 2012

Αγαπητοί φίλοι και συνεργάτες,

σχεδόν ένα χρόνο πριν (2 Σεπτεμβρίου 2011) σας είχαμε ενημερώσει με επιστολή μας για τη δύσκολη θέση στην οποία είχαν περιέλθει οι μονάδες ψυχικής υγείας, όπως το Κέντρο Ημέρας “Βαβέλ”, που λειτουργούν στο πλαίσιο της δημόσιας ψυχικής υγείας υπό την ευθύνη ΝΠΙΔ, χρηματοδοτούμενες από τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Υγείας.

Τότε, οι άμεσες αντιδράσεις εκ μέρους των φορέων και των εργαζομένων, των εξυπηρετουμένων και των οικογενειών τους είχαν υποχρεώσει το Υπουργείο να δώσει λύσεις και να επιτραπεί έτσι η συνέχιση της λειτουργίας αυτών των μονάδων.

Σήμερα τα πράγματα έχουν πάλι φτάσει σε κρίσιμο σημείο: όχι μόνο έχει εξαντληθεί ο κωδικός στον προϋπολογισμό που αφορά σε αυτές τις μονάδες αλλά η υφυπουργός υγείας, αρμόδια για θέματα ψυχικής υγείας, Σκοπούλη και ο υπουργός Λυκουρέντζος σε συναντήσεις με εκπροσώπους των φορέων και των εργαζομένων δείχνουν ν' αποποιούνται των ευθυνών τους για την εξεύρεση πόρων ώστε να καταστεί δυνατή η συνέχιση της απρόσκοπτης χρηματοδότησης των μονάδων.

Για τις μονάδες ψυχικής υγείας -και το “Βαβέλ”- αυτό σημαίνει αδυναμία συνέχισης της λειτουργίας τους. Με άλλα λόγια, δημιουργείται σημαντικό πρόβλημα σε ανθρώπους με σοβαρές ψυχικές διαταραχές που φιλοξενούνται σε στεγαστικές δομές στην κοινότητα (διαμερίσματα, ξενώνες, οικοτροφεία) έχοντας προηγουμένως ζήσει σε απάνθρωπες συνθήκες σε ψυχιατρεία, σε ανθρώπους που παρακολουθούνται και εξυπηρετούνται λόγω ψυχικής διαταραχής από κινητές μονάδες, κέντρα ημέρας, εξειδικευμένα κέντρα για ειδικές ομάδες όπως άτομα με άνοιες, αυτισμό, διαταραχές διατροφής, καρκίνο, επιλόχειες διαταραχές… Σοβαρές βέβαια είναι οι συνέπειες στο άμεσο οικογενειακό περιβάλλον αυτών των ανθρώπων και στην κοινωνία εν γένει: όλες αυτές οι μονάδες λειτουργούν στη λογική της παροχής κοινοτικής φροντίδας σε ανθρώπους για τους οποίους παλιότερα ως μόνη λύση υπήρχε ο εγκλεισμός σε ίδρυμα. Η οπισθοδρόμηση σε παλιότερες καταστάσεις που έχουν καταδικαστεί απ’ όλους είναι προ των πυλών.

Το Κέντρο Ημέρας “Βαβέλ” είναι μια από τις μονάδες που κινδυνεύουν άμεσα. Κινδυνεύει να μείνει μετέωρο έργο 5 ετών στο δύσκολο πεδίο της φροντίδας μεταναστών με προβλήματα ψυχικής υγείας και ψυχικές διαταραχές που ζουν στη χώρα μας (και το “Βαβέλ” είναι η μοναδική δομή που δραστηριοποιείται σε αυτό το πεδίο). Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Γνωρίζετε το σημαντικό έργο του “Βαβέλ” στη δικτύωση των φορέων που ασχολούνται με μετανάστες, στην εκπαίδευση επαγγελματιών, στην πολύπλευρη υποστήριξη συλλογικοτήτων, οργανισμών, φορέων και ατόμων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη δουλειά τους με αυτή την ομάδα πληθυσμού, στην παραγωγή επιστημονικού έργου, στην κατάρτιση νέων επαγγελματιών, στη δουλειά στα σχολεία της Κυψέλης κλπ.

Αν λοιπόν θεωρείτε χρήσιμο το έργο μας και απαραίτητη τη συνέχιση της λειτουργίας του “Βαβέλ” σας καλούμε να μας υποστηρίξετε. Υποστηρίζοντας το “Βαβέλ” υποστηρίζετε ταυτόχρονα μονάδες ψυχικής υγείας σε όλη τη χώρα που πάνω από 20 χρόνια τώρα προσπαθούν υπό αντίξοες συνθήκες να εξυπηρετήσουν τους στόχους του δημόσιου συστήματος ψυχικής υγείας.

Η υποστήριξή σας θα μπορούσε να πάρει ποικίλες μορφές. Η αποστολή σύντομων επιστολών/μηνυμάτων διαμαρτυρίας μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προς τη Δ/νση Ψυχικής Υγείας του ΥΥΚΑ (dipsy@yyka.gov.gr), την Υφυπουργό Σκοπούλη (yfyg@yyka.gov.gr) και τον Υπουργό Λυκουρέντζο (minister@yyka.gov.gr) είναι ένας τρόπος έκφρασης αλληλεγγύης. Η διάδοση αυτής της πληροφορίας και η κινητοποίηση άλλων είναι επίσης σημαντική πηγή υποστήριξης.

Σας ευχαριστούμε.

Η πολυκλαδική ομάδα του Κέντρου Ημέρας “Βαβέλ”
   

Κυριακή 28 Αυγούστου 2011

Δύο νέες εκδόσεις για τους εργαζόμενους σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας που εξυπηρετούν μετανάστες

  


Πρακτικός οδηγός για την υποστήριξη των αιτούντων άσυλο και των προσφύγων ώστε να ασκούν τα δικαιώματά τους και να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους στην Ελλάδα.




Σάββατο 26 Φεβρουαρίου 2011

Για τους 300 απεργούς πείνας μετανάστες -από το Κέντρο Ημέρας Βαβέλ

Αθήνα, Φεβρουάριος 2011

Όταν έστω κι ένας άνθρωπος αναγκάζεται να θέσει σε κίνδυνο τη συνέχεια της ύπαρξής του προκειμένου να του αναγνωριστεί το δικαίωμα να εγγραφεί (ή να εξακολουθήσει να παραμένει εγγεγραμμένος) στο κοινωνικό σώμα, τότε δεν μπορεί κανείς να αδιαφορεί.

Αυτή τη στιγμή 300 μετανάστες θέτουν σε κίνδυνο την ζωή τους κάνοντας απεργία πείνας και ζητούν να σταματήσει επιτέλους η σύνδεση της ύπαρξης τους με την αγωνία της κάθε φορά “νομιμοποίησης” της παρουσίας τους στην Ελλάδα. (Οι περισσότεροι έχουν πολλά χρόνια νόμιμης και παραγωγικής παρουσίας στη χώρα μας μέχρι να απολέσουν -λόγω οικονομικών και άλλων συγκυριών- τη δυνατότητα συνέχισης της νομιμότητας αυτής της παραμονής).

Η πράξη αυτή δείχνει με δραματικό τρόπο μια πραγματικότητα που εμείς, εργαζόμενοι υπό διάφορες ιδιότητες (μισθωτοί, εξωτερικοί συνεργάτες, εθελοντές, εκπαιδευόμενοι) στο Κέντρο Ημέρας Βαβέλ (μονάδα ψυχικής υγείας για μετανάστες) βιώνουμε καθημερινά: την ευάλωτη θέση στην οποία βρίσκονται χιλιάδες άνθρωποι που ζουν στη χώρα μας ως μετανάστες.

Ήδη γινόμαστε καθημερινά μάρτυρες ολοένα και περισσότερων περιπτώσεων ατόμων και ολόκληρων οικογενειών που πεινούν όχι λόγω απεργίας αλλά λόγω ανεργίας, εγκλωβισμένες σε μια πραγματικότητα που πολλές φορές προσλαμβάνει επιθετικά χαρακτηριστικά έναντι αυτών των ανθρώπων και συρρικνώνει την ύπαρξή τους στα όρια μιας εύθραυστης επιβίωσης. Ταυτόχρονα, τα φαινόμενα αυτά επισημαίνουν την ανάγκη να βρεθούν λύσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μετανάστες και οι πρόσφυγες αλλά και τα παιδιά τους στη χώρα μας. Το αυτονόητο είναι ότι οι λύσεις αυτές δεν μπορεί να είναι κατασταλτικές και εχθρικές προς ανθρώπους που επί χρόνια ζουν, εργάζονται και προσφέρουν σε αυτόν τον τόπο. Ακόμη λιγότερο εχθρικές μπορούν να είναι απέναντι σε ανθρώπους που καταφεύγουν στην Ελλάδα -πρόσκαιρα ή μονιμότερα- αναζητώντας ασφάλεια και μια ευκαιρία για μια νέα αρχή. Αντίθετα, οι λύσεις πρέπει να είναι τέτοιες που να προάγουν την ανθρωπιά μας. Οι τριακόσιοι μετανάστες απεργοί πείνας πρέπει να είναι οι τελευταίοι που χρειάζεται να διεκδικήσουν το αυτονόητο: το δικαίωμα να ζήσουν με την αξιοπρέπεια που αρμόζει σε κάθε άνθρωπο.

Εργαζόμενοι/ες, συνεργάτες, εθελοντές/τριες, ασκούμενοι/ες στο Κέντρο Ημέρας Βαβέλ

Δευτέρα 15 Νοεμβρίου 2010

Πολιτισμική επάρκεια: Ένας πρακτικός οδηγός για εργαζόμενους στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας

  
Π ο λ ι τ ι σ μ ι κ ή  ε π ά ρ κ ε ι α
Ένας πρακτικός οδηγός για εργαζόμενους στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας

Τίτλος πρωτοτύπου: Cultural Competency A practical guide for mental health service providers © 2001 Hogg Foundation for Mental Health - The University of Texas at Austin

“Μια έκδοση που βοηθά τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας να αποκτήσουν καλύτερη κατανόηση των παραγόντων οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν τις παρεμβάσεις τους και προτείνει τρόπους βελτίωσης και εμπλουτισμού των υπηρεσιών για εξυπηρετούμενους διαφορετικής εθνοπολιτισμικής προέλευσης.”

Την ευθύνη της ελληνικής έκδοσης έχει το Κέντρο Ημέρας “Βαβέλ” της “Συνειρμός – ΑμΚΕ Κοινωνικής Αλληλεγγύης” μετά από άδεια του Ιδρύματος Hogg (Austin-Texas) και σύντομα θα κυκλοφορήσει σε έντυπη μορφή.

Μπορείτε να κατεβάσετε τον οδηγό σε ηλεκτρονική μορφή (pdf) κάνοντας κλικ εδώ

Κυριακή 3 Οκτωβρίου 2010

Διαμεσολαβητές Υγείας στα χρόνια της παγκοσμιοποίησης

 
Φαντάζεστε τη φυσική παρουσία ενός διερμηνέα ανάμεσα στον ψυχοθεραπευτή και τον θεραπευόμενο; Ένας τρίτος σε μια σχέση που είναι φτιαγμένη για δύο; Είναι δυνατόν;

Κι όμως, χωρίς τη διαμεσολάβησή του δεν θα μπορούσε να επικοινωνήσει ο γιατρός με τον αλλοδαπό ασθενή. Πόσο μάλλον όταν εμπόδιο δεν είναι μόνο η άγνωστη γλώσσα, αλλά και ο διαφορετικός πολιτισμός που απειλούν την εξ ορισμού "πολιτισμικά ευαίσθητη" θεραπευτική προσέγγιση του μετανάστη.

Ο θεσμός αυτού του συνδετικού κρίκου που ονομάζεται "πολιτισμικός διαμεσολαβητής", αρχίζει και κάνει την εμφάνισή του στην Ελλάδα (από μη κυβερνητικές οργανώσεις, κρατικές υπηρεσίες και κάποια δημόσια νοσοκομεία), ενώ έχει προ πολλού καθιερωθεί σε άλλες χώρες.

Σε θέματα ψυχικής υγείας, το Κέντρο Ημέρας "Βαβέλ", ανέλαβε το 2007 στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος "Ψυχαργώ", να υλοποιήσει το πρόγραμμα των πολιτισμικών διαμεσολαβητών, εκπαιδεύοντας μέχρι στιγμής 30 αλλοδαπούς, που μιλούν 15 γλώσσες και διαλέκτους.

Εδρεύει σ’ ένα καλοδιατηρημένο νεοκλασικό, στην πλατεία Αμερικής, προσφέροντας δωρεάν υπηρεσίες ψυχικής υγείας σε μετανάστες, αλλά και πρακτικές οδηγίες που τους βοηθούν να μην χάνονται στον γραφειοκρατικό λαβύρινθο της χώρας που ζουν, στα νοσοκομεία, στα δικαστήρια, στα σχολεία, σε όλο το άγνωστο σύστημα, με το οποίο έρχονται σε επαφή. Γιατί είναι ευνόητο ότι το πρώτο μέλημα ανθρώπων που βρίσκονται στο όριο της ύπαρξης δεν υπήρξε ποτέ η ψυχική τους υγεία, αλλά η διατροφή, η στέγη, η εργασία, η εγγραφή των παιδιών τους στα σχολεία.

"Ο πολιτισμικός διαμεσολαβητής, διευκολύνει τη γλωσσική επικοινωνία και τη συνάντηση του θεραπευτή με το διαφορετικό πολιτισμικό περιβάλλον του θεραπευόμενου, γνωρίζει τις κακοτοπιές και τις διεξόδους", λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο επικεφαλής της "Βαβέλ", ψυχολόγος Νίκος Γκιωνάκης και εξηγεί: "Για παράδειγμα ότι ένας άνδρας δεν χαιρετά δια χειραψίας μια μουσουλμάνα ή ότι η ίδια δεν θα δεχθεί ως διερμηνέα έναν άνδρα και θα απορρίψει τις υπηρεσίες του κέντρου, έως την εντελώς διαφορετική λεκτική έκφραση της ψυχικής κατάστασης που υπάρχει σε κάποιες κουλτούρες. Γιατί όταν ένας ασθενής από την Αφρική λέει ότι νιώθει να περπατάνε μυρμήγκια στο κεφάλι του κι όχι ότι έχει άγχος, καταλαβαίνετε ότι πρόκειται για μια εντελώς διαφορετική πολιτισμική αντίληψη της υγείας".

Απαράβατος κανόνας της δουλειάς του διαμεσολαβητή, είναι να μεταβιβάζει με ακρίβεια το νόημα από το ένα πρόσωπο στο άλλο, να μην αναλύει την πληροφορία, να μην αποφασίζει τι πρέπει και τι δεν πρέπει να μεταβιβαστεί. Να κρατιέται ουδέτερος στη σχέση θεραπευτή-θεραπευόμενου, μια παρουσία "αόρατη". Γι΄αυτό εκπαιδεύεται και εξασκείται επί μήνες.

Το μοντέλο εκπαίδευσης βασίζεται στην εμπειρία του διαπολιτισμικού ψυχιατρικού κέντρου του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης. "Ο διερμηνέας πρέπει να αποφεύγει την οικειότητα με τον θεραπευόμενο, να μην του πιάνει κουβέντα εκτός θεραπείας, να γνωρίζει πως από μια λανθασμένη προσωπική του άποψη την οποία εξέφρασε στη θεραπεία μπορεί να δημιουργήσει ένταση ανάμεσα στον θεραπευόμενο και τον γιατρό", μας εξηγεί η ψυχολόγος- εκπαιδεύτρια διαμεσολαβητών, Μαριάννα Ασημακοπούλου.

Η δε συνεργασία γιατρού και διαμεσολαβητή, προάγεται και από την κοινή τους εκπαίδευση γιατί έχει βιωματικό χαρακτήρα, συμπληρώνει ο Νίκος Γκιωνάκης.

Οι πολιτισμικοί διαμεσολαβητές είναι νέοι σε ηλικία και εναλλάσσονται σ΄αυτόν τον χώρο γιατί πολλοί αναγκάζονται να μεταναστεύσουν ξανά. Κάποιοι άλλοι είναι δραστήρια μέλη της κοινότητάς τους ή έχουν μεγαλώσει στην Ελλάδα, όπως η ψυχολόγος Εγκίντα Λέκκα από τα Τίρανα, η οποία βρέθηκε να κάνει την πρακτική της στη "Βαβέλ" και παραμένει, αλλά, όπως λέει, όχι για πολύ γιατί "ο πολιτισμικός διαμεσολαβητής δεν είναι ακόμα επάγγελμα με πτυχίο κατοχυρωμένο από το κράτος, δεν βγάζεις αρκετά χρήματα να ζήσεις απ΄αυτήν τη δουλειά, γι' αυτό και δεν την κάνεις για πολλά χρόνια". "Βέβαια για μένα -συνεχίζει η ίδια-, "είναι μεγάλη εμπειρία και νιώθω ότι προσφέρω. Σκεφτείτε μόνο τι γίνεται στα νοσοκομεία με τους συγγενείς που προσπαθούν να απαντήσουν στις ερωτήσεις των γιατρών, για λογαριασμό των ασθενών όταν βέβαια υπάρχουν συγγενείς".

Τη ρωτάμε για τις δυσκολίες της μετάφρασης . "Έμεινα έκπληκτη", μας λέει, "πόσο δύσκολη είναι η διαμεσολάβηση σε περιστατικά διαταραχής του λόγου. Πολύ δύσκολο όμως είναι και να εμπνεύσεις ασφάλεια και εμπιστοσύνη σ’ έναν μετανάστη που έχει υποστεί βασανιστήρια, ξυλοδαρμό, ή σε αιτούντες άσυλο και σε οικονομικούς μετανάστες να σου ανοιχτούν για πράγματα προσωπικά τους, τη στιγμή που φοβούνται μήπως μεταφέρεις τις πληροφορίες εκεί που δεν πρέπει" .

Στη "Βαβέλ", λόγω περιοχής, οι μετανάστες που εξυπηρετούνται είναι στη μεγάλη τους πλειοψηφία Αλβανοί και Αφγανοί. Ο πολιτισμικός διαμεσολαβητής Νασίμ Λομανί, έφυγε από το Αφγανιστάν στα 18 του χρόνια με τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις των Ταλιμπάν και ύστερα από απίστευτες περιπέτειες έφτασε στην Ελλάδα. Σήμερα, είναι ένας νέος 28 χρόνων, που κατάφερε να στηθεί στα πόδια του και φέτος πέρασε στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Μιλά τις διαλέκτους Φαρσί και Νταρί και πριν εργαστεί στη "Βαβέλ", δούλευε στο Κέντρο Αποκατάστασης Θυμάτων Βασανιστηρίων.

"Τα προβλήματα ψυχικής υγείας, εμφανίζονται συχνά στο ταξίδι και στην καινούργια χώρα. Οι μετανάστες χωρίς χαρτιά, είναι ένας κόσμος πολύ μπερδεμένος, που ζει σε τρομακτικές συνθήκες και σε σύγκρουση της πραγματικότητας με τη φαντασία τους. Ο μόνος λόγος που συνεχίζουν να παλεύουν είναι η ελπίδα για κάτι καλύτερο", μας λέει ο Νασίμ.

Υπάρχουν περιπτώσεις πολιτισμικών διαμεσολαβητών που δεν άντεξαν τον ρόλο τους, γιατί η διαμεσολάβηση αναβίωσε δικά τους σκληρά βιώματα, καταρρίπτοντας την ουδετερότητα που απαιτείται σε αυτή τη δουλειά.

πηγή: www.ana-mpa.gr 

Φωτογραφία: The Tower of Babel (Bruegel)


Κυριακή 27 Ιουνίου 2010

Κατανοώντας την πολιτισμική ετερότητα στην ψυχική υγεία

Οδηγός Επίγνωσης της Πολιτισμικής Ετερότητας: 
Κατανοώντας την πολιτισμική ετερότητα στην ψυχική υγεία

Πρόλογος στην ελληνική έκδοση

Τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των μεταναστών στην Ελλάδα αυξάνει συνεχώς. Οι μονάδες υγείας και ψυχικής υγείας γίνονται αποδέκτες αιτημάτων φροντίδας που απαιτούν νέες δεξιότητες, γνώσεις και ιδιότητες από μεριάς των εργαζομένων στο σύστημα της περίθαλψης. Είναι δεξιότητες, γνώσεις και ιδιότητες που σχετίζονται με την έννοια της πολιτισμικής ικανότητας (cultural competence). Η εξοικείωση των επαγγελματιών υγείας και ψυχικής υγείας, καθώς και των εργαζομένων στη δημόσια υγεία εν γένει, με την έννοια αυτή (και τις αντίστοιχες εφαρμογές) θεωρείται σήμερα απαραίτητη. Η πολιτισμική ικανότητα αποτελεί προϋπόθεση προκειμένου να καταστεί δυνατή η παροχή κατάλληλων υπηρεσιών σε άτομα και ομάδες διαφορετικής πολιτισμικής προέλευσης τα οποία υπό διαφορετικό καθεστώς (οικονομικοί μετανάστες, πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο, χωρίς χαρτιά) διαμένουν πρόσκαιρα ή μόνιμα στη χώρα μας.

Ειδικά στην ψυχική υγεία η ανάγκη απόκτησης της πολιτισμικής ικανότητας (η οποία εννοείται ως ικανότητα διαχείρισης των διαφορών που προκύπτουν από τις καθημερινές αλλαγές, δηλαδή ως ικανότητα διαχείρισης του αγνώστου) είναι ακόμη πιο επιτακτική: τόσο η κουλτούρα όσο και το καθεστώς διαμονής ενός αλλοδαπού στη χώρα μας συνιστούν παράγοντες που επηρεάζουν το βίωμα, την εκδήλωση και την έκφραση της ψυχικής διαταραχής και του θεραπευτικού αιτήματος.

Το Κέντρο Ημέρας  “Βαβέλ”,  μονάδα ψυχικής υγείας για μετανάστες που λειτουργεί από το 2007 στο πλαίσιο του προγράμματος “Ψυχαργώς”, αναγνωρίζοντας αυτή την ανάγκη ανέλαβε την πρωτοβουλία να εκδώσει στην ελληνική γλώσσα το Cultural Awareness Tool, κάνοντας τις απαιτούμενες προσαρμογές. Η μετάφραση έγινε από τις φοιτήτριες ψυχολογίας κκ. Ναυσικά Τσιπά και Κατερίνα Οικονόμου, κατά τη διάρκεια της πρακτικής τους άσκησης στο “Βαβέλ”. Τις διορθώσεις ανέλαβε ο δικηγόρος, συντονιστής της ομάδας νομικής υποστήριξης του Ελληνικού Συμβούλιου για τους Πρόσφυγες, κ. Σπύρος Κουλοχέρης. Ελπίζουμε το τελικό αποτελέσματα να αποτελέσει  ένα χρήσιμο εργαλείο που θα βοηθά τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας να προσεγγίζουν με πολιτισμική ευαισθησία ανθρώπους οι οποίοι προέρχονται από διαφορετικά πολιτισμικά πλαίσια και αναζητούν ψυχολογική ή ψυχιατρική βοήθεια.

Ανεξάρτητα από το κατά πόσο ο αναγνώστης συμφωνεί ή διαφωνεί με την προτεινόμενη προσέγγιση, είναι βέβαιο πως το ανά χείρας βοήθημα δίνει ερεθίσματα για προβληματισμό και μάλιστα σε ένα πεδίο (της διαπολιτισμικής ψυχιατρικής) που στη χώρα μας είναι ακόμη σχετικά άγνωστο.

Νίκος Γκιωνάκης, επιστ. υπεύθυνος Κέντρου Ημέρας “Βαβέλ”


O Οδηγός Επίγνωσης της Πολιτισμικής Ετερότητας διανέμεται δωρεάν και μπορείτε να τον κατεβάσετε εδώ

Δευτέρα 8 Φεβρουαρίου 2010

Η φροντίδα της ψυχικής υγείας των μεταναστών στην Ελλάδα


Η φροντίδα της ψυχικής υγείας των μεταναστών στην Ελλάδα*

Για τους μετανάστες με ψυχικές διαταραχές η έλλειψη υπηρεσιών ψυχικής υγείας στον τόπο μας έχει ευρύτερο (αρνητικό) αντίκτυπο απ' ό,τι για τους “αυτόχθονες”. Ας μην ξεχνάμε ότι είναι άνθρωποι που προέρχονται από διαφορετικά πολιτισμικά πλαίσια, υφίστανται το άχθος της ξενιτιάς ή της προσφυγιάς και έχουν ανάγκη από προσεγγίσεις που θα σέβονται την ιδιαιτερότητα αυτής της επιπλέον διαφοράς.

Θεωρούμε, λαμβάνοντας υπόψη την εμπειρία μας με τους μετανάστες1, ότι ενώ ο ψυχικός πόνος είναι κοινός σε όλους μας, διαφορετικός είναι ο τρόπος με τον οποίο βιώνεται, εκδηλώνεται και εκφράζεται. Η διαφορά οφείλεται, μεταξύ άλλων, στο ιδιαίτερο πολιτισμικό υπόβαθρο του καθενός, που επηρεάζει τόσο το βίωμα του ίδιου όσο την εικόνα της ψυχικής οδύνης που προσλαμβάνει ο άλλος. Σε αυτά προστίθενται και άλλα ζητήματα: το τραύμα που πολλές φορές συνδέεται με τη συνθήκη της μετανάστευσης, η εκμετάλλευση που πολλοί έχουν υποστεί στη διαδρομή αλλά και στον τόπο εγκατάστασης, οι κακές συνθήκες διαβίωσης και η ανασφάλεια της προσωρινής νομιμοποίησης, οι συχνές ματαιώσεις προσδοκιών...


Οι -ούτως ή άλλως δυσπρόσιτες- μονάδες ψυχικής υγείας έχουν πολύ δρόμο να διανύσουν προκειμένου να μπορούν να υποδέχονται και να διαχειρίζονται -αξιοπρεπώς και με τον προσήκοντα σεβασμό- αιτήματα φροντίδας από ανθρώπους που προέρχονται από διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο (άλλωστε, με εξαίρεση τα ψυχιατρικά τμήματα στα γενικά νοσοκομεία και τα ψυχιατρικά νοσοκομεία, η πρόσβαση των μεταναστών σε μονάδες ψυχικής υγείας είναι πολύ περιορισμένη). Μάλιστα είναι σημαντικό να αλλάξει η αντίληψη για τον τρόπο που πρέπει να λειτουργούν οι υπηρεσίες, τόσο αναφορικά με την οργάνωση της υποδοχής των αιτημάτων όσο ως προς την κατανόηση και διαχείρισή τους.


Η εμπειρία του “Βαβέλ” (από τον Ιανουάριο του 2008 έως τις 26 Μαρτίου 2009 εξυπηρετήθηκαν 288 μετανάστες/στριες και πραγματοποιήθηκαν 1710 κλινικές συναντήσεις) δείχνει ότι πολλοί μετανάστες έχουν υποστεί σε τέτοιο βαθμό εκμετάλλευση (από συμπατριώτες τους, έλληνες, άλλους ξένους) που πολύ δύσκολα εμπιστεύονται τους άλλους. Έτσι λοιπόν, είναι αρκετά επιφυλακτικοί όταν έρχονται στο Κέντρο Ημέρας, ως προς τη βοήθεια που θα μπορούσαν ν' αναμένουν. Επιπλέον πολλοί είναι αυτοί που δεν ξέρουν τι να ζητήσουν (πώς, δηλαδή, να χρησιμοποιήσουν την υπηρεσία) ούτε πώς να το ζητήσουν. Πολλές φορές τα αιτήματα είναι συγκαλυμμένα πίσω από κοινωνικού περιεχομένου ανάγκες ή ακόμη και ανάγκες σχετικές με τη διαδικασία νομιμοποίησής τους.


Λόγω ακριβώς αυτών των ιδιαιτεροτήτων άλλωστε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Γραφείο Ευρώπης) έχει προβεί, για την ικανοποίηση των αναγκών ψυχικής υγείας των μεταναστών, στις ακόλουθες συστάσεις προς τα κράτη μέλη:

  • Οι μετανάστες δικαιούνται πλήρες φάσμα υπηρεσιών ψυχικής υγείας ως απάντηση στις ανάγκες τους
  • Οι μετανάστες δικαιούνται πρόσβασης στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας (που σημαίνει πραγματική πρόσβαση, όχι απλές νομοθετικές ρυθμίσεις που θα αναφέρονται στο δικαίωμα αυτό. Πραγματική πρόσβαση σημαίνει ανάγνωση αναγκών και απάντηση σε αυτές, σημαίνει διευκόλυνση της πρόσβασης (π.χ., υπηρεσίες διαμεσολάβησης και διερμηνείας), κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό και τόσα άλλα)
  • Οι παρεχόμενες υπηρεσίες πρέπει να είναι ολοκληρωμένες και κατάλληλες για τις ανάγκες των μεταναστών (Απαρτίωση υπηρεσιών ψυχικής υγείας και κοινωνικής φροντίδας καθώς είναι δύσκολο να γίνει διάκριση, ιδιαίτερα στην περίπτωση των μεταναστών, ανάμεσα στις δύο αυτές κατηγορίες. Η αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών συναρτάται από την ικανότητά τους να αναγνωρίζουν τη διαπλοκή μεταξύ διαφόρων παραγόντων και να λειτουργούν κατά τρόπο ώστε να τη βελτιώνουν στα διάφορα επίπεδα (πχ, τροφή και στέγη πριν από ή ταυτόχρονα με την έναρξη μιας κλινικής παρέμβασης).
  • Αναγνωρίζεται η ανάγκη για σφαιρικές προσεγγίσεις (που περιλαμβάνουν την προαγωγή ψυχικής υγείας, την πρόληψη των ψυχικών διαταραχών, την αγωγή, τις υπηρεσίες για την κατάχρηση αλκοόλ και ουσιών, την ψυχοκοινωνική αποκατάσταση και την κοινωνική ένταξη)
  • Οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας πρέπει να είναι ευαίσθητες και να ανταποκρίνονται στις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες των μεταναστών (η πολιτισμική ευαισθησία συνεπάγεται την αναγνώριση της δυναμικής φύσης τβων πολιτισμών, την επίγνωση της πολιτισμικής ετερογένειας και την ανάπτυξη νέων πολιτισμικών μορφών με το πέρασμα του χρόνου διαμέσου της ενεργητικής συμμετοχής της κάθε ξεχωριστής κουλτούρας των μεταναστών και της αποτροπής των στερεοτύπων)
  • Προκειμένου να είναι σε θέση να συναντούν τις ανάγκες των μεταναστών είναι ουσιαστικής σημασίας οι υπηρεσίες να λειτουργούν συνεργατικά
  • Οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας πρέπει να ενθαρρύνουν την ενεργό συμμετοχή των μεταναστών στον ορισμό των αναγκών τους
  • Πρέπει να αναπτυχθούν δίκτυα γνώσης και κατάρτισης για την ταυτοποίηση και τη διάχυση των καλών πρακτικών
Στη χώρα μας, για την εφαρμογή αυτών των συστάσεων, απαιτείται να αντιμετωπιστούν προβλήματα όπως η επικοινωνία (διαμέσου της αξιοποίησης εξειδικευμένων πολιτισμικών διαμεσολαβητών), η εκπαίδευση του προσωπικού στην διαπολιτισμική ψυχιατρική, η διατομεακή συνεργασία (δικαιοσύνη, απασχόληση, εκπαίδευση, κλπ) για την αποτελεσματική διαχείριση προβλημάτων ψυχικής υγείας που χαρακτηρίζονται από υψηλό βαθμό πολυπλοκότητας, η ένταξη αυτών των ανθρώπων εν γένει.

Δυστυχώς, τίποτε δεν δείχνει ότι έχει καν δρομολογηθεί η ικανοποίηση αυτών των απαιτήσεων.


Νίκος Γκιωνάκης, ψυχολόγος, επιστημονικά υπεύθυνος του Κέντρου Ημέρας “Βαβέλ” για την ψυχική υγεία των μεταναστών

*Εισήγηση στην ημερίδα για την ψυχιατρική μεταρρύθμιση του Συνηγόρου του Πολίτη (συμπεριελήφθη στο βιβλίο: "Η ψυχιατρική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα: Ανάγκες - Προτάσεις - Λύσεις". Επιμέλεια: Γιάννης Σακέλλης, Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη. Εκδόσεις Σάκκουλα, 2009).

Κυριακή 27 Δεκεμβρίου 2009

"Μετανάστευση και ψυχική υγεία"

  

Δελτίο Τύπου

Με μεγάλη επιτυχία διεξήχθη η ημερίδα "Μετανάστευση και ψυχική υγεία" που διοργάνωσε ο Σύλλογος Νοσηλευτών Ψυχιατρικών Νοσοκομείων ΕΣΥ Αττικής σε συνεργασία με το Κέντρο Ημέρας "Βαβέλ" στην αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής, την Τρίτη 8 Δεκεμβρίου.

Περισσότεροι από 400 εγγεγραμμένοι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν και να συζητήσουν ενδιαφέρουσες εισηγήσεις έγκριτων επιστημόνων και έμπειρων επαγγελματιών που διαπραγματεύθηκαν τόσο γενικότερες πτυχές του φαινομένου της μετανάστευσης όσο ειδικά ζητήματα που αφορούν στην ψυχική υγεία των μεταναστών και τις υπηρεσίες που απαντούν στις σχετικές ανάγκες τους.

Ως προς τα συμπεράσματα της ημερίδας, αυτά θα μπορούσαν να συνοψιστούν στα ακόλουθα σημεία:

Όσον αφορά το Νομικό Πλαίσιο:
-Έλλειψη νομικού πλαισίου υποστήριξης των μεταναστών,
-Έλλειψη υποστηρικτικού πλαισίου για τους μη έχοντες πολιτικό άσυλο,
-Προβλήματα που σχετίζονται με την υπηκοότητα και την ιθαγένεια.

Όσον αφορά την Εκπαίδευση:
-Τα παιδιά των μεταναστών βρίσκονται σε υπερφορτωμένα από αριθμό παιδιών σχολεία τα οποία συνήθως έχουν και κακό υλικοτεχνικό εξοπλισμό.
-Η εκπαίδευση στη χώρα μας είναι εθνοκεντρική και μονοδιάστατη.

Όσον αφορά την Εργασία:
-Τα πράγματα είναι δύσκολα για τα παιδιά των μεταναστών διότι μόλις έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους, επειδή δεν έχουν ένσημα κινδυνεύουν να απελαθούν κι ας έχουν σπουδάσει ακόμη και στο Πανεπιστήμιο.
-Ενδεικτικά αναφέρθηκε ότι μόνο το 1/3 των μεταναστών έχει άδεια παραμονής και δυνατότητα νόμιμης εργασίας.
-Συνήθως εργάζονται σε άσχετες εργασίες από αυτές που έχουν σπουδάσει με φτηνά μεροκάματα και ανασφάλιστοι.

Όσον αφορά την Υγεία:
-Μετανάστες χωρίς τα απαιτούμενα έγγραφα δεν έχουν πρόσβαση στο Εθνικό Σύστημα Υγείας με εξαίρεση το Επείγον.
-Υπάρχει απουσία πρωτοκόλλου για τον απαιτούμενο Ιατρικό Έλεγχο του πληθυσμού κατά την άφιξή τους στην χώρα μας.
-Υπάρχει επίσης ελλιπής ενημέρωση στους μετανάστες για τα δικαιώματα τους, όπως επίσης ελλιπής ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας για τα δικαιώματα των μεταναστών.
-Άνθρωποι αναγκάζονται να το σκάσουν από την Υπηρεσία Υγείας πριν ολοκληρωθεί η θεραπεία τους, εξαιτίας του φόβου μην απελαθούν.
-Υπάρχει Συσχέτιση μεταξύ καταθλιπτικών συναισθημάτων και επιπολιτισμού
-Υπάρχουν προβλήματα Επικοινωνίας λόγω έλλειψης Διερμηνέων (οι περισσότεροι μιλούν μόνο την μητρική τους γλώσσα).
-Δυσκολίες ανάπτυξης θεραπευτικής σχέσης τόσο από τα μέλη της θεραπευτικής ομάδας όσο και από την πλευρά των πασχόντων.
-Θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην εκπαίδευση των επαγγελματιών ψυχικής υγείας στις αρχές της Διαπολιτισμικής Ψυχιατρικής.
-Εκφράστηκε η αναγκαιότητα αποδοχής των πολιτισμικών διαφορών από τους επαγγελματίες υγείας και της εφαρμογής του μοντέλου της «αναπτυξιακής θεραπείας» για τους μετανάστες οι οποίοι είναι και χρήστες ψυχοτρόπων ουσιών.
-Προβλήματα προκύπτουν εξαιτίας της έλλειψης αξιοπιστίας του πληροφοριοδότη για θέματα ψυχικής υγείας των παιδιών.
-Αναφέρθηκαν προβλήματα που σχετίζονται με την ψυχοκοινωνική αποκατάσταση και την αυτόνομη διαβίωση των μεταναστών που ουσιαστικά δεν υπάρχει καμία μέριμνα από την πλευρά της Πολιτείας.
-Επισημάνθηκε η συμβολή των ΜΚΟ στις ανάγκες και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μετανάστες.

Στη χώρα μας σύμφωνα με την Στατιστική Υπηρεσία βρίσκονται πάνω από 52 διαφορετικές εθνότητες που δυνητικά στο παρόν ή στο μέλλον θα αντιμετωπίσουν προβλήματα υγείας. Οι άνθρωποι αυτοί αντιμετωπίζουν και βιώνουν την νόσο σύμφωνα με την δική τους μόρφωση και την πολιτισμική και θρησκευτική τους κουλτούρα.

Η Διαπολιτισμική Φροντίδα Υγείας θα πρέπει να αποτελέσει, αδιάσπαστη ενότητα και στο δικό μας Εθνικό Σύστημα Υγείας, παρέχοντας υπηρεσίες υγείας ικανές να ανταποκριθούν στις ιδιαίτερες ανάγκες και τα προβλήματα αυτών των «άλλων ανθρώπων» που ζούνε δίπλα μας και που προέρχονται από μια άλλη πατρίδα.

Με τιμή

Για την οργανωτική επιτροπή

Ο Πρόεδρος Γεώργιος Αβραμίδης
Ο Γραμματέας Νίκος Γκιωνάκης


Ακολουθεί η ομιλία του κ. Γεώργιου Αβραμίδη, προέδρου του Συλλόγου Νοσηλευτών Ψυχιατρικών Νοσοκομείων – ΕΣΥ Ν. Αττικής:

Σας καλωσορίζουμε στην ημερίδα που διοργανώνει ο Σύλλογος Νοσηλευτών Ψυχιατρικών Νοσοκομείων –ΕΣΥ του νομού Αττικής σε συνεργασία με το κέντρο Ημέρας «ΒΑΒΕΛ» με θέμα «Μετανάστες και ψυχική υγεία. Οι ‘‘άλλοι’’ δίπλα μας: πτυχές της μεταναστευτικής πραγματικότητας στην Ελλάδα, ανάγκες ψυχικής υγείας και οι απαντήσεις των υπηρεσιών».

Δεν μπορεί να αμφισβητήσει κανείς πως η χώρα μας από μία χώρα αποστολής μεταναστών στο εξωτερικό, τα τελευταία χρόνια χαρακτηρίζεται ως χώρα υποδοχής μεταναστών.

Είτε αναζητώντας πολιτικό άσυλο, είτε για οικονομικούς ή άλλους λόγους, νόμιμα ή παράνομα εισέρχονται στη χώρα μας άνθρωποι αναζητώντας την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο.Επίσης σημαντικός αριθμός μεταναστών ζει στην δική μας χώρα αρκετά χρόνια χωρίς να είναι σε θέση, οι ίδιοι και οι οικογένειες τους να αποκτήσουν τα ίδια δικαιώματα με μας.Αυτοί και τα παιδιά τους διαβιούν μεταξύ νομιμότητας και παρανομίας επί δεκαετίες.

Η ελληνική υπηκοότητα ακόμη και για αυτούς που ζουν αρκετά χρόνια στην Ελλάδα είναι απαγορευμένο όνειρο, επειδή δεν κυλάει αίμα ελληνικό στις φλέβες τους…

Στη χώρα μας σύμφωνα με την Στατιστική Υπηρεσία βρίσκονται πάνω από 52 διαφορετικές εθνότητες που δυνητικά στο παρόν ή στο μέλλον θα αντιμετωπίσουν προβλήματα υγείας.

Εμείς οι νοσηλευτές ψυχικής υγείας στην προσπάθεια μας να φροντίσουμε αυτούς τους ανθρώπους, διαπιστώνουμε τις περισσότερες φορές ότι οι άνθρωποι αυτοί, κουβαλάνε μια τραγική ιστορία που τους οδήγησε στο να παρατήσουν την πατρίδα τους και τους δικούς τους ανθρώπους.Αρκετές φορές όμως ακόμη πιο τραγικά για αυτούς είναι τα πράγματα από την στιγμή που έρχονται και ζουν στην δικιά μας πατρίδα.

Αυτή την πραγματικότητα που ζουν αυτοί οι άνθρωποι, μέσα από τις διάφορες πτυχές της, μας έχει συγκλονίσει και μας έχει οδηγήσει στην απόφαση μας ως Σύλλογος Νοσηλευτών Ψυχιατρικών Νοσοκομείων –ΕΣΥ ΑΤΤΙΚΗΣ στην οργάνωση της συγκεκριμένης ημερίδας.

Επικοινωνώντας μαζί τους στους χώρους νοσηλείας, όταν και εάν καταφέρνουν να φτάσουν σε μας για προβλήματα υγείας, όταν και εάν ξεπεράσουμε τα προβλήματα λεκτικής επικοινωνίας που αρκετές φορές υπάρχουν εξαιτίας του ότι γνωρίζουν μόνο την μητρική τους γλώσσα, διαπιστώνουμε ως νοσηλευτές μια σειρά προβλημάτων που δυστυχώς εμποδίζουν το έργο μας, που θα πρέπει να επικεντρώνεται στην ολιστική φροντίδα του ασθενή και δυστυχώς καταλαβαίνουμε πόσο αδύναμοι είμαστε.

Πόσο αδύναμοι είμαστε απέναντι στις περιγραφές που έχουμε ακούσει και που όλοι γνωρίζετε και που αφορούν:
-την εκμετάλλευση της γυναίκας και την προώθηση της στην πορνεία,
-την εκμετάλλευση του παιδιού,
-την προώθηση τους γενικά σε παραβατικές πράξεις και συμπεριφορές,
-την εκμετάλλευση στους χώρους εργασίας με πολύ φτηνά μεροκάματα,
-την παροχή άθλιων συνθηκών διαβίωσης θέτοντας κινδύνους για την δημόσια υγεία.

Πόσο αδύναμοι αισθανόμαστε μπροστά στη θέα ενός φοβισμένου ανθρώπου, που οδηγείται σε μας με συνοδεία αστυνομικών από τα κρατητήρια ή από τον δρόμο, χωρίς να γνωρίζει που τον έχουνε φέρει, γιατί τον έχουνε φέρει και τι πρόκειται να του συμβεί.

Διακρίνοντας επίσης στα μάτια του την αγωνία και τον φόβο της απέλασης.


Γνωρίζουμε ότι το στίγμα και οι προκαταλήψεις της κοινωνίας που συνοδεύουν αυτούς τους «άλλους» ανθρώπους που είναι δίπλα μας, δεν δίνουν περιθώρια για την κοινωνική τους ενσωμάτωση.

Στίγμα και προκαταλήψεις που υπάρχουν και στους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, που δεν πρέπει να παραβλέπουμε και που οδηγούν στην αναγκαιότητα να δοθεί έμφαση στην εκπαίδευση των επαγγελματιών στις αρχές της διαπολιτισμικής προσέγγισης των ασθενών και στην αποδοχή της διαφορετικότητας.

Η πολιτισμική και θρησκευτική κουλτούρα σε συνδυασμό με τη μόρφωση, αποτελούν παράγοντες οι οποίοι διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο ο καθένας με μοναδικό τρόπο βιώνει την ασθένειά του.

Στα πλαίσια της ολιστικής φροντίδας υγείας και στον σχεδιασμό ενός εξατομικευμένου πλάνου, θα πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη τις πολιτισμικές επιρροές που έχει ο κάθε ασθενής. Ο άνθρωπος λοιπόν δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως βιολογική οντότητα, αλλά και ως ψυχική, πνευματική και κοινωνική.

Η αναγκαιότητα μιας διαπολιτισμικής νοσηλευτικής κουλτούρας για την εξασφάλιση ολιστικής εξατομικευμένης νοσηλευτικής φροντίδας κάθε ανθρώπου, από όπου κι αν προέρχεται, είναι στις μέρες μας περισσότερο αναγκαία από ποτέ.

Η νοσηλευτική και αυτοί που την επαγγέλλονται, καλούνται στις μέρες μας όσο ποτέ άλλοτε, να αγκαλιάσουν αυτό το μωσαϊκό των πολιτισμών.

Κλείνοντας η Διαπολιτισμική Φροντίδα Υγείας θα πρέπει να αποτελέσει, αδιάσπαστη ενότητα και στο δικό μας Εθνικό Σύστημα Υγείας, ώστε να μπορούμε να ανταποκριθούμε ως κοινωνία στις ιδιαίτερες ανάγκες αυτών των “άλλων ανθρώπων”.

Κυριακή 14 Ιουνίου 2009

Τα "κέντρα υποδοχής" και ...μια ιστορία


Πέρυσι τον Ιούνιο, το Κέντρο Ημέρας “Βαβέλ” οργάνωσε μια ημερίδα με τίτλο “Διασχίζοντας Σύνορα: Διαιώνιση ή φροντίδα του τραύματος;”.


Ένα χρόνο αργότερα, η κυβέρνηση αποφάσισε τη δημιουργία “κέντρων υποδοχής παράνομων μεταναστών". Οι χώροι που εξετάζονται, εγκαταλειμμένα στρατόπεδα, βρίσκονται εκτός κατοικημένων περιοχών. Παρόμοιοι χώροι έχουν “υποδεχτεί” διάφορες ομάδες ανθρώπων στο παρελθόν και εκεί έχουν γραφτεί κάποιες από τις πιο μαύρες σελίδες της Ελληνικής ιστορίας.

Δεν γνωρίζουμε πως αντιλαμβάνεται η κυβέρνηση την “υποδοχή”. Σύμφωνα με το λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας, η “υποδοχή” είναι: 1. η φιλοξενία ή/και η απόδοση τιμών σε προσκεκλημένο ή επισκέπτη σύμφωνα με τους τύπους και τα έθιμα 2. ο χώρος ή το τμήμα κτηρίου στο οποίο δέχεται κανείς ξένους 3. ο τρόπος ή η διάθεση με την οποία αντιμετωπίζει κανείς κάτι καινούργιο Αν κρίνουμε από τα δεκάδες σχετικά δημοσιεύματα, στα οποία διαβάζουμε για άγριες νύχτες, επιχειρήσεις “σκούπα”, εφόδους, σαφάρι εντοπισμού μεταναστών και συλλήψεις, φαίνεται ότι στην προκειμένη περίπτωση μας ενδιαφέρει η τρίτη ερμηνεία της λέξης “υποδοχή”, δηλαδή ο τρόπος ή η διάθεση με την οποία αντιμετωπίζει κανείς κάτι καινούργιο. Την πρώτη ερμηνεία την αποκλείουμε γιατί δεν μπορεί να θεωρηθεί η “σκούπα” και το “σαφάρι” μέρος της απόδοσης τιμών, σύμφωνα με οποιουσδήποτε τύπους και έθιμα. Τη δεύτερη ερμηνεία την αποκλείουμε γιατί αναφέρεται σε χώρους που δέχεται (και όχι μεταφέρει βίαια) κανείς τους ξένους.

Με όλα αυτά θα θέλαμε (μόνο) να υπογραμμίσουμε ότι αυτά που συμβαίνουν αυτές τις μέρες για τους μετανάστες και κυρίως αυτά που θα ακολουθήσουν, με τη λειτουργία των “κέντρων υποδοχής”, τελικά θα δείξουν τον τρόπο και τη διάθεση με την οποία αντιμετωπίζουμε το καινούργιο.

Είναι όμως κάτι καινούργιο το θέμα της μετανάστευσης για τον Έλληνα; Φυσικά όχι. Επίσης, γνωρίζουμε τον τρόπο και τη διάθεση με την οπαία αντιμετωπίστηκαν οι Έλληνες μετανάστες, σε πολλά μέρη του κόσμου. Μια ματιά στο “Όταν οι Έλληνες ήταν μαύροι”, για τους Έλληνες μετανάστες στις ΗΠΑ και στο “Οι ανεπιθύμητοι Έλληνες”, για τους Έλληνες μετανάστες στην Αυστραλία, μας δίνει μια εικόνα.

Επιστημονικές έρευνες για τους γονείς που κακοποιούν τα παιδιά τους έχουν δείξει ότι συνήθως και οι ίδιοι έχουν κακοποιηθεί από τους δικούς τους γονείς και κακομεταχειρίζονται τα παιδιά τους με τον τρόπο που κακομεταχειρίστηκαν και τους ίδιους. Συχνά, το παιδί λειτουργεί ως “αποδιοπομπαίος τράγος”, προς το οποίο στρέφεται η επιθετικότητα των γονιών.

Ας το σκεφτούμε σε επίπεδο λαών και, επιστρέφοντας στην περυσινή ημερίδα του Κέντρου Ημέρας “Βαβέλ”, ας σκεφτούμε και την απάντηση στο ερώτημα που θέτει. Έχουμε, τελικά, την ικανότητα να φροντίσουμε το τραύμα (το δικό μας και του “άλλου”) ή θα το διαιωνίσουμε;

Επιλέξαμε να αναδημοσιεύσουμε μια μικρή ιστορία, από τα κείμενα της ημερίδας, για τη σχέση της κας Μοσχούλας με τον κο Καραφίλ (και όχι για τη σχέση μιας Ελληνίδας με έναν Αλβανό).

“Η κυρία Μοσχούλα και ο Ιταλός” του ηθοποιού Καραφίλ Σένα:

Λοιπόν τις ιστορίες αυτές όταν τις ζεις είναι εντελώς αλλιώς. Όταν τις βλέπεις μετά από δώδεκα-δεκατρία χρόνια κάπου φιλτράρονται μερικά πράγματα, χάνονται στο δρόμο. Εμένα τον Γενάρη του 1993 κάποιος φίλος μου λέει “έλα εδώ σου έχω βρει ένα σπίτι”. Και πού ήταν το σπίτι; στο Κολωνάκι. Αλλά εγώ δεν ήξερα με τίποτα τι σημαίνει Κολωνάκι.

Οι πρώτες κουβέντες µε τους ντόπιους, με διάφορους ανθρώπους, ήταν “από που είσαι αγόρι μου;”, “από την Αλβανία”. “Ναι, και που μένεις;” “Στο Κολωνάκι”. “Μπράβο, αγόρι μου”. Εγώ συνήθως δεν μπορούσα να καταλάβω το μπράβο, τι είχα κάνει, τι ηρωισμός. Τέλος πάντων, ο Αλέξανδρος, ήταν φίλος μου, Βορειοηπειρώτης και ήμασταν φίλοι από κει, μου λέει “έλα εδώ, είναι μια γκαρσονιέρα εδώ ανάμεσά μας”.

Δηλαδή η γκαρσονιέρα ήταν κάτω, υπόγειο, και τότε ο Αλέξανδρος έμενε με μια κοπέλα, την Λίτσα, κι από τη δεξιά μεριά ήταν η κυρά Μοσχούλα, εγώ ήμουνα στη μέση. Τον κοινό χώρο τον είχαμε μαζί, είχαμε μια αυλή φοβερή, αυλή με λουλούδια, τα προσέχαμε. Το θέμα είναι, λέει η Λίτσα, ότι “κοίταξε να δεις, δε θα πεις πουθενά ότι είσαι Αλβανός”.

Της λέω, γιατί; “Γιατί”, μου λέει, “η πολυκατοικία θα μαζέψει υπογραφές και θα σε διώξουνε”. Της λέω εγώ, “γιατί;” Αλλά με το “γιατί” τι να μου πει η Λίτσα; “Θα κάνεις αυτό που σου λέω εγώ και δε θα πεις πουθενά ότι είσαι Αλβανός”. Κι από που είμαι; Βορειοηπειρώτης δεν πήγαινε, είχαν γίνει πάρα πολλοί Βορειοηπειρώτες τότε και αποφασίσαμε τελικά να με βαφτίσουν Ιταλό. Δηλαδή Ιταλός από το Μπρίντεζι, ούτε από το βορρά της Ιταλίας, δεν γινόταν.

Τέλος πάντων, και με το κούρεμα που κάναμε, ένα μοντέρνο κούρεμα, τίποτα δεν γινόταν αυτό το πράγμα, και έμεινα δηλαδή στη Νότια Ιταλία, μέχρι εκεί πήγαινε. Σε αυτό το θέμα υπάρχουν χιλιάδες ιστορίες, αλλά θα μείνουμε εδώ όλη τη νύχτα. Το πρόβλημά μας ήταν ότι η κυρά Μοσχούλα που ήταν δεξιά μου δεν έπρεπε να το μάθει το μυστικό αυτό, γιατί τη θεωρούσαν επικίνδυνη επειδή μπορούσε να φανερωθεί το μυστικό και να γίνει το κακό.

Λοιπόν περνάγανε οι μέρες, οι μήνες, έβγαινα εγώ, πήγαινα για δουλειά, με το που έκλεινα την πόρτα η κυρά Μοσχούλα µου έλεγε “φίλε φεύγεις;” “Φεύγω κυρά Μοσχούλα”. “Πότε θα γυρίσεις;” “Δεν ξέρω κυρά Μοσχούλα, θα δούμε, µία-δύο”. “Καλά αγόρι μου”. Έφευγα εγώ και γύρναγα µιάµιση-δύο η ώρα τη νύχτα, με το που έβαζα το κλειδί στην πόρτα η κυρά Μοσχούλα μου έλεγε “έφτασες φίλε;” “Έφτασα κυρά Μοσχούλα”. “Πώς είσαι αγόρι μου;”

Αλλά όλος αυτός ο διάλογος ήταν με έναν τοίχο, δηλαδή ποτέ δεν είχα μπει στο σπίτι της, ποτέ δεν είχε μπει αυτή στο σπίτι μου. Η κυρά Μοσχούλα, χωρίς παρεξήγηση, ήταν περίπου στα εξήντα τρία με εξήντα πέντε. Πολλές φορές πίναμε καφέ στην αυλή μας και γινόταν αυτό, περνάγανε οι μέρες, το ίδιο πράγμα. Δηλαδή, στην εβδομάδα, δύο με τρεις φορές η κυρά Μοσχούλα με το που έβαζα το κλειδί μου έλεγε “φεύγεις;” Κι όταν γύρναγα μου έλεγε “γυρνάς;” “Ναι, γυρνάω”. Κι αυτή κοιμόταν μια χαρά.

Μετά από καιρό η Λίτσα φεύγει μαζί με τον Αλέξανδρο, αλλάζουν σπίτι κι εγώ μένω μόνος μου µε την Μοσχούλα. Λοιπόν έβγαινα στο δρόμο, με όλη τη γειτονιά εκεί πέρα είχαμε αποκτήσει γνωριμίες, εγώ ήμουνα ο Ιταλός, δηλαδή όποια ομάδα της Ιταλίας -η Γιουβέντους, η Μίλαν- αν έχανε, μου κάνανε χειρονομία “Ιταλέ” κι εγώ, εντάξει, θα δεχόμουνα την ήττα τότε.

Αλλά, να σας πω την αλήθεια, με έτρωγε κάθε μέρα που εγώ δεν είχα ταυτότητα και προσπαθούσα και πού να το πω; Με την κυρά Μοσχούλα ήταν αυτή η σχέση η πάρα πολύ καλή, πίναμε καφέ, ένα απόγευμα αποφάσισα ότι θα το πω. Βγαίνουμε έξω, η κυρά Μοσχούλα ήταν στην αυλή, βγαίνω κι εγώ, “τι κάνεις”, “καλησπέρα”, “καλησπέρα”. “Θέλεις καφέ;” “Ναι”. Σηκώνεται μου φτιάχνει έναν καφέ στο σπίτι της και τον βάζει στο τραπέζι.

Ένοιωθα αμηχανία γιατί δεν ήξερα πώς να ξεκινήσω την κουβέντα. “Τι έχεις” μου λέει, “τίποτα”. “Τίποτα, τίποτα;” “Τίποτα, τίποτα”. “Κυρά Μοσχούλα”, της λέω, “κοίταξε να δεις, θέλω να σου πω κάτι”. “Πες το αγόρι μου” μου λέει. “Κοίταξε, χωρίς παρεξήγηση, αλλά θέλω να σου πω κάτι που δεν ξέρω πώς θα το αντιμετωπίσεις, αλλά εγώ δεν μπορώ πια, θα το πω”. “Πες το αγόρι ρου, τι είναι”; Και είχα το χέρι επάνω στο τραπέζι και ξεκινάω να της πω “κοίταξε κυρά Μοσχούλα, εγώ δεν είμαι Ιτ...” Δεν είχα τελειώσει ακόμα το ταυ κι αυτή μου πιάνει το χέρι και μου λέει “το ξέρω αγόρι μου, το ξέρω”. Αυτή ήταν η ιστορία.
 
 
2008-2016 psi-action. Powered by Blogger Blogger Templates designed by Deluxe Templates. Premium Wordpress Themes | Premium Wordpress Themes | Free Icons | wordpress theme
Wordpress Themes. Blogger Templates by Blogger Templates and Blogger Templates